On ne Ment pas, on ne Vole pas, on mange à la sueur de son front .

 

Titre de l’article : Publication de mon livre « On ne Ment pas, on ne Vole pas, »

J’ai la joie de vous présenter mon livre : « On ne Ment pas, on ne Vole pas, » (sous-titré : « on mange à la sueur de son front »).

Cet ouvrage est une autobiographie où je raconte le parcours d’un ami GARET Haereatea Hans de vie façonné par trois valeurs simples : ne pas mentir, ne pas voler, et vivre du fruit de son propre travail. À travers des souvenirs, des réflexions et des méditations chrétiennes, il partage comment ces principes ont orienté son travail, la vie de famille et son engagement dans l’Église et la société.​

Le livre s’adresse aux jeunes, aux familles, aux éducateurs et à toute personne soucieuse de transmettre une éthique solide aux générations futures.

Il est disponible en deux formats : livre papier, version PDF (ebook téléchargeable).​

Pour découvrir la fiche du livre et le commander, cliquez ici : [Mapuanga Terai NATIKI | Auteur - TheBookEdition « On ne Ment pas, on ne Vole pas, » sur TheBookEdition]

Rōma 12.1-8, Te ora a te Fatu to ù tāuturu.

 

Mahana maha 1 no Tēnuare/Teeri 2025.

 

Ôroà Pureraa Mātahiti Âpī Tīvira.

Te ora a te Fatu to ù tāuturu.

 

Taiòraa.

Taramo 121, Te tiàturiraa hōroàhia ìtehia.

1Tire a te Moruta. E hiò änei ta ù mata i te mau âivi ? E noaa ānei te tāuturu ia ù i reira ?

2 No ô i te Fatu ra te tāuturu ia ù, o tei hämani i te mau raì e te fenua.

3 E òre ò ia e tuu noa i to âvae ia pāhee noa na, e òre tei tiaì ia òe e vareà i te taòto

4 Ìnaha, o tei tiaì ia Ìteraèra ra, e òre ia e tiàruhi noa atu, e òre hoì e taòto.

5 O te Fatu tē tiaì ia òe, o te Fatu to maru i to rima àtau ra.

6 E òre òe e pohe i te mahana i te ao, e òre atoà i te marama i te ruì.

7 Na te Fatu òe e tiaì i te mau ìno atoà ra, na na òe e tiaì ia ora.

8 Na te Fatu e tiaì i to haereraa atu e te hoìraa mai, i teie nei e a muri noa atu.

Heuraa Manaò.

Te Taramo 121 o te hoê ia himene no te tiàturiraa o te faataa ê nei i te peàpeà o te rātere e te haapāpūraa e, e āra mai te Atua ma te taòto òre ; te ìrava 2 o te tahi ia ìrava te faatumu nei i to tātou tere i roto i teie mātahiti âpī tīvira : 2 No ô i te Fatu ra te tāuturu ia ù, o tei hāmani i te mau raì e te fenua. Òia hoì, No ô mai to ù tāuturu ia Iehova ra, o tei hāmani i te raì e te fenua, o te faatumu i te faaroo o te taata taramo i nià i te hoê Atua tei hāmani/tei rāhu e tei paruru.

Te Himene nei te taramo no te mau Paùmaraa e te faaìte nei ò ia ia na iho mai te hoê pure e faahitihia e te hoê rātere e aore rā, te hoê taata perenina e ìmi ra i te tāuturu e te parururaa no te tere i mua. E tāui òiòi te taìraa reo mai te uiraa matamua i te hoê pāhonoraa pāpū, ma te hōroà i te pāpaìraa i te hoê òhipa tāmahanahana, e au atoà no tātou teie himene i to tātou tere i teie mātahiti âpī tīvira.

Ua vāhihia teie papaìraa taramo i roto e piti tuhaa : te uiuiraa e te hiòraa a te taata (ìrava1), âpeehia e te pāhonoraa a te Atua e te mau fafauraa (mau ìrava 2 e tae i te 8). Te riro nei te ìrava 2 èi niu no te haapiiraa faaroo a te taramo : No ô mai to ù tāuturu ia Iehova ra, o tei hāmani i te raì e te fenua. Te tītau nei teie ìrava i te haapāpūraa i te tumu o te tāuturu, i te mana atoà rā te Atua te pāruru, ma te faatuàti i te āupururaa i te mau mahana atoà i te òhipa iho a te rāhu.

Te mau parau e te mau hohoà faufaa :

E toru hohoà e faaìtehia nei e teie taramo :

Te mouà te hoê vahi ìmiraa e te tiaìraa, te tiaì o te òre e vareà i te taòto i te āraraa tāmau, e te maru i te rima àtau te pārururaa e te pārururaa ia na iho. Te faaite nei teie mau hohoà i te manaò e, e mea hau aè te pārururaa a te Atua tei hāmani i te mau raì e te fenua e te vai noa ra te hiòraa i te mau tāahiraa âvae o te feiā faaroo. Te haapāpū nei te taa-ê-raa i te ao e te pō mahana te âvaè e, e tāpoì te tiaìraa a te Atua i te mau huru oraraa atoà o te taata.

Te parau Atua :

Te faaìte nei te taramo i te hoê tiàturiraa tei niuhia i nià i te Ārataìraa taa ê : Èita te Atua e vaiiho i to òutou âvae ia pāhee » e èita atoà e « taòto e òre atoà e vareà i te taòto », òia hoì, te hoê āra-tāmau-raa te taata e tiàturi ra. E teie haapāpūraa e faaòre i te mau tāmataraa, e tāui rā te reira i te mataù èi tiàturiraa itoito, ma te tiàturi i nià i te fafauraa no te hoê pārururaa o te âpee i to òe haereraa i rapae e to òe tōmoraa mai " e a muri noa atu.

No te taiòraa i teie tau âpī ta tātou i tōmo mai nei, te tītau nei te taramo ia faatumu i te haapeàpeàraa i nià i te auraa : èiaha e ìmi i te tāuturu a te mau mana taata e aore rā, i te mau mouà e faahohoà ra i te atearaa i te Atua, ua piihia rā te taata ia tiàturi ia hiò i Tei rāhu i te ao nui e ia hiò ma te rohirohi òre.

Te auraa mau, e riro te reira èi mau peu no te tiàturiraa itoito : te pure na mua aè i te mau tāahiraa faufaa, te haamanaòraa i te mau parau fafau a te Pîpîria i roto i te mau taime pāpū òre, e te hoê faaitoitoraa no te haapaò maitaì e te tiàturi i raro aè i te pārururaa a te Atua.

Òia mau, E mau parau faufaa mau teie ta te Taramo 121 i faaāuhia i te Taata Rātere " no te mea te faahiti nei te reira i te parau no te pārururaa hanahana. E rātere noa tātou i te fenua tei tāuturu tāmauhia e te rāhu a te Atua, mai to tātou fenua ia Māòhi Nui, e te aru e hōroà noa mai i te ora, ma te faaìte tāmau i te aroha e te here mure òre o te Atua Nui Tumu Tahi.

Te òreromoo nei to na manaò, e taò māòhi mau teie, o te feruri maiteraa te manaò no te âpee i te feruriraa na roto i te mau parau no te taata iho. E taò haa teie o te tuàti i te manaò e te òhipa, ma te faaìte e, i roto i te taère/peu e haati nei, ua riro te manaò pāpū èi paraparauraa, te uiraa ia e faatupuhia nei : " Te nānā nei au i to ù na mata i nià i te mouà : no hea mai te tāuturu ? (ìrava 1). Te tae òiòi mai nei te pāhonoraa : " No ô mai ia Iehova ra te tāuturu ia ù, o tei hāmani i te raì e te fenua " (ìrava 2).

E na te Fatu òe e faaora i te mau ìno atoà ra, na na òe e faaora i to òe âau (ìrava 7). Te haapāpū nei teie ìrava i te pārururaa a te Atua e pūpū nei i te feiā e tiàturi ia Na. È ère noa no nià i te pārururaa i te pae tino, no nià atoà rā i te pārururaa a te vārua.

Te tiàturi i te Atua :

Te faaìte ra te pāpaì taramo i to na tiàturi tāatoà i te Atua èi tāuturu e èi pārururaa.

Ìrava 3 e te 4 Pārururaa no te raì mai : Ua faataahia te Atua mai te hoê tiaì āra maitaì o te òre e taòto e òre e vareà i taòto.

Ìrava 5 e te 6. Te vai tāmau-noa-raa : Tei pīhaì iho noa te Atua ia tātou no te pāruru, i te ao anei e aore rā i te pô

Ìrava 7 e te 8. Pārururaa hope roa : E pāruru te Atua i te mau tuhaa atoà o te oraraa, e tae noa atu i te vārua.

1-Te parururaa a te Atua : Te haapāpū ra te ìrava e te ara te Atua i nià ia tātou ia òre tātou ia ino. Na te reira e haapāpū e, noa atu te mau fifi e te mau àti, tei pīhaì iho noa te Atua ia tātou no te pāruru.

2-Te vārua tiaì : Te hāroàroà nei i te parau ra vārua i ô nei èi tumu no to tātou oraraa, to tātou oraraa i roto i te oraraa vārua. Èita te Atua e pāruru noa i to tātou tino tāhuti, i to tātou atoà rā vārua, to tātou vārua e to tātou maitaì roto i te âau.

3-Te tiàturiraa i te Atua : Te tītau manihini ra teie ìrava ia tātou ia tiàturi i te Atua e ia tiàturi i ta na pārururaa. Te haamanaò mai ra ò Ia e, i roto atoà i te mau taime fifi, e tià ia tātou ia tiàturi i te vairaa mai e te pārururaa a te Atua i teie mātahiti âpī tīvira.

Rōma 12.1-8, ōraraa i roto i te Metia

1 E teie nei, e a ù mau taeaè ra, te aò atu nei au ia òutou mā te aroha rahi o te Atua, e ia pūpū atu òutou i to òutou mau tino èi tūtia ora, e te moà, e te au hoì i te Atua ra, o te haamori au ia ia òutou.

2 E èiaha e faaau atu i teie nei ao ; èi huru ê rā to òutou i te faahouraa i to òutou âau, ia ìte òutou i taua hinaaro tià o te Atua ra, e te au, e te maitaì hoì.

3 Teie ta ù parau ia òutou atoà e àti noa aè, i te maitaì i horoàhia mai ia ù nei, èiaha ia hau te manaò ia na iho, i tei au ia na ia manaò ra : e haapaò māite rā i te manaò, ia au i te huru o te faaroo i tūfahia e te Atua i te taata atoà ra.

4 Mai ia tātou hoì e rave rahi te mero i te tino hoê nei, è ère rā e, hoê ā tōroà to taua mau mero nei.

5 Ò ia atoà hoì tātou, rahi noa iho ā tātou, hoê ā ia tino i te Metia, e e mero hoì tātou no tātou iho e àti noa aè.

6 E e tōroà èê anaè to tātou, e au i te maitaì i horoàhia mai ia tātou nei, e tōhu ra, e tōhu tātou i tei au i te huru o te faaroo ra ;

7 e tōroà tiàtono ra, e rave tātou i te tōroà tiàtono ra ; e o tei haapii ra, èi te haapii ia ;

8 e o tei faaitoito ra, èi te faaitoito ia ; e o tei tufa i te taoà ra, e rave ò ia i te reira mā te hōroà mau ; o tei faaìte ra, ia faaìte ia mā te haapaò maitaì ; o tei hāmani maitaì haere ra, ia nā reira ò ia mā te âau tae.

Heuraa Manaò.

Te mau ìrava turu.

Te haapāpū nei te Roma 12 i te hoê faaitoitoraa i roto i te èpitetore : i muri aè i te tātararaa i te mau haapiiraa tumu i te faaìteraa a te pene 1 e tae i te pene 11, ua faahiti o Pauro i te mau parau i roto i ta na aòraa ma te ani manihini i te feiā faaroo ia ora pāpū i te Èvaneria i roto i to rātou tino, to rātou vārua, to rātou feruriraa e to rātou oraraa nūnaa, i roto i teie mātahiti âpī ta tātou e pāpaì nei i te àpi âpī tei faatumu i nià i te aòraa a Pauro.

I roto i teie huru tuatapaparaa e riro te ìrava 1 èi ìrava faufaa roa : 1 E teie nei, e a ù mau taeaè ra, te aò atu nei au ia òutou mā te aroha rahi o te Atua, e ia pūpū atu òutou i to òutou mau tino èi tūtia ora, e te moà, e te au hoì i te Atua ra, o te haamori au ia ia òutou. Òia hoì, No reira, e au mau taeaè, e au mau tuahine, te aò atu nei au ia òutou, na roto i te aroha o te Atua, ia pūpū atu i to òutou tino èi tutia ora, e te moà e te mauruūru o te Atua o ta òutou ia haamoriraa mau e te tià ai.

E piiraa teie no te hoê oraraa faahuru-ê-hia e te pūpūraa i te tutia ora, o te faatupu i te puai i roto i te faaroo ia au i te mau ìrava 2 e tae i te 8.

Tumu :

E ora i te oraraa Māòhi/ marū metia èi haamoriraa e èi tāviniraa i te nūnaa.

1. Te pūpūraa i to na tino (ìrava 1)

Te faaòhipa nei o Pauro i te parau no te tutia : e riro te tino èi « tutia ora ».

A ôfati i te mau tutia pohe o te Faaāuraa Mātamua : i ô nei, o te oraraa tāatoà ia tei haamoàhia.

Àita te haamoriraa i tāôtiàhia i roto i te hiero, i nià i te marae, e ìtehia rā i roto i te oraraa o te mau mahana atoà.

2. Te tāuiraa o te feruriraa (ìrava 2)

Èiaha e haamori i te mau hohoà o teie nei ao, ia faahuru-ê-hia rā òutou na roto i te faaâpīraa i to òutou âau.

Te faito : ua piihia te taata ia tiàturi ia ìte i te hinaaro o te Atua.

Te pātoìraa i roto pū i te mau haapaòraa i te ao nei e te ìte i te pae vārua.

3. Te haèhaa e te hiòraa tià ia na iho (ìrava 3)

Te haamatara ra o Pauro i te faito o te faaroo i hōroàhia i te taata tātaìtahi.

Te pātoìraa i te teòteò : e mea tià i te taata tātaìtahi ia ìte i to rātou pārahiraa i roto i te tino.

4. Te tino e to na mau mero (ìrava 4 e te 5)

Faahohoàraa o te tino : te huru rau ia o te mau mero, te hoêraa i roto i te Metia.

E mea au i te nūnaa, e mea tuàti te tahi i te tahi ; E mea tītauhia te hōroà a te taata tātaìtahi.

5. Te mau hōroà e to rātou faaòhiparaa (mau ìrava 6 e tae i te 8)

Tāpura o te mau hōroà : tōhuraa, tāviniraa, haapiiraa, faaitoitoraa, âau hōroà, ārataìraa, aroha, here, e te hau.

Haapāpūraa i nià i te huru : na roto i te faaroo, te òhie, te itoito, te òaòa.

E faaìtehia te haamoriraa ora na roto i te tāviniraa pāpū e te òaòa.

Tītauraa :

Te faataa nei te Roma pene 12 i te mau ìrava 1 e tae i te 8 e piti manaò tumu :

Faatū : pūpūraa i te Atua èi tutia ora, fēruriraa e te faaâpīraa.

Tārava : tāviniraa haèhaa e te òaòa i roto i te nūnaa e te mau taoà horoà rau.

Te ômuaraa o te ìrava tumu te ìrava 1 èi tumu parau : ua riro te oraraa tāatoà èi haamoriraa.

Te faaìte ra teie mau ìrava i muri nei e faatupu teie haamoriraa na roto i te tāuiraa roto e te faaòhiparaa i te mau ō no te tāvini ia vētahi ê, te tītauraa ia i teie mātahiti âpī i roto i ta tātou mau haamoriraa.

Heuraa Ìrava.

Taramo 121, 2 No ô i te Fatu ra te tāuturu ia ù, o tei hāmani i te mau raì e te fenua.

Rōma 12, 1 E teie nei, e a ù mau taeaè ra, te aò atu nei au ia òutou mā te aroha rahi o te Atua, e ia pūpū atu òutou i to òutou mau tino èi tūtia ora, e te moà, e te au hoì i te Atua ra, o te haamori au ia ia òutou.

Faaitoitoraa.

Parau :

Te Atua, te puna no te tāuturu e te piiraa no te pūpūraa ia na iho.

Te faaìte nei te Taramo i te tiàturiraa i te Atua èi tāuturu, âreà o Pauro ra, te tītau manihini nei ò ia ia pāhono i teie tāuturu na roto i te hoê oraraa pūpūhia, tei faarirohia èi tutia ora.

Te mau taeaè e te mau tuahine,

E haafatata na tātou i te pāpaì taramo i to na mata i nià i te mau mouà e e uiui ò ia e nōhea mai ta na tāuturu. E mea pāpū maitaì ta na pāhonoraa : No ô mai to ù tāuturu ia Iehova ra, o tei hāmani i te raì e te fenua. Ua riro teie ìrava èi fāìraa faaroo, èi faaìteraa no te tiàturiraa hope roa. I roto i te mau taime paruparu, te feàa e aore rā, te àroraa, te haamanaò mai nei te reira ia tātou e, è ere to tātou puai no roto mai i te mana o te taata e aore râ, no roto mai i to tātou iho àravihi, no ô mai rā i te Rāhu Nui.

I roto i ta na rata i to Roma, ua ārataì o Pauro ia tātou i te hoê tāahiraa âpī ia haere i mua. Mai te mea e, o te Atua to tātou tāuturu, e tià ia i to tātou oraraa tāatoà ia riro èi pāhonoraa i teie hōroà. A pūpū i to òutou tino èi tutia ora. È ère faahou i te mau tutia ànimara mai tei ìtehia i roto i te Faaāuraa Mātamua, no nià rā i to tātou oraraa i te mau mahana atoà : ta tātou mau òhipa, ta tātou mau parau, ta tātou mau māìtiraa. E tià i te mau mea atoà e riro mai èi haamoriraa, e tià te mau mea atoà e riro mai èi ō, mai te mea e, e rave tātou i te reira ma te here e te haapaò maitaì.

No reira, è ère te tāuturu a te Atua i te hoê noa tāuturu no rapae mai : e tāui te reira ia tātou mai roto mai i te hohonuraa o to tātou âau. Na te reira e faariro ia tātou èi oraraa taa ê, e faariro i to tātou oraraa èi pūpūraa i te pae vārua. Te tītau manihini nei te Taramo ia tātou ia tiàturi, e te tītau manihini nei o Pauro ia tātou ia haamoà. Te faataa âmui nei raua i te hoê èà : te fāriiraa i te tāuturu a te Atua e te pāhonoraa na roto i te pūpūraa ia tātou iho.

Tiàturiraa : I roto i te mau tāmataraa, a parau faahou i roto ia òutou e, No ô mai to ù tāuturu i te Fatu ra.

Te pūpūraa : A faariro i te mau òhipa mātauhia, ohipa, tāviniraa, faarooraa, pure èi mau òhipa haamoriraa.

Te nūnaa : A ora i teie pūpūraa èiaha ma te ôtahi anaè, mai te tino rā o te Metia, ma te horoà tātaìtahi i ta rātou tuhaa.

Te tāuturu a te Atua, e tītau te reira i te hoê pāhonoraa : te hoê ora pūpūhia, ora, moà. Ia riro to tātou oraraa èi taramo, èi haamoriraa i te mau mahana atoà, i reira te aho tātaìtahi e riro ai èi pure e te mau òhipa atoà èi pūpūraa.

Pehepehe.

Te ora a te Fatu to ù tāuturu.

 

Ia hiò anaè to ù mata i nià i te mau mouà atea,

Te ìmi nei au i te tāuturu i roto i to ù mau èà.

Èiaha te ôfaì, e te taata, e te puai poto noa, o Òe anaè,

O Òe anaè, tei hāmani i te raì e te fenua.

 

Te haere mai nei Òe, e te Fatu, i roto i te marumaru

O ta ù mau àroraa, E faateitei to Òe aho i to ù mau tāahiraa âvae ia topa vau.

È ère te tāuturu i te hoê haapūraa no te hoê taime poto,

E marāmarama ànaana rā, e ora î rā.

 

I reira to ù tino e riro mai ai èi fata e èi tutia òaòa,

Te mau àparaa rima, te pure, te mau aho atoà, e te ârueraa.

È ère faahou i te mau ànimara, è ère atoà i te auahi tahito,

Ua hōroàhia rā to ù ora, i te puai Māòhi.

 

E te Atua, e te tāuturu haapaò maitaì,

Te piiraa o te Aroha, te pūpū atu nei au ia Òe i to ù mau mahana,

To ù mau pō, to ù mau pūrumu. Ia riro to ù tino tāatoà èi vahi moà no Òe,

Èi haamoriraa ora, òaòa e te hinaaro mau.

 

Teraì òro. Faatura.

 

 

Ruta èv 2,25-32, A himene i te upootiàraa te Atua e a tomo i roto i to Na ra hau.

 

 

Mahana toru 31 no Tema/Titema 2025.

 

PURERAA PŌ MATAHITI ÂPĪ

A himene i te upootiàraa te Atua e a tomo i roto i to Na ra hau.

 

Taiòraa

Taramo 98, Ia Ârue te ao i te faaoraraa parau-tià a te Atua.

1 Taramo. i te himene âpī, e mau mea taa ê hoì tei ravehia e ana, no to na iho E himene i te Fatu rima àtau e to na rima moà, i riro mai ai te rē ia na.

2 Ua faaìte mai ra te Fatu i te ora na na, i mua i te mata o te mau êtene atoà ra, te faa-ìte-raa-hia te parau-tià na na ra.

3 To na aroha e ta na parau-mau, ua manaòhia e ana i te ùtuafare o Ìteraèra. Ua ìte te mau hopeà atoà o te fenua i te ora a to tātou Atua.

4 Ia pīnaì te haamaitaì i te Fatu e àti noa aè te fenua, ia puroro te reo òaòa, ia ûmere mā te haamaitaì i te himene.

5 A himene i te Fatu mā te tīnura, mā te tīnura e te reo haamaitaì atoà ra ;

6 mā te mau pü e te òto o te tuferi, te hārururaa i te haamaitaì i te arii ra, i te Fatu.

7 Ia hāruru te tai e to na îraa, te ao atoà e to na ra mau taata.

8 Ia paìpaì te mau pape i to rātou rima, e ia ûmere tahi te mau mouà atoà,

9 i te aro o te Fatu, te haere mai ra hoì o ia e haavā i te fenua. E haavā ò ia i to te ao mā te parau-tià, e te mau taata mā te piò-òre.

Heuraa Manaò.

Te Taramo 98.

Ua riro te Taramo 98 èi himene òaòa e ârueraa na te ao atoà nei. Te faahanahana nei te reira i te upootiàraa e te faaoraraa a te Atua, te ani manihini nei i te mau mea atoà i rāhuhia ia âmui mai i roto i teie faahanahanaraa, e te faaìte nei i ta na haavāraa tià e te maitaì i nià i te ao nei.

1. Te faanahoraa e te tereraa

Ìrava 1 e tae i te 3 : Aniraa ia himene i te hoê himene âpī no te mau òhipa maere a te Atua. I ô nei, e heheuhia mai te faaoraraa e te parau-tià a te Atua i te mau nūnaa atoà o te ao nei, ma te haapāpū i te huru o ta Na mau òhipa i te ao nei.

Ìrava 4 e tae i te 6 : Ua piihia te ao atoà nei i te ârueraa òaòa e te òaòa, ma te âpeehia e te mau mauhaa tīnura, pu, pāhu e te vai atu ra. E riro mai te ârueraa èi faateniteniraa no te ao taatoà e no te âmuiraa i te mau puai.

Ìrava 7 e tae i te 9 : Te âpiti nei te aru iho i roto i teie faahanahanaraa : te miti, te mau ànavai, te mau mouà. Te òaòa nei te ao taatoà nei i mua i te Arii, no te mea ua haere mai ò Ia no te haavā i to te ao nei ma te parau-tià e te âifaito.

2. Irava tumu

Te ìrava 1 : e himene, i te himene âpī, e mau mea taa ê hoì tei ravehia e ana, no to na iho E himene i te Fatu rima àtau e to na rima moà, i riro mai ai te rē ia na. Òia hoì, E himene i te himene âpī ia Iehova, ua rave hoì ò Ia i te mau òhipa taa ê.

Te ìriti nei teie ìrava i te haamauraa i te taìraa reo : te faaìte nei te âpī o te himene i te âpī o te faaoraraa e te mauruūruraa no te mau òhipa a te Atua.

E faatuàti te reira i te haamanaòraa i te mau faaoraraa i tupu na mate haapaò maitaì ia Ìteraèra i te tiàturiraa o te ao atoà nei i te parau tià i heheuhia i te mau nūnaa.

3. Te mau parau tumu.

Te faaoraraa i roto i te ao atoà nei : Àita te Atua i tāôtiàhia i nià ia Ìteraèra, e mea pāpū rā ta Na faaoraraa i te mau nūnaa atoà o teie nei ao.

Ârueraa na te ao atoà nei : È ère noa te taata, te taatoàraa rā o te aru o te âpiti nei i roto i te òaòaraa.

Te parau-tià a te Atua : È ère te haavāraa na te Atua i te hoê haamataùraa, mai te hoê rā tumu o te òaòa, no te mea e mea tià e te mau i te reira.

Parau tumu no teie pō hopea no teie mātahiti

Te tītau mai nei teie taramo no te ani i te nūnaa herehia e te Atua e ta Na i maìti ia hiò faahou i te matahiti e maìri nei ma te âau mehara e te tiàturi.

Te tāuturu mai nei te reira ia tātou ia tāmau a i te Himene i te hoê himene âpī no te matahiti âpī, ia tārava, ia ruàu, ia tuki, ia hivīnau, ia pāòà, ia ùte, ia paripari, faatara, e ia faateni. Ia haamanaò i te i te mau òhipa maere tei tupu i roto i teie matahiti e maìri nei, te mau faaoraraa, te haapaò maitaì a te Atua, e te mau taime peàpeà tei faaàueue i to tātou tiàturiraa. Tātou hiòraa i te ao atoà nei, a haapōpou tātou i te nūnaa, i te fenua e i te ao atoà nei. I roto i tātou mau pure i te Rāhu a te Atua te fenua, miti, ànavai, te mou'a, ia au i te ìte i te huru no te aru no teie tau. E ia fārii tātou i te haavāraa tià a te Atua èi parau fafau no te faaâpīraa e te hau i roto ia Māòhi Nui e teie nei ao.

E himene tātou i te himene âpī, ua rave hoì Te Atua Nui Tumu Tahi i te mau òhipa taa ê. Ua faaìtehia mai to na ora i te mau nūnaa, e te ànaana ra to na haapaò maitaì i nià i to na mau taata. Ia piihia te ao atoà nei i roto i te òaòa, ia òto te mau mauhaa ùpaùpa, ia papaì te mau ànavai i to rātou mau rima, e ia ori te mau mouà. Te faatere nei hoì te Atua Nui Tumu Tahi : te haavāraa ma te parau-tià, e te faatere ra ma te parau amu. E òaòa anaè tātou, no te mea ua puòhu to na here i to te ao atoà nei. Ia òaòa tātou i te faaoraraa e te faatereraa tià a te Atua, no teie mātahiti âpī ta tātou e fatata nei i te âvari to tātou metua âpī.

Ruta èv 2,25-32, Te marāmarama tei tūrama te mau èà no te hau Atua.

25 E ìnaha, tei Ierutarēma te hoê taata o Tīmeona te iòa, e taata parau-tià e te haapaò maitaì, te tiaì ra i te haamāhanahana no Ìteraèra, e tei ia na te Vārua Maitaì.

26 E i faaìtehia mai ò ia e te Vārua Maitaì e èita ò ia e pohe vave ia ìte rā ò ia i te Metia o te Fatu ra.

27 E i ārataìhia ò ia e te Vārua i roto i te hiero ; te hopoi mai ra nā metua i te tamaiti ra ia Ietu i roto, e rave i ta te ture ra ia na,

28 ua rave atu ra ò ia ia na, ua hii iho ra, haamaitaì atu ra i te Atua, nā ô atu ra :

29«E te Fatu, e tuu òe i to tāvini i teie nei mā te hau, ua au hoì i ta òe parau.

30 Ua ìte aè nei hoì ta ù mata i te Ora na òe,

31 i haapaòhia e òe i mua i te mata o te taata atoà nei ;

32 e tiàrama èi haamāramarama i te Ètene, e èi hanahana no to òe ra taata no Ìteraèra.

Heuraa Manaò.

Te faatià ra te Ruta èv. Pene 2 i te mau ìrava 25 e tae i te 32 i te fārereiraa o Timeona i te àiū ra o Ietu i roto i te Hiero.  

Te na ìrava e tià faatumuhia mauti ra ia te ìrava 29 e te 30 : 29 E te Fatu, e tuu òe i to tāvini i teie nei mā te hau, ua au hoì i ta òe parau. 30 Ua ìte aè nei hoì ta ù mata i te Ora na òe, òia hoì, E teie nei, e te Fatu, e vaiiho mai òe i to tāvini ia haere ma te hau... ua ìte hoì ta ù mata i to òe ora. E tumu parau maitaì roa teie no te faahoperaa teie matahiti òia hoì : " Te ìteraa i te faaoraraa e te tōmoraa i roto i te hau ", te hoê aniraa manihini no te ôpaniraa i teie matahiti tīvira ma te tiàturi e te tiaìtururaa.

Te huru o te tuatua o ta tātou parau :

Ua tupu te reira i te taime a pūpūhia ai o Ietu i roto i te Hiero, ia au i te Ture a Mote.

Tei raro aè o Ierutarēma i te faatereraa faatîtî a te hau Roma, e te ora nei te nūnaa i roto i te tiaìraa i te Metia. Ua faataahia o Timeona èi taata parau-tià e te faaroo âueue òre, èi faahohoàraa no te haapaò maitaì o Ìteraèra o te tiàturi nei i te tāmahanahanaraa a te Atua.

Te huru o Timeona :

E taata paari faaūruhia e te Vārua Moà, o te hono ò ia no te faatuàtiraa i roto pū i te Faaàuraa Mātamua e te Faaàuraa Âpī.

Ua tupu teie tiaìraa na roto i te fārereiraa i na metua no te àiū ra o Ietu, te hoê tāpaò e, te tāpeà nei te Atua i ta Na mau fafauraa Parau-tià.

Parau Atua :

Te haapāpū nei teie pāpaìraa i te òhipa a te Vārua Moà ia au i te mau ìrava 25 e tae i te 27, o tei ārataì ia Timeona i te Metia ra.

Te faaìte ra te pure a Timeona i te hau hopeà o te hoê taata tei ìte i te faaoraraa.

Ua haapāpūhia te tiàraa o te faaoraraa na te ao atoà nei, e marāmarama no te ànaana i nià i te mau fenua atoà o te ao nei i te faaìteraa a te ìrava 32, tei hau atu i te mau ôtià o Ìteraèra. E teie nei, e te Fatu, e vaiiho mai òe i to tāvini ia haere ma te hau, mai ta òe i parau, ua ìte hoì ta ù mata i te ora na òe. Te tītau nei teie ìrava i te òhipa i tupu i nià Timeona : e tae mai te hau na roto i te fārereiraa i te Metia àiū, èiaha rā na roto i te mau mea no rapae mai.

E parau au teie no tātou no teie pō hopea no teie matahiti tīvira.

A tomo mai ma te hau, ua ìte hoì to tātou mata i te ora no teie matahiti e hope nei na roto i te fāìraa i te haapaò maitaì o te Atua.

Te anihia nei tātou ia hiò i te Metia èi marāmarama e èi tiàturiraa.

Te tāuiraa i te tiaìraa èi ârueraa e te rohirohi èi hau no roto mai i to tātou âau.

Ua riro teie ìrava èi fāìraa no te tupuraa, i muri aè i te hoê tiaìraa māoro e te faaòromaì, ua ìte o Timeona i roto i te àiū ra ia Ietu i te tupuraa o te mau parau fafau a te Atua. Àita ò ia e hinaaro faahou i te tahi atu haapāpūraa e aore rā, tāpaò : ua ìte ò ia, e ua nāvaì te reira.

Te hau i roto i te taata : È ère te hau i te òreraa e tamaì, o te pāpūraa rā e te òhipa ra te Atua.

Tupuraa : E ìtehia te auraa o te oraraa ia tāaihia i roto i te ora.

Ôrama i te pae vārua : È ère noa te ìteraa i te hoê àiū, te ìteraa rā i roto ia na i te marāmarama o te mau nūnaa.

E te parau no te hau,

E te hiòraa marū,

Timeona, ìte no te mau tau,

Te haapii mai nei òe ia mātou e, e òre e hope te ora

Èiaha i roto i te māoro, i roto rā i te fārereiraa.

Ua ìte to òe na mata i te ora,

E ua ìtehia i to òutou âau i te hau.

Te vaiiho mai nei òe ia mātou i te hoê pure,

Te hoê himene no te hopeà e te haamataraa :

Te hau èi faufaa âià,

Te marāmarama mai te ôpiāraì.

Te marāmarama te reria o te turāma i to tātou mau èà e te hau no ô mai i te Atua ra. Ta tātou parau poroì no teie pō hopeà no teie matahiti tīvira ia au i te Ruta èv. Pene 2 i te mau ìrava 25 e tae i te 32 A fatata ai tātou i te hopea o teie matahiti, te tià ra tātou mai ia Timeona ra te huru i te ùputa o te hoê tau âpī. Ua pārahi noa tātou i roto i te mau tiaìraa, to tātou mau rohirohi e to tātou mau tiàturiraa, e i ô nei te haamanaò mai nei te Atua ia tātou : Èita to Na marāmarama e tīnaihia.

Mai ia Timeona, e tià ia tātou e parau e : E teie nei, e te Fatu, e vaiiho mai òe i to mau tāvini ia haere ma te hau, ua ìte hoi to mātou mau mata i to ora na òe i teie mātahiti âpī e fatata mai nei ia mātou.

Teie hau o te hōroà ia tātou i te fārii a ôpani ai tātou i te matahiti tīvira e hope nei : te hoê hau àita i nià i te huru o te oraraa, i nià rā i te pāpūraa e, te faatupu nei te Atua i ta Na mau fafauraa, e ta Na mau ôpuaraa faaora.

-Ia riro teie hopeà matahiti èi tahua òhiparaa na tātou tātaìtahi :

Te hoê taime no te mauruūru no te marāmarama tei fāriihia.

Te hoê tāahiraa pāpū no te tau no a muri atu, âmuihia e te tiàturiraa.

Te hoê aniraa manihini ia faaite i teie maramarama i te feiā e haaàti nei ia tātou.

Heuraa Ìrava.

Taramo 98, 1 i te himene âpī, e mau mea taa ê hoì tei ravehia e ana, no to na iho E himene i te Fatu rima àtau e to na rima moà, i riro mai ai te rē ia na.

Ruta èv. 2, 29«E te Fatu, e tuu òe i to tāvini i teie nei mā te hau, ua au hoì i ta òe parau.

30 Ua ìte aè nei hoì ta ù mata i te Ora na òe,

Faaitoitoraa.

Tumu parau

A himene i te upootiàraa te Atua e a tomo i roto i to Na ra hau.

Ua riro te hopea matahiti èi taime no te feruri-maite-raa, te mauruūru e te tiàturiraa.

Te ani manihini mai nei teie mau ìrava tei māìtihia no tātou ia feruri i te òhipa a te Atua :
Te pii nei te Taramo 98 ia tātou ia himene i te hoê himene âpī, no te mea ua rave te Fatu i te mau òhipa faahiahia, ua heheu mai ò ia i to na faaoraraa i te mau nūnaa o teie nei ao.

I roto i te Ruta èv. Pene 2 i te mau ìrava 29 e tae i te 30, i to te taata paari ra o Timeona, i to na ìteraa i te àiū ra ia Iesu, ua tià roa ò ia i te parau e : E teie nei, e te Fatu, e vaiiho òe i to tāvini ia haere ma te hau... ua ìte hoì ta ù mata i to ora na òe.

Ua tuàti teie na ìrava e piti i roto i te hoê anaè faaāraraa : E òhipa te Atua, e faaora te Atua, e na teie upootiàraa e hōroà mai ia tātou i te hau.

1. Te hoê himene âpī no te hoê matahiti âpī Taramo 98.

Te tītau manihini mai ra te pāpaì taramo ia tātou ia himene, ia faahanahana, ia faatupu i te òaòa. Ua riro te hopeà matahiti èi raveà no te ìte i te mau mea maere a te Atua i roto i to tātou oraraa : ta na mau faaoraraa, ta na mau haamaitaìraa, e to na haapaò maitaì.

È ère te « himene âpī » i te hoê noa himene, e huru rā no te fāriiraa i te matahiti âpī ma te tiàturi, no te mea te tāmau noa nei te Atua i te òhipa.

2. Te ìteraa i te faaoraraa e te tōmoraa i roto i te hau Ruta èv. Pene 2 ìrava 29 e te 30.

Te faahohoà ra o Timeona i te tiaìraa māoro, te haapaò maitaì i roto i te pure, e te tiàturiraa o te òre e ìnoìno. I to na ìteraa i te àiū ia Ietu, ua ìte ò ia e, tei ô nei te faaora i to te ao atoà nei. Te hau ta na e fārii ra, o te hotu ia i te fārereiraa i te àiū Metia.

I te hopeà o te matahiti e fatata roa mai nei, te ani-atoà-hia nei ia tātou ia tuu i to tātou rohirohi, ta tātou mau tiaìraa e ta tātou mau ôpuaraa i roto i te rima o te Atua, no te tomo i roto i to Na hau, te Metua âpī ta tātou e fatata nei i te tōmo.

3. Te upootiàraa o te hau.

E piti hōroà no te tau a muri aè È ère te upootiàraa a te Atua i te faatereraa a te taata, o te heheuraa rā i to Na here e ta Na parau-tià. Te hau ta te Atua e hōroà mai, è ère ia te èreraa i te mau fifi, o te pāpūraa rā e, ua òhipa te faaoraraa a te Atua. Na te upootiàraa e te hau e faatià ia tātou ia haamata i te matahiti âpī ma te tiàturi e te tiaìtururaa.

E piiraa teie te hopeà o teie matahiti e hope nei, e teie matahiti âpī e fatata mai nei, te ani manihini nei te Parau ia tātou e : A himene i te hoê himene âpī : haamauruūru i te Atua no ta Na mau mea òhipa maere.

A hiò i te faaoraraa : ia ìte i te àiū ra ia Ietu èi marāmarama o te tūrama i to tātou èà.

A tōmo i roto i te hau : a tāuahi i te ànanahi ma te tiàturi, e haapaò maitaì hoì te Atua.

No reira, e tià ta tātou ia faaoti i teie matahiti ma te parau e : "Ua ite ta ù mata i to ora na Òe, e te Fatu, e himene vau i to Òe ra mau upootiàraa ma te hau i roto i teie matahiti âpī e fatata roa mai nei ia mātou to mātou metua âpī.

Pehepehe.

 

A himene i te upootiàraa te Atua e a tomo i roto i to Na ra hau.

Te hiti mai nei te hoê himene âpī i teie pō,

I te ùputa o te mau mahana,

Te òto nei te fenua i te tiàturiraa,

No te mea te faaìte mai nei te Atua i ta Na faaòreraa hara.

 

Te paìpaì nei te mau moana i to rātou rima,

Te òri nei te mau mouà i te òaòa,

Te ànaana nei te faaora i nià i to tātou mau èà,

E vai mai te hau i roto i to tātou reo.

 

Timeona, e taata ruàu tei î,

Ua hiò i te àiū, te marāmarama o te mau nūnaa,

Ua ìte to na mata i te marāmarama,

Te vai ra to na âau i roto i te hoêraa.

 

Te upootiàraa o te here, te hau mure òre,

E piti hōroà o te tāuahi i to tātou oraraa,

I te poìpoì âpī, te marū e te nehenehe,

Te himene nei mātou : Ia haamaitaì mai te Atua ia mātou.

 

Teraì òr. Faatura.