Mahana maha 1 no Tēnuare/Teeri 2025.
Ôroà Pureraa
Mātahiti Âpī Tīvira.
Te ora a te Fatu
to ù tāuturu.
Taiòraa.
Taramo 121, Te tiàturiraa
hōroàhia ìtehia.
1Tire a te Moruta. E hiò änei ta ù
mata i te mau âivi ? E noaa ānei te tāuturu ia ù i reira ?
2 No ô i te Fatu ra te tāuturu ia ù, o tei hämani i te mau raì e te
fenua.
3 E òre ò ia e tuu noa i to âvae ia
pāhee noa na, e òre tei tiaì ia òe e vareà i te taòto
4 Ìnaha, o tei tiaì ia Ìteraèra ra,
e òre ia e tiàruhi noa atu, e òre hoì e taòto.
5 O te Fatu tē tiaì ia òe, o te
Fatu to maru i to rima àtau ra.
6 E òre òe e pohe i te mahana i te
ao, e òre atoà i te marama i te ruì.
7 Na te Fatu òe e tiaì i te mau
ìno atoà ra, na na òe e tiaì ia ora.
8 Na te Fatu e tiaì i to
haereraa atu e te hoìraa mai, i teie nei e a muri noa atu.
Heuraa Manaò.
Te Taramo
121 o te hoê ia himene no te tiàturiraa o te faataa ê nei i te peàpeà o te
rātere e te haapāpūraa e, e āra mai te Atua ma te taòto òre ; te ìrava 2 o te
tahi ia ìrava te faatumu nei i to tātou tere i roto i teie mātahiti âpī tīvira :
2 No ô i te Fatu ra te tāuturu ia
ù, o tei hāmani i te mau raì e te fenua. Òia hoì, No ô mai to ù tāuturu ia
Iehova ra, o tei hāmani i te raì e te fenua, o te faatumu i te faaroo o te taata
taramo i nià i te hoê Atua tei hāmani/tei rāhu e tei paruru.
Te Himene nei te taramo no te mau
Paùmaraa e te faaìte nei ò ia ia na iho mai te hoê pure e faahitihia e te hoê
rātere e aore rā, te hoê taata perenina e ìmi ra i te tāuturu e te parururaa no
te tere i mua. E tāui òiòi te taìraa reo mai te uiraa matamua i te hoê
pāhonoraa pāpū, ma te hōroà i te pāpaìraa i te hoê òhipa tāmahanahana, e au
atoà no tātou teie himene i to tātou tere i teie mātahiti âpī tīvira.
Ua vāhihia
teie papaìraa taramo i roto e piti tuhaa : te uiuiraa e te hiòraa a te taata
(ìrava1), âpeehia e te pāhonoraa a te Atua e te mau fafauraa (mau ìrava 2 e tae
i te 8). Te riro nei te ìrava 2 èi niu no te haapiiraa faaroo a te taramo : No
ô mai to ù tāuturu ia Iehova ra, o tei hāmani i te raì e te fenua. Te tītau nei
teie ìrava i te haapāpūraa i te tumu o te tāuturu, i te mana atoà rā te Atua te
pāruru, ma te faatuàti i te āupururaa i te mau mahana atoà i te òhipa iho a te
rāhu.
Te mau parau e te mau hohoà faufaa :
E toru hohoà
e faaìtehia nei e teie taramo :
Te mouà te
hoê vahi ìmiraa e te tiaìraa, te tiaì o te òre e vareà i te taòto i te āraraa
tāmau, e te maru i te rima àtau te pārururaa e te pārururaa ia na iho. Te
faaite nei teie mau hohoà i te manaò e, e mea hau aè te pārururaa a te Atua tei
hāmani i te mau raì e te fenua e te vai noa ra te hiòraa i te mau tāahiraa âvae
o te feiā faaroo. Te haapāpū nei te taa-ê-raa i te ao e te pō mahana te âvaè e,
e tāpoì te tiaìraa a te Atua i te mau huru oraraa atoà o te taata.
Te parau Atua :
Te faaìte
nei te taramo i te hoê tiàturiraa tei niuhia i nià i te Ārataìraa taa ê : Èita
te Atua e vaiiho i to òutou âvae ia pāhee » e èita atoà e « taòto e òre atoà e vareà
i te taòto », òia hoì, te hoê āra-tāmau-raa te taata e tiàturi ra. E teie
haapāpūraa e faaòre i te mau tāmataraa, e tāui rā te reira i te mataù èi tiàturiraa
itoito, ma te tiàturi i nià i te fafauraa no te hoê pārururaa o te âpee i to òe
haereraa i rapae e to òe tōmoraa mai " e a muri noa atu.
No te taiòraa
i teie tau âpī ta tātou i tōmo mai nei, te tītau nei te taramo ia faatumu i te
haapeàpeàraa i nià i te auraa : èiaha e ìmi i te tāuturu a te mau mana taata e
aore rā, i te mau mouà e faahohoà ra i te atearaa i te Atua, ua piihia rā te
taata ia tiàturi ia hiò i Tei rāhu i te ao nui e ia hiò ma te rohirohi òre.
Te auraa
mau, e riro te reira èi mau peu no te tiàturiraa itoito : te pure na mua aè i
te mau tāahiraa faufaa, te haamanaòraa i te mau parau fafau a te Pîpîria i roto
i te mau taime pāpū òre, e te hoê faaitoitoraa no te haapaò maitaì e te tiàturi
i raro aè i te pārururaa a te Atua.
Òia mau, E
mau parau faufaa mau teie ta te Taramo 121 i faaāuhia i te Taata Rātere "
no te mea te faahiti nei te reira i te parau no te pārururaa hanahana. E rātere
noa tātou i te fenua tei tāuturu tāmauhia e te rāhu a te Atua, mai to tātou
fenua ia Māòhi Nui, e te aru e hōroà noa mai i te ora, ma te faaìte tāmau i te
aroha e te here mure òre o te Atua Nui Tumu Tahi.
Te òreromoo
nei to na manaò, e taò māòhi mau teie, o te feruri maiteraa te manaò no te âpee i te feruriraa
na roto i te mau parau no te taata iho. E taò haa teie o te tuàti i te manaò e
te òhipa, ma te faaìte e, i roto i te taère/peu e haati nei, ua riro te manaò
pāpū èi paraparauraa, te uiraa ia e
faatupuhia nei : " Te nānā nei au i to ù na mata i nià i te mouà : no hea
mai te tāuturu ? (ìrava 1). Te tae òiòi mai nei te pāhonoraa : " No ô mai
ia Iehova ra te tāuturu ia ù, o tei hāmani i te raì e te fenua " (ìrava
2).
E na te Fatu
òe e faaora i te mau ìno atoà ra, na na òe e faaora i to òe âau (ìrava 7). Te
haapāpū nei teie ìrava i te pārururaa a te Atua e pūpū nei i te feiā e tiàturi
ia Na. È ère noa no nià i te pārururaa i te pae tino, no nià atoà rā i te
pārururaa a te vārua.
Te tiàturi i te Atua :
Te faaìte ra
te pāpaì taramo i to na tiàturi tāatoà i te Atua èi tāuturu e èi pārururaa.
Ìrava 3 e te
4 Pārururaa no te raì mai : Ua faataahia te Atua mai te hoê tiaì āra maitaì o
te òre e taòto e òre e vareà i taòto.
Ìrava 5 e te
6. Te vai tāmau-noa-raa : Tei pīhaì iho noa te Atua ia tātou no te pāruru, i te
ao anei e aore rā i te pô
Ìrava 7 e te
8. Pārururaa hope roa : E pāruru te Atua i te mau tuhaa atoà o te oraraa, e tae
noa atu i te vārua.
1-Te
parururaa a te Atua : Te haapāpū ra te ìrava e te ara te Atua i nià ia tātou ia
òre tātou ia ino. Na te reira e haapāpū e, noa atu te mau fifi e te mau àti,
tei pīhaì iho noa te Atua ia tātou no te pāruru.
2-Te vārua
tiaì : Te hāroàroà nei i te parau ra vārua i ô nei èi tumu no to tātou oraraa,
to tātou oraraa i roto i te oraraa vārua. Èita te Atua e pāruru noa i to tātou tino
tāhuti, i to tātou atoà rā vārua, to tātou vārua e to tātou maitaì roto i te
âau.
3-Te tiàturiraa
i te Atua : Te tītau manihini ra teie ìrava ia tātou ia tiàturi i te Atua e ia
tiàturi i ta na pārururaa. Te haamanaò mai ra ò Ia e, i roto atoà i te mau
taime fifi, e tià ia tātou ia tiàturi i te vairaa mai e te pārururaa a te Atua
i teie mātahiti âpī tīvira.
Rōma 12.1-8, ōraraa i roto i te Metia
1 E teie nei, e a ù mau taeaè ra, te aò atu nei au ia òutou mā te aroha
rahi o te Atua, e ia pūpū atu òutou i to òutou mau tino èi tūtia ora, e te moà,
e te au hoì i te Atua ra, o te haamori au ia ia òutou.
2 E èiaha e
faaau atu i teie nei ao ; èi huru ê rā to òutou i te faahouraa i to òutou âau,
ia ìte òutou i taua hinaaro tià o te Atua ra, e te au, e te maitaì hoì.
3 Teie ta ù parau ia òutou atoà e
àti noa aè, i te maitaì i horoàhia mai ia ù nei, èiaha ia hau te manaò ia na
iho, i tei au ia na ia manaò ra : e haapaò māite rā i te manaò, ia au i te huru
o te faaroo i tūfahia e te Atua i te taata atoà ra.
4 Mai ia tātou
hoì e rave rahi te mero i te tino hoê nei, è ère rā e, hoê ā tōroà to taua mau
mero nei.
5 Ò ia atoà
hoì tātou, rahi noa iho ā tātou, hoê ā ia tino i te Metia, e e mero hoì tātou
no tātou iho e àti noa aè.
6 E e tōroà
èê anaè to tātou, e au i te maitaì i horoàhia mai ia tātou nei, e tōhu ra, e
tōhu tātou i tei au i te huru o te faaroo ra ;
7 e tōroà
tiàtono ra, e rave tātou i te tōroà tiàtono ra ; e o tei haapii ra, èi te
haapii ia ;
8 e o tei
faaitoito ra, èi te faaitoito ia ; e o tei tufa i te taoà ra, e rave ò ia i te
reira mā te hōroà mau ; o tei faaìte ra, ia faaìte ia mā te haapaò maitaì ; o
tei hāmani maitaì haere ra, ia nā reira ò ia mā te âau tae.
Heuraa Manaò.
Te mau ìrava
turu.
Te
haapāpū nei te Roma 12 i te hoê faaitoitoraa i roto i te èpitetore : i muri aè
i te tātararaa i te mau haapiiraa tumu i te faaìteraa a te pene 1 e tae i te
pene 11, ua faahiti o Pauro i te mau parau i roto i ta na aòraa ma te ani
manihini i te feiā faaroo ia ora pāpū i te Èvaneria i roto i to rātou tino, to
rātou vārua, to rātou feruriraa e to rātou oraraa nūnaa, i roto i teie mātahiti
âpī ta tātou e pāpaì nei i te àpi âpī tei faatumu i nià i te aòraa a Pauro.
I
roto i teie huru tuatapaparaa e riro te ìrava 1 èi ìrava faufaa roa : 1 E teie nei, e a ù mau taeaè ra, te aò atu nei au ia òutou mā te aroha
rahi o te Atua, e ia pūpū atu òutou i to òutou mau tino èi tūtia ora, e te moà,
e te au hoì i te Atua ra, o te haamori au ia ia òutou. Òia hoì, No reira, e au
mau taeaè, e au mau tuahine, te aò atu nei au ia òutou, na roto i te aroha o te
Atua, ia pūpū atu i to òutou tino èi tutia ora, e te moà e te mauruūru o te
Atua o ta òutou ia haamoriraa mau e te tià ai.
E
piiraa teie no te hoê oraraa faahuru-ê-hia e te pūpūraa i te tutia ora, o te
faatupu i te puai i roto i te faaroo ia au i te mau ìrava 2 e tae i te 8.
Tumu :
E ora i te oraraa
Māòhi/ marū metia èi haamoriraa e èi tāviniraa i te nūnaa.
1. Te pūpūraa i
to na tino (ìrava 1)
Te
faaòhipa nei o Pauro i te parau no te tutia : e riro te tino èi « tutia ora ».
A
ôfati i te mau tutia pohe o te Faaāuraa Mātamua : i ô nei, o te oraraa tāatoà
ia tei haamoàhia.
Àita
te haamoriraa i tāôtiàhia i roto i te hiero, i nià i te marae, e ìtehia rā i
roto i te oraraa o te mau mahana atoà.
2. Te tāuiraa o
te feruriraa (ìrava 2)
Èiaha
e haamori i te mau hohoà o teie nei ao, ia faahuru-ê-hia rā òutou na roto i te
faaâpīraa i to òutou âau.
Te
faito : ua piihia te taata ia tiàturi ia ìte i te hinaaro o te Atua.
Te
pātoìraa i roto pū i te mau haapaòraa i te ao nei e te ìte i te pae vārua.
3. Te haèhaa e
te hiòraa tià ia na iho (ìrava 3)
Te
haamatara ra o Pauro i te faito o te faaroo i hōroàhia i te taata tātaìtahi.
Te
pātoìraa i te teòteò : e mea tià i te taata tātaìtahi ia ìte i to rātou pārahiraa
i roto i te tino.
4. Te tino e to
na mau mero (ìrava 4 e te 5)
Faahohoàraa
o te tino : te huru rau ia o te mau mero, te hoêraa i roto i te Metia.
E
mea au i te nūnaa, e mea tuàti te tahi i te tahi ; E mea tītauhia te hōroà a te
taata tātaìtahi.
5. Te mau hōroà
e to rātou faaòhiparaa (mau ìrava 6 e tae i te 8)
Tāpura
o te mau hōroà : tōhuraa, tāviniraa, haapiiraa, faaitoitoraa, âau hōroà,
ārataìraa, aroha, here, e te hau.
Haapāpūraa
i nià i te huru : na roto i te faaroo, te òhie, te itoito, te òaòa.
E
faaìtehia te haamoriraa ora na roto i te tāviniraa pāpū e te òaòa.
Tītauraa :
Te
faataa nei te Roma pene 12 i te mau ìrava 1 e tae i te 8 e piti manaò tumu :
Faatū
: pūpūraa i te Atua èi tutia ora, fēruriraa e te faaâpīraa.
Tārava
: tāviniraa haèhaa e te òaòa i roto i te nūnaa e te mau taoà horoà rau.
Te
ômuaraa o te ìrava tumu te ìrava 1 èi tumu parau : ua riro te oraraa tāatoà èi haamoriraa.
Te
faaìte ra teie mau ìrava i muri nei e faatupu teie haamoriraa na roto i te
tāuiraa roto e te faaòhiparaa i te mau ō no te tāvini ia vētahi ê, te tītauraa
ia i teie mātahiti âpī i roto i ta tātou mau haamoriraa.
Heuraa Ìrava.
Taramo 121, 2 No ô i te Fatu ra te tāuturu ia ù, o
tei hāmani i te mau raì e te fenua.
Rōma 12, 1 E teie nei, e a ù mau taeaè ra, te aò atu
nei au ia òutou mā te aroha rahi o te Atua, e ia pūpū atu òutou i to òutou mau
tino èi tūtia ora, e te moà, e te au hoì i te Atua ra, o te haamori au ia ia
òutou.
Faaitoitoraa.
Parau :
Te Atua, te puna
no te tāuturu e te piiraa no te pūpūraa ia na iho.
Te
faaìte nei te Taramo i te tiàturiraa i te Atua èi tāuturu, âreà o Pauro ra, te
tītau manihini nei ò ia ia pāhono i teie tāuturu na roto i te hoê oraraa
pūpūhia, tei faarirohia èi tutia ora.
Te mau taeaè e
te mau tuahine,
E
haafatata na tātou i te pāpaì taramo i to na mata i nià i te mau mouà e e uiui
ò ia e nōhea mai ta na tāuturu. E mea pāpū maitaì ta na pāhonoraa : No ô mai to
ù tāuturu ia Iehova ra, o tei hāmani i te raì e te fenua. Ua riro teie ìrava èi
fāìraa faaroo, èi faaìteraa no te tiàturiraa hope roa. I roto i te mau taime
paruparu, te feàa e aore rā, te àroraa, te haamanaò mai nei te reira ia tātou
e, è ere to tātou puai no roto mai i te mana o te taata e aore râ, no roto mai
i to tātou iho àravihi, no ô mai rā i te Rāhu Nui.
I
roto i ta na rata i to Roma, ua ārataì o Pauro ia tātou i te hoê tāahiraa âpī
ia haere i mua. Mai te mea e, o te Atua to tātou tāuturu, e tià ia i to tātou
oraraa tāatoà ia riro èi pāhonoraa i teie hōroà. A pūpū i to òutou tino èi
tutia ora. È ère faahou i te mau tutia ànimara mai tei ìtehia i roto i te
Faaāuraa Mātamua, no nià rā i to tātou oraraa i te mau mahana atoà : ta tātou
mau òhipa, ta tātou mau parau, ta tātou mau māìtiraa. E tià i te mau mea atoà e
riro mai èi haamoriraa, e tià te mau mea atoà e riro mai èi ō, mai te mea e, e
rave tātou i te reira ma te here e te haapaò maitaì.
No
reira, è ère te tāuturu a te Atua i te hoê noa tāuturu no rapae mai : e tāui te
reira ia tātou mai roto mai i te hohonuraa o to tātou âau. Na te reira e
faariro ia tātou èi oraraa taa ê, e faariro i to tātou oraraa èi pūpūraa i te
pae vārua. Te tītau manihini nei te Taramo ia tātou ia tiàturi, e te tītau
manihini nei o Pauro ia tātou ia haamoà. Te faataa âmui nei raua i te hoê èà :
te fāriiraa i te tāuturu a te Atua e te pāhonoraa na roto i te pūpūraa ia tātou
iho.
Tiàturiraa
: I roto i te mau tāmataraa, a parau faahou i roto ia òutou e, No ô mai to ù
tāuturu i te Fatu ra.
Te
pūpūraa : A faariro i te mau òhipa mātauhia, ohipa, tāviniraa, faarooraa, pure
èi mau òhipa haamoriraa.
Te
nūnaa : A ora i teie pūpūraa èiaha ma te ôtahi anaè, mai te tino rā o te Metia,
ma te horoà tātaìtahi i ta rātou tuhaa.
Te
tāuturu a te Atua, e tītau te reira i te hoê pāhonoraa : te hoê ora pūpūhia,
ora, moà. Ia riro to tātou oraraa èi taramo, èi haamoriraa i te mau mahana
atoà, i reira te aho tātaìtahi e riro ai èi pure e te mau òhipa atoà èi pūpūraa.
Pehepehe.
Te ora a te Fatu
to ù tāuturu.
Ia
hiò anaè to ù mata i nià i te mau mouà atea,
Te
ìmi nei au i te tāuturu i roto i to ù mau èà.
Èiaha
te ôfaì, e te taata, e te puai poto noa, o Òe anaè,
O
Òe anaè, tei hāmani i te raì e te fenua.
Te
haere mai nei Òe, e te Fatu, i roto i te marumaru
O
ta ù mau àroraa, E faateitei to Òe aho i to ù mau tāahiraa âvae ia topa vau.
È
ère te tāuturu i te hoê haapūraa no te hoê taime poto,
E
marāmarama ànaana rā, e ora î rā.
I
reira to ù tino e riro mai ai èi fata e èi tutia òaòa,
Te
mau àparaa rima, te pure, te mau aho atoà, e te ârueraa.
È
ère faahou i te mau ànimara, è ère atoà i te auahi tahito,
Ua
hōroàhia rā to ù ora, i te puai Māòhi.
E
te Atua, e te tāuturu haapaò maitaì,
Te
piiraa o te Aroha, te pūpū atu nei au ia Òe i to ù mau mahana,
To
ù mau pō, to ù mau pūrumu. Ia riro to ù tino tāatoà èi vahi moà no Òe,
Èi
haamoriraa ora, òaòa e te hinaaro mau.
Teraì
òro. Faatura.
