Täpati 7 no Hiaai/Tetepa 2025.
ÔROÀ
Ia ora ma te paari, i roto i te Metia, e a muri noa atu.
Mau
taiòraa.
Taramo
90.
TE MAHA O TE
PUTA
(Taramo
90-106)
1 Te pure a te taata o te Atua ra, a Möte. E te Fatu,
o òe to mätou haapüraa, i tërä uì, i tërä uì.
2 Aore te mau mouà nei i fänau, e aore hoì te fenua e
te ao atoà nei i hämanihia e òe ra, te vai ra òe, e te Atua, mai tahito mai ä e
a muri noa atu.
3 O te taata nei rä, te faariro faahou nei òe ei repo,
te parau ra hoì òe : «A hoì, e te tamarii a te taata na.»
4 Ia òe rä hoì, hoê tautani noa atu i te matahiti e au
i te mahana hoê i mahemo ra, e mai te äraraa hoê i te ruì ra.
5 Te riro nei rätou ia òe mai te riro pape puè ra, e
mai te vareà taòto ra rätou. I te poìpoì ra, mai te àihere e tupu ra rätou,
6 o tei ôteu e tei tupu i te poìpoì ra, e ua ahiahi
anaè ra, ua täpühia e ua ôriorio atu ra.
7 Oia teie, ua pau mätou i to òe ra riri, e ua riàrià
mätou i ta òe ra mäinaina.
8 Ua tuu òe i ta mätou hara i mua ia òe, e ta mätou
hapa moè i roto i te märamarama o to mata ra.
9 Ua mou aè nei to mätou mau mahana i to òe ra riri,
ua pau to mätou mau matahiti mai te manaò âau e pee ra.
10 To mätou puè mahana i te oraraa nei, e hitu ia
àhuru i te matahiti, e ia tae i te vaù i te àhuru i te matahiti i te ètaèta, e
riro rä taua ètaèta ra ei rohirohi e ei taiäraa. E òre hoì e mähia motu ê atu
ra, maùe atu ra mätou ;
11 O vai rä tei haapaò i te püai o to òe ra riri? E ta òe ra täiroiro, mai te mataù e au ia òe
ra?
12 E haapii mai ia mätou i te taiò i
to mätou puè mahana, ia riro to mätou âau i te haapaò maitaì.
13 E färiu mai ia mätou e te Fatu: a hea ra ia? A
faite mai òe i to mau tävini nei.
14 A haamauruüru vave mai òe ia mätou i to òe ra
aroha, ia reàreà mätou e ia òaòa i to mätou nei puè mahana toe.
15 A faaòaòa mai ia mätou e ia fäito i te mau mahana i
àti ai mätou ra, e te mau matahiti i faaòromaì ai mätou i te ìno ra.
16 A faaìte mai i ta òe ra òhipa i to mau tävini nei,
e to òe ra hanahana i ta rätou ra tamarii!
17 Ia vai mai ä te here o to mätou nei Atua, o te
Fatu, i nià ia mätou nei, e te òhipa a to mätou nei rima, e haamau òe, oia ia,
o te òhipa a to mätou rima i rave ta òe e haapäpü.
Heuraa
Manaò.
I roto e
rave rahi tupuraa òhipa i roto i teie Taramo, na Mote teie Taramo 90 i päpaì,
noa atu e o te reira anaè te manaò o te täaihia ra i te reira. Ua riro teie
manaò èi himene no te fëruri e no te pure, e te ìtehia ra te reira na roto i to
na tumu parau no nià i te oraraa mure òre o te Atua e te manaò o te taata.
I te tahi
mau taime, e piihia te reira te hoê " pure ", e e faatiàhia te reira
i päpaìhia i roto i na mätahiti e 40 o te nünaa o te Atua òvereraa i roto i te
fenua ano, o te höroà i te hoê tuhaa fenua tei täpaòhia e te haereraa e te mau
fifi o te hoê uì e faaruru nei i to na mau ôtià taata.
Ua riro atoà
te Taramo 90 èi piiraa no te paari. Taa-ê noa atu i te oraraa o te taata, te
faataa ra te taata päpaì puta i te oraraa o te taata, ma te tïtau ia tätou ia
färiu i te Atua no te ìmi i te hoê auraa päpü.
Teie tahi
ìrava e tià ia faatumuhia ia au i teie tuatäpaparaa te ìrava 12 : 12 E haapii mai ia mätou i te taiò i
to mätou puè mahana, ia riro to mätou âau i te haapaò maitaì.
Te faataa maitaì ra teie ìrava i te poroì o te manaò,
na roto i te faa-itoito-raa i te feia faaroo ia ora i te hoê oraraa paari e te
fëruriraa, tei niuhia i nià i te ìteraa i te mana arii o te Atua.
E rave rahi
mau vahi nohoraa rahi o te horoà nei i te hoê feruri-maite-raa hohonu i nià i
te huru o te taata e te rahi o te pape. Teie te mau mea rahi : Te huru mure òre
o te Atua :
Te haamata
nei te manaò na roto i te ìteraa e, e mea mure òre o te Atua e e mea ìno, e vai
ra i mua i te hämaniraa i te ao nei e i roto i te mau uì atoà.
Te huru o te
oraraa o te taata : te taa ê nei te reira i te Atua e te roaraa o te oraraa o
te taata, e mea pinepine i te faaäuhia i te hoê tarutaru o te tupu i te poìpoì
e te mau mea e tupu mai i te ahiahi.
Te mana arii
o te Atua : Te faaìte nei te Taramo e, e mea maitaì roa te Atua i te taime e te
oraraa, o te tïtau i te feia faaroo ia ìte i to rätou tiàturiraa taatoà ia na.
Te feruriraa
i nià i ta tätou mau òhipa : te hoê tuhaa rahi o te mau piiraa a te Taramo no
te hoê oraraa maitaì, i reira tätou e hiòpoà ai i to tätou mau mahana no te
faaòhipa ma te paari, te haapiiraa ia ora ia au i te mau manaò tumu mure òre.
A pure no te
aroha e te aroha o te Atua : te ani nei te taata päpaì puta i te Atua ia haapaò
i te mau hinaaro pae värua o te taata, ia höroà i ta na i aroha, e ia faariro i
te mau òhipa a te taata èi mea faufaa.
Ua riro teie
fëruriraa èi pure, èi taata päpaì parau, e èi tïtau-manihini-raa no te ìmi i te
hoê auraa mau na roto i to tätou âpitiraa i te Atua.
E rave rahi
mau vahi nohoraa rahi o te horoà nei i te hoê fëruri-maite-raa hohonu i nià i
te huru o te taata e te rahi o te päpe.
Teie te mau
mea faufaa :
Te huru mure
òre o te Atua : Te haamata nei te manaò na roto i te ìteraa e, e mea mure òre
te Atua e e mea ìno, e vai ra i mua i te hämaniraa i te ao nei e i roto i te
mau uì atoà.
Te huru o te
oraraa o te taata : te taa-ê nei te reira i te Atua e te roaraa o te oraraa o
te taata, e mea pinepine i te faaäuhia i te hoê tarutaru o te tupu i te poìpoì
e te mau mea e tupu mai i te ahiahi.
Te mana arii
o te Atua : Te faaìte nei te Taramo e, e mea maitaì roa te Atua i te taime e te
oraraa, o te tïtau i te feia faaroo ia ìte i to rätou tiàturiraa taatoà ia na.
Te fëruriraa
i nià i ta tätou mau òhipa : te hoê tuhaa rahi o te mau piiraa a te Taramo no
te hoê oraraa maitaì, i reira tätou e hiòpoà ai i to tätou mau mahana no te
faaòhipa ma te paari, te haapiiraa ia ora ia au i te mau manaò tumu mure òre.
A pure no te
aroha e te aroha o te Atua : te ani nei te taata päpaì puta i te Atua ia haapaò
i te mau hinaaro pae värua o te taata, ia höroà i ta na aroha, e ia faariro i
te mau òhipa a te taata èi mea faufaa. Ua riro teie fëruriraa èi pure, èi taata
päpaì parau, e èi tïtau-manihini-raa no te ìmi i te hoê auraa mau na roto i to
tätou âpitiraa i te Atua.
Te Taramo 90
o te hoê ia päpaìraa pîpîria tei riro èi tuhaa no te puta Taramo i roto i te
Faaäuraa Mätamua. Teie te hoê tuatapaparaa no nià i teie taramo e ta na ìrava
faufaa.
Hiòraa i te
Taramo 90 parauhia e na Mote i faahiti e e pure fëruri ò ia i te huru töhu o te
oraraa o te taata ia faaäuhia i te mure-òre-raa te Atua. Te tumu parau rahi o
te tähuti ia o te taata e te färiiraa i te rahi e te mure òre o te Atua.
Te mau tumu
parau rahi :
E a muri noa
atu o te Atua : E haamata te päpaì taramo na roto i te haapäpüraa e, e mea mure
òre te Atua, o te vai nei hou te hämani-raa-hia o teie nei ao e na roto i te
mau uì atoà.
Te pohe o te
taata : I te tahi aè pae, te faaäuhia ra te ora o te taata i te àihere o te
tupu i te poìpoì e o te òriorio i te ahiahi, o te faahohoà ra i te poto e te
paruparu o te oraraa o te taata.
Te mau hara
e te haaväraa : Te färii ra te päpaì taramo e te vai noa ra te mau hara a te
taata i mua i te Aro o te Atua e ua tano te riri o te Atua no teie mau hara.
Te Ìmiraa i
te Paari : Te tïtau nei te Atua i te taata ia taiò i to rätou pue mahana ia
noaa ia rätou te hoê âau paari. Te faaìte ra te reira i te tïtauraa e ora i te
hoê oraraa faufaa noa atu to na poto.
Piiraa ia
Aroha : E faaoti te päpaì taramo na roto i te aniraa i te Atua ia faaìte mai i
to na aroha e to na here, e ia haamaitaì i te òhipa a to rätou rima.
Te auraa o
te ìrava tumu : Te haamatara ra teie ìrava i te ìmiraa i te paari e te
märamarama no nià i te taime täôtiàhia ta tätou e fänaò ra i nià i te fenua
nei. E tïtau te reira ia ìte maitaì tätou i te paruparu o te oraraa e ia faa-òhipa-hia
teie taime ma te faufaa e te paari. E tïtau te reira ia ora i te hoê oraraa tei
tueä i te mau haapiiraa e te mau faufaa pae värua, a ìmi noa ai i te ärataìraa
a te Atua.
Ua riro te
Taramo 90 èi fëruriraa hohonu no nià i te huru tähuti o te taata, taa-ê atu i
te mure òre o te Atua. E tïtau te reira i te fëruriraa e nahea tätou ia ora i
to tätou mau oraraa e ia ìmi itoito i te paari e te aroha no ô mai i te Atua
ra.
No te
märamarama-maitaì-raa i te ìrava tumu Taramo 90 ìrava 12, " E haapii mai
òe ia mätou i te taiò maitaì i to mätou pue mahana, ia faaäu matou i to matou
aau i te paari ", e tïtau te reira i te fëruri-maite-raa i nià i te mau
tuhaa e rave rahi : Te tätararaa i te pae värua Te ani nei teie ìrava ia tätou
ia faaìte i te hoê ìteraa haèhaa no to tätou huru tähuti i nià i te fenua nei. Te
faaitoito nei te reira i te ìteraa i to tätou iho oraraa tähuti nei e te
tïtauraa ia haamaitaì roa atu ä i te taime i höroàhia mai ia tätou. E pure te
reira no te ani i te paari no ô mai i te Atua ra, no te ora i te hoê oraraa e auraa to te reira e te mau faufaa i te pae
värua.
Te auraa no
te parau ra " taiò " " Te taiòraa i to tätou mau mahana " è
ère ia no nià noa i te hoê hiòpoàraa, no nià atoa rä i te hoê hiòpoàraa no te
mahana tätaìtahi. Te höroà mai nei ò ia i te manaò ia ora i te mau mahana atoà
ma te manaò tae e te mauruüru, ma te ìte e, ua täôtiàhia to tätou taime.
Faa-òhipa-raa
i te oraraa i te mau mahana atoà i " to tätou âau i te paari ", o te
oraraa ia ma te fëruri maite e ma te manaò päpü. Òia hoì te mau faaotiraa i te
mau mahana atoà tei tuàtihia i nià i te mau faufaa i te faaitoitoraa, te ìmiraa
i te ìte e te märamarama, e te tïtauraa i te tupuraa o te taata iho e o te pae
värua.
Te hiòraa o
te paari, Te paari i roto i teie huru tupuraa, è ère noa ia te haapuèraa i te
ìte. E höroà mai te reira i te hoê märamarama hohonu no nià i te oraraa, te mau
täairaa taata, e te hinaaro o te Atua. E aniraa ia ìmi i te ärataìraa a te Atua
i roto i ta tätou mau òhipa e mau faaotiraa. Te haamanaò mai nei teie ìrava ia
tätou i te faufaa rahi no te oraraa i te hoê oraraa tei î i te auraa e te
paari. E türaì te reira ia tätou ia färii i te täuiraa o to tätou oraraa a ìmi
ai tätou i te faarahi i te faufaa o te taime tätaìtahi, ärataìhia e te paari o
te Atua.
Mäteri
8.32-36
E ao to tei
faaroo i te Paari
32 E tënä na, e faaroo mai ia ù, e te mau tamarii e, e
ao hoì to te feiä e haapaò mai i ta ù nei parau.
33 E faaroo mai i te aò ia paari, eiaha roa e òhipa ê
i te reira.
34 E ao to te taata e faaroo mai ia ù ra, o tei ära
mäite i te mau mahana atoà i te mau ùputa nö ù ra, o tei tiaì mäite i nä ùputa
nö ù ra.
35 Ua ìte ä hoì au ia na ra, ua ìte
i te èà o te ora, e herehia mai hoì ò ia e te Fatu.
36 O tei hara ê rä ia ù nei, ua hämani ìno ia i to na
iho värua ; e tei ôere atoà i hinaaro mai ia ù nei, ua hinaaro ia i te pohe.
Heuraa
Manaò.
Teie
te hoê tuatäpaparaa faanahohia ia au i te Materi pene 8 i te mau ìrava 32 e tae
i te 36, e te faaìteraa i te hoê ìrava faufaa e te mau manaò täuturu no te faaö
i te reira i roto i te feruri-maite-raa e aore rä, te haapiiraa.
Te
mau ìrava turu.
Tei
te hopeà teie ìrava o te òreroraa parau tumu a te Paari o te Taata Materi pene
8, o te paraparau ra mai te hoê reo no ô mai i te Atua ra.
I
roto i te taiòraa.
Marü
Metia, e mea pinepine teie paari e türama ra i te parau no te Metia i te
faaìteraa a te Törïnetia 1 pene 1 ìrava 24 e te Ioane pene 1 ìrava 1.
Te
mau ìrava 32 e tae i te 36 o te faaotiraa ia e te piiraa hopeà : i muri aè i te
faaìteraa i to na tumu mure òre e to na tiàraa i roto i te hämaniraa ia au i te
mau ìrava 22 e tae i te 31), e tïtau te paari i te hoê pähonoraa päpü.
Hiòraa
i te mau ìrava
Te
auraa no te parau ra, haapaò, maori rä, e tämau maite ä i te reira.
Ìrava
32 E teie nei, e ta ù na tamarii, a faaroo mai na ia ù ; e ao to te feia i
haapaò i ta ù parau Te piiraa e te hämani maitaì : E parau te paari mai te hoê
metua vahine e aore rä te hoê òrometua here. Ua riro te faaroo-maite-raa e te
haapaòraa i te mau èà a te Atua èi mau puna no te òaòa.
Ìrava
33 A faaroo i te haapiiraa, a haapaò maitaì, èi aha e faaruê i te reira. Te
aniraa ia färii e ia faaherehere i te haapiiraa. E tïtau te paari i te haèhaa e
te tämau maite.
Ìrava
34 E ao to te taata i faaroo mai ia ù ra, i te hiòraa i te ùputa Atua i te mau
mahana atoà ra Hohoà o te pipi e tiaì ra i te ùputa o te fatu
fare. Te ìmiraa i te paari i te mau mahana atoà, o te hoê ia hiaai e te hoê hinaaro.
Ìrava
35 O te ìte mai ia ù ra, e roaa ia ia na te ora, e e noaa hoì ia na te färii
maitaì a te Fatu ra.
Fafauraa
: e ärataì te paari i te ora e te maitaì hanahana. Te auraa no te parau ra ìmi
i te paari, o te tömoraa ia i roto i te hoêraa e te Atua.
Ìrava
36 O tei hara ia ù ra, ua faaìno ia i to na iho värua ; te feia atoà i riri mai
ia ù ra ua here ia i te pohe.
Faaäraraa
: te pätoìraa i te paari, O te mäìtiraa ia i te pohe värua. E hopeàraa mure òre
to te pätoìraa i te parau paari.
Te
ìrava 35 teie te tahi ìrava e tià ia faarirohia èi ìrava faufaa ia au i teie
faanahoraa. 35 Ua ìte ä
hoì au ia na ra, ua ìte i te èà o te ora, e herehia mai hoì ò ia e te Fatu.
No
te aha ?
Te
faatumu nei nei te reira i te fafauraa e tïtau nei i te paari è ère ia i te ìte
noa, o te hoê rä auraa o te höroà i te ora a te Atua.
I
te faatuàti tià atu i te ìmiraa i te Paari i te ora ia au i te auraa a te fenua
e te Pîpîria te îraa, te maitaì, te faaoraraa e i te färii-maitaì-raa a te
Atua.
Te
taiòraa te faaäuraa e te feruriraa
Te
mau ùputa e te mau ùputa ìrava 34 : i roto i te fëruriraa Pîpîria e te päpaìraa,
ua riro te ùputa èi vahi no te haereraa e no te faaineineraa. Te tiaìraa i te
ùputa o te Parau Paari o te ineineraa ia no te tomo i roto i te hoê vahi moà.
Te
ora e te pohe ìrava 35 e te 36 : te hoê pätoìraa tumu o te tupu i roto i te Teuteronomi
pene 30 ìrava 19 : " Ua tuu atu vau i te ora e te pohe i mua ia òutou... a
mäìti i te ora ".
Te
täairaa e te faarooraa : E noaa mai te paari na roto i te hoê täairaa ora
maitaì, èi aha noa na roto i te haapiiraa i te pae fëruriraa. No te mea, te taata i ìte ia ù, ua ìte ò ia i te ora, e ua
färii ò ia i te here o Iehova.
1.
Te taata tei ìte mai ia ù ", è ère ia i te hoê àti püromu, e ìmiraa manuia
rä. I roto i te ìrava no te Materi pene 8, te parau " O vau " o te
paari mau ia i roto i te taiòraa Marü Metia, te faahohoà nei te reira i te
Metia Ioane pene 1 ìrava 1, Törïnetia 1 pene 1 ìrava 24. Te ìmiraa i te paari,
o te tömoraa ia i roto i te hoê auraa ora e te Atua te faarooraa, te peeraa, te
vai-iho-raa ia na iho ia täuihia.
2.
" Ua ite ä ia na te ora " I roto i te Pîpîria, ua hau atu te oraraa i
te tahi noa oraraa : o te îraa ia, te hau roto, te àparauraa i te Atua. Te na ô
ra te Teuteronomi pene 30 ìrava 19 e : "Ua tuu atu vau i te ora e te pohe
i mua ia òutou... a mäìti i te ora ". I roto i te hoê tupuraa no Mäòhi Nui
nei, e tià te reira e täaihia i te manaò o te ora : te ora-maitaì-raa, te
itoito, te au-maite-raa e te rähu e te nünaa.
3.
" E ia noaa mai te maitaì o te Fatu ra " na roto i te reo Mäòhi te
faaìte nei te reira i te here hämani maitaì o te Atua, to na maitaì, e to na
färiiraa. È ère teie i te hoê utuà maitaì, o te hotu natura rä o te hoê täairaa
e au i te hinaaro o te Atua. Ia au i te Pîpîria, e ìriti te färii maitaì a te
Atua i te mau ùputa : te parururaa, te haamaitaìraa, te ärataìraa.
E
ìrava teie e riro èi tumu no te hoê haapiiraa no nià i te ìmiraa pae värua. Na
te reira e faatuàti i te ìmiraa i te paari i te ora e te maitaì.
No
te tahi fëruriraa : a ui ia tätou iho i te mau mahana atoà, I hea vau e ìmi ai
i te paari ? Te hiò ra anei au i to na ùputa ? No te hoê pupu taata : A
ani i te mau taata atoà ia faaìte mai i te hoê taime a ìte ai ò ia i te hoê taò
e aore rä, i te hoê òhipa tei âfaì mai i te ora e te hau.
Firemona
Ìrava 9-17
9 no te
aroha rä to ù e parau mäite noa atu ai au ia òe, o Pauro taata paari hoì au, e
taata no Ietu Metia i täpeàhia i te âuri fifi i teie nei.
10 Te parau
mäite noa atu nei au ia òe, i ta ù tamaiti, i ta ù i fänau i ta ù täpeàraa nei,
ia Ònetimo ra :
11 i te
tävini faufaa òre no òe i mütaa iho ra, i teie nei rä e faufaa ia ta òe ia na,
e ta ù atoà hoì 12 o ta ù ia e faahoì atu ia òe na. E tënä na, e färii mai òe
ia na o to ù ia âau mau :
13 i hinaaro
hoì au i te täpeà ia na i ô nei ia ù nei, ia önohia òe ia na i te poi-here-raa
mai ia ù, i to ù nei täpeà-raa-hia i te Èvaneria nei.
14 Aita rä
vau e rave noa i tei òre i tià ia òe ra ; ia riro to òe hämani maitaì no te
hinaaro mau, èi aha no te tahi mea ê.
15 Pënei aè
hoì i taa ê ïti poto noa mai ai ò ia, ia färii mai òe ia na ia pärahi mau atu.
16 Èi aha rä
èi tävini, ia hau atu rä ò ia i te tävini, èi taeaè here ra, ia ù nei ia, a tae
atu ai hoì ia òe ra, i te Fatu nei, e te tino atoà nei hoì.
17 E tënä
na, te parau na òe ia ù e e hoa, e färii mai òe ia na mai te mea e o vau iho.
Heuraa
Manaò
Teie
te hoê taiòraa faanahohia no te Firemona, te mau ìrava 9 e tae atu i te 17, tei
tuuhia i roto i te mau ìrava täpiri, e i muri iho, te hoê ìrava faufaa o te
faatumu i te huru fëruriraa o te mau ìrava.
Te
mau ìrava täpiri
Ua
päpaì o Pauro ia Firemona, te hoê Maru Metia no Torota, no nià ia Ònetimo, ta
na tävini i horo ê o tei farerei ia Pauro i Roma e tei täui i roto i te faaroo.
Ua faahoì o Pauro ia Ònetimo ia Firemona ra, è ère faahou rä mai te hoê tävini,
èi taeaè i roto i te Metia.
Faahororaa
ìrava maite 9 e tae i te 17
Te
auraa o te ìrava 9 Ua mäìti Pauro èi aha e faaòhipa i to na mana âpotetoro. Te
täparu nei ò ia " na roto i te iòa o te here ", ma te faaìte ia na
iho èi taata paari e èi mau âuri no te Metia. E piiraa te reira no te tiàmäraa
roto o Firemona.
Ìrava
10 Te täparu nei ò ia ia Ònetimo, ta na e parau nei e, " ta ù tamarii
värua ", fänauhia i roto i te faaroo i te tau a riro ai ò ia èi tîtî.
Ìrava
11 Parau paari : " E mea faufaa òre " o Ònetimo i teie nei no Pauro e
no Firemona. E täui te faa-färiu-raa i te tiàraa o te hoê taata e i to na
faufaa.
Ìrava12
Ua faahoì Pauro ia Ònetimo " mai to na iho âau " e täpaò no te hoê täamuraa
hohonu e te aroha mau.
Ìrava
13 e te 14 Ua hinaaro o Pauro i te täpeà ia na i pïhaì iho ia na, ua faatura rä
ò ia i te tiàmäraa o Firemona : èi aha te hoê noa aè maitaì ia faahepohia, e
tià rä ia ravehia na roto i te hoê mäìtiraa tià.
Ìrava
15 e te 16 Te tätara ra o Paulo i te rereraa òia hoì te horo-ê-raa o Ònetimo
mai te hoê ôpuaraa au maitaì : e hoì mai ò ia " e a muri noa atu ", èi
aha mai te hoê tîtî, èi taeaè herehia rä.
Ìrava
17 Ua ani Paulo ia Firemona ia färii ia Ònetimo mai ta na e färii ia Pauro. O
na iho te hoê i färii-pöpou-raa e te âifaito i roto i te pupu marü metia.
Te
ìrava 16 tei manaòhia no te faatumu i te parau : 16 Èi aha rä èi tävini, ia hau atu rä ò ia i te
tävini, èi taeaè here ra, ia ù nei ia, a tae atu ai hoì ia òe ra, i te Fatu
nei, e te tino atoà nei hoì.
Te
faataa maitaì ra teie ìrava i te parau poroì : e täui te Èvaneria i te mau täairaa
i roto pü i te taata, ma te faaòre i te mau tiàraa teitei i faahepohia e te
totaiete taata no te haamau i te au-taeaè-raa i roto i te Metia.
Te
au-maite-raa i te pae värua e te faa-òhipa-raa i te mau räveà e te höpoià : Te
faaìte ra o Pauro e èita te tiàmäraa marü metia mau e faahepohia e te
faaheporaa, e faa-ohipa-hia rä ma te here e te faatura ia vëtahi ê.
Täuiraa
o te iho taata : E täui te faaroo i te tiàraa o Ònetimo mai te horo-ê-raa e tae
atu i te taeaè e e tïtau manihini ia tätou ia hiò i te taata tätaìtahi ia au i
to rätou iho taata âpï i roto i te Ètärëtia : Àita o Pauro e ärataì ra i te hoê
täuiraa pöritita, te haamau nei rä ò ia i roto i te Ètärëtia i te hoê hohoà o
te hoê totaiete âpï, i reira te here e mana ai i nià i te ture.
Àamu
e tötiare. I te rahiraa o te taime ua päpaìhia te rata i roto i te area
mätahiti 51 e tae atu i te 55 i muri mai i te tià-faahou-raa te Metia, i roto i
te faatîtîraa a Pauro pënei aè i roto i te Efetia e aore rä, i te Röma, e tuhaa
ia no na rata e hitu tei färiihia èi parau mau no roto mai ia Pauro. Ua
haamauhia te faanahoraa no te faatîtîraa Roma I roto i te Hau èmepera Roma, te
faatîtîraa i te mau taata atoà te manaòhia ra e hoê taata i nià i te toru i
Roma o te riro èi tîtî. E te mau tîtî e riro èi feia rave òhipa i te fare, èi
taata rima î, èi òrometua haapii, aore ra èi rave òhipa faaapu. Ua faariro te
ture Roma i te hororaa o te hoê tävini èi òhipa ìno mau : e tiàraa to te fatu e
faautuà i te faahaparaa teimaha mau, e tae noa atu i te pohe, te tävini i horo
ê.
Firemona
e o Ònetimo Teofiro : Marü Metia no Torota, e fatu tîtî, ua riro to na fare èi
vahi putuputuraa na te Ètärëtia o te fenua iho. Ua horo ê ò ia e, na roto i te
hoê tupuraa manaò-òre-hia, ua färerei ò ia ia Pauro i roto i te faatîtîraa.
Faa-färiu-raa
: Ua riro Pauro èi " metua tane värua " no na ia au i te ìrava.10 e i
teie nei te faariro nei ò ia ia na èi taeaè i roto i te Metia. Te faatura ra ta
Pauro huru raveraa i te ture Roma na roto i te faahoìraa ia Ònetimo i to na
fatu ra, ua faaìno rä ò ia i te faanahoraa tötiare na roto i te aniraa ia
Firemona ia färii ia na èi taeaè. È ère teie i te hoê parau mana noa, e täuiraa
rahi rä e täui te Èvaneria i te täamuraa o te tîtî èi täamuraa i te hau.
Te
manaò o te Metia i ropü : e mea faufaa aè te iho taata âpï i roto i te Metia i
te mau tiàraa tötiare. Te here èi aha rä te faaheporaa : Ua pätoì o Pauro i te
faaue, te ani nei ò ia ia rave i te ohipa ma te here ia au i te ìrava.9, e te
14). Ua riro te Ètärëtia èi vahi monoraa i roto i te nünaa marü metia, ua faa-tahuri-hia
te mau tiàraa teitei o te ao nei.
Tuatua :
te parau o te fänauraa o Pauro (Tauro no Tareto) i Tiritia, taata Roma e Färitea.
I te tau no te faatereraa a Aututo i taua tau ra. Àita ä te Ètärëtia ; Ua
haaàti te Àti Iuta i te Hiero no Ierutarëma i te mätahiti 33 e tae i te 36 Ua
faa-färiu-hia o Pauro i nià i te èà no Tamateto. I teie tau te Fänauraa o te
mau pupu marü metia mätamua i Ierutarëma i te mätahiti 46 e tae i te 57 Te mau
tere mitionare o Pauro : haamauraa i te mau ètärëtia i Atia Ïti, Hereni,
Matetonia. Te faatereraa a Iehorama mätahiti 41 e tae i te 54, i muri iho Nero
mätahiti 54 e tae i te 68. Te tupuraa vitiviti o te marü metia i roto i te mau
òire täpaeraa pahi mätahiti 51 e tae i te 55 te haa-mätau-raa ia Firemona ia
Paulo i roto i te faatîtîraa i Efetia e aore rä i Roma. Te färereiraa e te faa-färiu-raa
ia Torianotona. Te päpaìraa i te rata ia Firemona. Te mana i roto i te mana ;
Faatupu i te hau i roto i te Hau èmepera. Te Ètärëtia no Torota, ua putuputu i
roto i te fare o Firemona mätahiti 60 e tae i te 62. Ua täpeàhia o Pauro i Roma
Òhipa pene 28. Päpaìraa i te tahi atu mau rata Firipi, Efetia, Torota. Te
haa-puai-raa o Nero i to na mana. Ua faanahohia te mau fare pureraa na te hiti
i te mau ùtuafare e te mau faanahoraa veà tono mätahiti 64 e tae i te 68 Te
täparahi-pohe-raa-hia o Pauro i Roma. Te mau hamani-ìno-raa a Nero i muri mai i
te auahi i Roma mätahiti 64. Te tomo nei te Ètärëtia i roto i te hoê tau no te
hämani-ìno-raa ûàna.
Te
mau manaò faufaa e haamanaò, o te hoê ia rata na te taata tätaìtahi, te ra rä,
e auraa to te reira na te ao atoà nei : te täuiraa i te mau täairaa i roto pü i
te mau taata ia au i te hiòraa a te Èvaneria, e tupu ia i te hoê tau i reira o
Pauro, èi taata mau âuri, e òhipa ai èi ärai i roto pü i te hoê fatu e te hoê
tävini, ma te faaö mai i te au-taeaè-raa marü metia èi ture. Te mataù òre ra te mau ìrava täpiri
no Roma i te òhipa a Pauro : te faatura ra ò ia i te ture a ueue noa ai ò ia i
te huero o te ôrureraa hau i te pae värua.
Ruta
èv 14.25-33
Te peeraa ia
Ietu
(Mät 10,37-38)
25 E tïàa rahi tei pee haere mai ia na, e ua färiu mai
ra ò ia, ua parau mai ra ia rätou :
26 «O te taata e haere mai ia ù nei, e aore i haapae i
ta na metua täne e te metua vahine e te vahine iho, e te tamarii, e te mau
taeaè, e te mau tuahine, e ia na atoà iho, e òre roa ò ia e tià i te pipi na ù.
27 E o të
òre e hopoi i to na iho tätauro a pee mai ai ia ù, e òre ia e tià i te pipi na
ù.
28 O vai ia
taata io òutou nei ia ôpua i te fare e faatià, e òre e mata na i te pärahi i
raro, a taiò ai i te taoà e oti ai, i te nävaìraa ta na taoà ?
29 O të
haamau hoì ò ia i te niu, e aore aè ra i oti ia na, o te nä ô hoì te feiä atoà
i hiò ra i te tähitohitoraa ia na :
30«I tämata
iho nei teie nei taata i te faatià i te fare, e aore aè nei i oti ia na »
31 E o vai
hoì ia arii ia haere e àro atu i te tahi arii, e òre e mata na i te pärahi i
raro, a feruri mäite ai i te tiàraa ia na e o na tau taata hoê àhuru i te
tautani, ia haafärerei atu i te tahi e haere mai e àro ia na ra, mä to na atoà
ra taata e piti àhuru i te tautani ?
32 E e òre e
tià ra, e vai iho ätea i te tahi a tono atu ai ò ia i te veà e ani i te hau.
33 Òia atoà
hoì òutou, o tei òre i faaruè i te mau mea atoà na na ra, e òre atoà ò ia e
riro èi pipi na ù.
Heuraa Manaò.
I
teie mahana tätou te faahiti nei tätou i te hoê parau no nià ia Ruta èv. Pene
14 i te mau ìrava 25 e tae i te 33. Teie te hoê taiòraa faa-naho-maitaì-hia e
te fëruri-maite-hia ma te haapaò i te mau parau i päpaìhia, te hohoà ta Ietu i
faaòhipa, e to rätou mau auraa i te pae värua e i te pae tino.
Te
faataa-ê-raa i te mau ìrava täpiri e te taime : Te haere ra Ietu i Ierutarëma,
ma te haa-àti-hia e te hoê nähoà rahi taata.
Te
tumu parau : Àita ò ia e tämata ra i te faahema ia na na roto i te hoê parau
òhie, no te haamäramarama rä i te haa-mau i te peeraa ia na.
Te
feia e faaroo ra : Te feia e faahiahia ra ia rätou, te feia hiòpoà, te mau pipi e riro mai èi pipi aita rä rätou päatoà i ineine no te färii i te hoê faaäuraa
ètaèta.
Te
faaìte ra e toru haapäpüraa puai no nià ia Ietu i te tahi noa aè täairaa i roto
pü i te taata e te mau parau faarahi a te taata, i te faufaaraa täatoà o te tuàtiraa
e te Metia ; i roto te mau ìrava täpiri i mua ra, e i te tahi mau taime, e
tià ia faataa ê mai i te ôpu fëtii e ia èrehia i te tufaa. I te pae värua, e
piiraa i te Atua ia riro èi tumu e èi tumu no te tahi atu mau äu-täàti-raa atoà.
A amo i to òutou tätauro èi täpaò no te täatoàraa o te höroàraa ia na iho, e
tae noa atu i te tutia hopeà. È ère i te hoê òhipa rima î, e mäìtiraa rä i te
here : te faaruèraa i to na iho hinaaro no te rave i te hinaaro o te Atua. Òia
atoà te färiiraa i te mau tämataraa èi mau räveà no te haere na muri i te
Metia. O te hoê ia tätararaa no roto roa mai i te òhipa.
Na
parapore e piti : A mätutu na mua i te taime e patuhia ai te pare : hou a
haamata ai, e hiòpoà tätou i te mau räveà. Te arii i te tamaì : hou a aro ai, e
faito tätou i to tätou mau vahi puai. E tïtau teie mau hohoà i te hoê ìte
märamarama maitaì : È ère te peeraa ia Ietu i te hoê hinaaro morohi noa, o te
hoê rä mäìtiraa fëruri-maitaì-hia e te vai maoro o te òhipa i roto i te taatoàraa
o te oraraa.
Te
mau faa-hopeà-raa no te ìte maite i teie mahana : mai roto mai i ta òutou mau pupu haapiiraa, te hoê ia taata e taiò i teie ìrava ma
te ui âmui e : e aha te mau täairaa e täpeà ra ia ù ia pee maite.
Te
âanoraa o Mäòhi Nui : Te hohoà no te mau pare aore ra o te tamaì e hurihia
na roto i te mau faaäuraa o te fenua èi hi'oraa, no te faaineine i te hoê tere
na te rere i roto i teie ao e aore ra na nia ia Moana Nui a Hiva te hiòpoàraa
ia i te mau fauraò ma te vaa, te mau täuihaa, te huru o te mahana, te mau
ìhitai. Te èà no te faaroo : è ère no te faaruèraa i te mau mea atoà i te pae mäteria,
no nià rä i te tuuraa i te taoà tätaìtahi, te tuàtiraa tätaìtahi, i raro aè i
te ärataìraa a te Metia.
Te
faufaa o te Ruta èv. Pene 14 i te mau ìrava 25 e tae i te 33 o te hoê ia piiraa
no te haamäramarama e no te faaìte i te manaò : E mea päpü, no te mea e tià i
te hoê taata ia faito i te hoo hou a rave ai i te reira. Te huru ètaèta, no te
mea te ani ra Ietu i te mea faufaa roa aè, hau atu i te mau täairaa poihere-roa-aè-hia.
Te tiàturiraa, no te mea ia e, e ärataì te reira i te tiàmäraa mau e te ora
mure òre.
Ìrava 27 E o
të òre e hopoi i to na iho tätauro a pee mai ai ia ù, e òre ia e tià i te pipi
na ù.
No
te aha teie ìrava i riro ai èi tïtauraa ètaèta na Ietu : te peeraa ia na, e tïtau
te reira i te fafauraa hope roa, o te riro i te tuàti i nià i te haapaò-noa-raa
ia na iho. È ère te hohoà o te tätauro i ò nei i te hoê noa täipe o te mäuiui rä, no te
hoê mäìtiraa päpü ia ö i roto i te hinaaro o te Atua, noa atu e e tïtauhia. Ua
riro teie ìrava èi tumu no te ìrava, tei faa-hohoà-hia i te mau tïtauraa no te
tiàraa mätamua ia au i te ìrava 26 e te faahoì-faahou-raa mai i te mau mea atoà
i te faaìteraa a te ìrava.33, e ua riro te reira èi täpaò no te tuàti i te
piiraa e te faaotiraa.
I
te pae värua e i te pae tino : Àita o Ietu e faahanahana ra i te mäuiui no to
na iho maitaì. Te amoraa i te tätauro, o te färiiraa ia i te mau tämataraa e te
mau haapaeraa no to na here i te Atua e ia vëtahi ê.
Te
òreraa e rave i te òhipa : è ère no nià i te faa-òromaì-noa-raa, no nià rä i te
mäìtiraa e tuu i te Atua i ropü, noa atu e e tïtauhia ia vaiiho i te tahi mau
mea aore ra mau tïtauraa. Te tahi atu räveà : èita roa atu te tätauro te ämohia
o na anaè e haere o Ietu i mua, e e täui To na vairaa mai i te höpoià èi èà o te
oraraa.
Te
häroàroàraa : mai te mau parapore o te pare e te arii, te tïtau manihini mai ra
teie ìrava ia tätou ia faito i te haa-mäuà-raa hou a rave ai i te reira, ia
tiàmä e ia vai maoro i roto i te täviniraa.
Te
mau fifi i te pae värua : Èita o Ietu e huna i te mau fifi. E tïtau ò ia i te
hoê mäìtiraa päpü, mai te hoê ìhitai o te hiòpoà i to na vaa e ta na mau täuihaa
hou a haere ai i te tahi atu pae. Faaòreraa i te hapa : È ère no nià i te
haafaufaa-òre-raa i te ùtuafare aore ra te oraraa, no nià rä i te tuuraa i te
mau mea atoà i raro aè i te mana o te Atua.
Èà
no te faaroo : te amoraa i te tätauro o te färiiraa ia e, e riro te
haapaò-maitaì-raa i te Èvaneria èi òhipa mau i roto i te täviniraa, te tiàturiraa
atoa rä e, e ärataì teie èà i te oraraa mau. Piiraa no te hoê mäìtiraa hope, fëruri
maite e te vai maoro. Te aniraa ia haere na muri ia Ietu, noa atu e, e haere te
èà na roto i te mau tämataraa.
Heuraa
Ìrava.
-Taramo
90, 12 E haapii
mai ia mätou i te taiò i to mätou puè mahana, ia riro to mätou âau i te haapaò
maitaì.
-Materi 8, 35 Ua ìte ä hoì au ia na ra, ua ìte
i te èà o te ora, e herehia mai hoì ò ia e te Fatu.
-Firemona ìrava
16 Èi aha rä
èi tävini, ia hau atu rä ò ia i te tävini, èi taeaè here ra, ia ù nei ia, a tae
atu ai hoì ia òe ra, i te Fatu nei, e te tino atoà nei hoì.
-Ruta
èv. 14, 27 E o të
òre e hopoi i to na iho tätauro a pee mai ai ia ù, e òre ia e tià i te pipi na
ù.
Faaitoitoraa.
Tumu
parau : Ia ora ma te paari, i roto i te Metia, e a muri noa atu.
1.
Te ìte-raa i te taime e te paari Taramo 90 ìrava 12 Te mau ìrava täpiri : Te
Taramo tei parauhia e Mote, te fëruri-hohonu-raa ia i nià i te huru poto o te
oraraa o te taata i mua i te mau tau mure òre a te Atua.
Parau
poroì : Ia ìte tätou e, ua hope to tätou puè tau, e faaitoito te reira ia tätou
ia ora ma te hinaaro mau, ia tuu i te faufaa mure òre i roto ia tätou.
Faa-òhipa-raa
: I roto i to tätou mau vahi nohoraa, te auraa ra, na mua aè ia i te haamauraa
i te pae värua, te haaparareraa i te mau uì, e te tïtauraa i te paari o te Atua
i nià i te haapuèraa noa i te mau taoà aore ra te ìte o te taata.
2.
Te paari èi puna no te ora Materi pene 8 ìrava 35 Te parau paari o te hoê
taata, o te ani-manihini-raa ia tätou ia ìmi i te reira mai te hoê taoà.
Poroì
: Te ìmiraa i te paari, o te ìmiraa ia i te ora e ua täaihia teie oraraa i te
färii maitaì a te Atua.
Täaihia
i te Taramo 90 : E ärataì te taiòraa i to tätou pue mahana ia tätou ia ìmi i
teie paari, no te mea o te reira anaè te höroà mai i te auraa mure òre no to tätou
oraraa.
Faa-òhipa-raa
: I roto i te hoê tupuraa i Mäòhi Nui nei, te paari e höroàhia na roto i te mau
parau, te mau täipe, te mau tino pohe, te mau himene e tià rä ia aa-hia i roto
i te Parau a te Atua.
3.
Te täuiraa o te mau auraa Firemona ìrava 16 Te mau ìrava täpiri : Ua papai
Pauro ia Firemona no nià ia Ònetimo, te hoê tävini o tei riro mai èi Marü Metia.
Parau
poroì : E täui te Èvaneria i te mau auraa i roto pü i te taata : mai te haavïraa
e tae atu i te mau taeaè i roto i te Metia.
Ia
au i te paari : Àita te paari mau i täòtià-noa-hia i te ìte ; e täui te reira i
to tätou huru e to tätou auraa.
Faa-òhipa-raa
: I roto i to tätou mau vahi nohoraa, te pii nei te reira ia tätou ia na nià
atu i te mau peu tötiare, te mau ìnoìno, e ia ora i te hoê au-taeaè-raa mau, i
reira te taata tätaìtahi e faaturahia ai.
4.
Te tiàraa pipi Ruta èv. Pene 14 ìrava 27 Ua faaära o Ietu e, no
te pee ia Na e tïtauhia ia te hoê faatià-faahou-raa päpü.
Poroì
: Te amoraa i to na tätauro, o te färiiraa ia i te pohe ia na iho i te
amoraa i te mau mea faufaa òre o te ao nei, i te mau hinaaro miimii, no te ora
ia au i te hinaaro o te Atua.
Täairaa
e te tahi atu mau ìrava : Taramo 90 : e ora i te mahana tätaìtahi ma te manaò
päpü. Materi pene 8 : e ìmi i te paari o te Atua. Firemona ìrava 16 èi aha tei
tävini ia au atu i te tävini : Ruta èv. Pene 14 : ia färii i te hoo o teie
oraraa âpï.
Faa-òhipa-raa
: I roto i te oraraa huiraatira, te auraa ra, e faaruè ia i te tahi mau tütuu
aore ra peu o te òre e faahanahana i te Atua, noa atu e mea puai te reira i te
pae no te iho tumu.
Te
faataa mai nei teie mau ìrava e maha i te hoê èà no tätou : A ära i te mau fifi
o te oraraa nei Taramo 90 ìrava 12). A ìmi i te paari o te horoà mai i te ora
Materi pene 8 ìrava 35. A vaiiho i te Èvaneria ia täui i to tätou mau auraa
Firemona ìrava 16). A färii i te hoo o te tiàraa pipi Ruta èv. Pene 14 ìrava 27.
Niu
: I teie mahana, a mäìti ia ora i te mahana tätaìtahi èi taoà häroà faufaa
rahi, a ìmi i te paari o te Atua, a faariro i te taata tätaìtahi èi taeaè e
aore rä, èi tuahine, e a amo i to òutou tätauro ma te òaòa, ma te ìte e, tei
roto te ora mau i te Metia.
Pehepehe.
Ia ora
ma te paari, i roto i te Metia, e a muri noa atu
I
raro aè i te raì âano i reira te mau fetià e ori ai,
Ua
riro te mahana tätaìtahi èi poe i nià i te taura o te tau.
E
te Fatu e, a haapii mai ia ù ia taiò i to ù mau täahiraa âvae,
Ia
tià i to ù âau ia au i to Òe paari.
Te
puhi noa ra te mataì i mua, ma te haapaò maitaì e te au maite,
Mai
ta òe Parau e faahohoà nei i to ù mau tau.
Te
taata e ìte ia òe, e te Paari ora,
E
ìte ia ò ia i te maitaì o te Ora Mure Ore.
I
roto ia òutou, e topa te mau fifi,
E
riro mai te tävini èi taeaè,
E
e riro te mau patu èi èà turu
I
reira te here e pärare ai.
Te
amoraa i to ù tätauro è ère ïa i te hoê höpoià,
E
èà rä no te märamarama.
Te
huero tätaìtahi o te hoê ia huero o te tupu mai
I
roto i te ô no te mau tau mure òre.
No
reira, te haere nei au,
Ma
te hiò tià atu i nià i te ìriatai,
Ma
te rima matara no te haamaitaì,
Tei
haamauhia i roto ia Mäòhi Nui.
E
ia topa te mahana hopeà,
E
ìte au e ua ora vau
Ma
te paari,
I
roto i te Metia, e a muri noa atu.
Teraì òr.
Faatura.
