Ruta èv 17, 5-10 Te faaroo haèhaa i orahia i roto i te täviniraa.

 

Täpati 5 Huriama/Âtopa 2025.

Ôroà

Te faaroo haèhaa i orahia i roto i te täviniraa.

A tiàturi ma te teòteò òre, a tävini ma te maniania òre, a here ma te faito òre.

 

Taiòraa.

Taramo 95

1 Tätou e himene i te Fatu, e himene hua tätou i te mato e ora ai tätou nei.

2 E haere tätou i mua i ta na aro mä te haamaitaì, e mä te taramo e himene hua atu ai ia na.

3 E Atua rahi hoì te Fatu E arii rahi i nià i te mau atua atoà ra.

4 Tei ta na rima te vähi hohonu o te fenua nei, e te teiteiraa o te mau mouà ra, no na ia.

5 Na na te tai, na na hoì i hämani, e na ta na rima i hämani i te repo marô.

6 E haere mai tätou, e haamori mä te piò i raro, e tuu i to tätou turi i te aro o tei hämani ia tätou nei, i te Fatu.

7 Ò ia hoì to tätou Atua, o tätou hoì te nana no ta na ra âua, te mau mämoe i ärataìhia e ta na rima. Ia tià ia òutou, i teie nei mahana i te faaroo i ta na reo :

8 «Eiaha e faaètaèta i to òutou âau mai tei Meripa ra, e mai tei te mahana i Mata, i te mëtëpara ra,

9 i ta to òutou mau metua i faaoôo mai ia ù ra, e ua àa mai ia ù, ìte noa ai rätou i ta ù ra mau òhipa.

10 A maha aè ra àhururaa o ù matahiti i te oôoraa i te reira uì, e ua nä ô aè ra vau : E feiä âau hapa rätou, e aore i haapaò i ta ù ra parau,

11 o tei tapuhia e au i taù ririraa ra, e èi aha roa rätou ia ö i to ù ra faaearaa.

Heuraa Manaò

Ua riro te Taramo 95 èi päpaìraa faufaa roa no te papa haamori : te âmui nei te reira i te hoê aniraa òaòa ia haamori e te hoê faaäraraa hanahana no nià i te faaroo òre. Teie te hoê tuatapaparaa faanahohia e te tahi mau ìrava faufaa.

Faanahoraa i te tuatapaparaa o te Taramo 95

Ua vähihia te taramo i roto e piti tuhaa rahi :

1. Aniraa ia haamori (ìrava 1–7a)

Ìrava 1-2 : A pii ia himene, ia tuö e ia ârue i te Atua ma te òaòa.

Ìrava 3-5 : Te mau tumu no te ârueraa : O te Atua te Rähu e Arii i nià aè i te mau atua atoà. Na Na te fenua, te moana e te mau mouà.

Ìrava 6-7vm : Aniraa manihini ia piò i mua i te Rähu, no te mea o ò Ia to tätou Atua e o tätou to Na nünaa, ta Na nana. I ô nei, e mea ànaanatae, e mea âmui, e au i te haamoriraa : te anihia nei te taata ia tomo i mua i te aro o te Atua ma te mauruüru.

2. Faaäraraa no nià i te ètaèta (ìrava 7vh–11.

Ìrava7vm-8 : I teie mahana, ia faaroo òutou i to na reo, èiaha e faaètaèta i to òutou âau mai tei tupu i Meripa e i Massa ra → èi haamanaòraa no te òhipa i tupu i roto i te mëtëpara Ètoto pene 17, i reira to Ìteraèra feàaraa noa atu te mau òhipa a te Atua.

Ìrava.9-11 : Te faaìte nei te Atua i to na riri i te hoê uì faaroo òre, o tei òre i ìte i to na ra mau haerea, o tei òre i tomo i roto i to na faaearaa.

I ô nei, e täui te taìraa reo : mai te òaòa i te manaò päpü. Èita te haamoriraa mau e faataa ê i te äuraroraa e te haapaò maitaì.

Te tahi täviri no te ìrava tumu te ìrava 7vh e te 8 : i teie nei mahana i te faaroo i ta na reo :

8 «Eiaha e faaètaèta i to òutou âau mai tei Meripa ra, e mai tei te mahana i Mata, i te mëtëpara ra, I teie mahana, ia faaroo òe i to na reo, èiaha e faaètaèta i to âau... Teie te täuiraa o te taramo : mai te ârueraa i te aò. Ua faahitihia teie ìrava i roto i te Faaäuraa Âpï Hepera pene 3 i te mau ìrava 7 e tae i te 11 ; pene 4 ìrava 7 èi piiraa tämau ia faaroo e ia färii.

Te haapäpü nei te reira i te pae värua : è ère te haamoriraa i te hoê himene noa, e pähonoraa ora rä e te haapaò i te reo o te Atua.

Te mau täviri täipe no te tätararaa.

Te papa o to tätou faaoraraa (Ìrava.1) : te hoê hohoà no te àueue òre e te haapüraa, tei aahia i roto i te oraraa o te mëtëpara.

Te nana o to Na rima (Ìrava 7) : te täpaò o te tiaì mämoe, o te haamanaò mai ia tätou i te tiàturiraa e te fätataraa i te Atua.

(Ìrava 7b) : te oraraa e te mure òre, ua piihia te uì tätaìtahi ia pähono.

Haamoriraa âmui : e himenehia te taramo i roto i te mau ôroà rarahi, ma te haamanaò e ârueraa âmui.

Pae faaroo : e faatuàti te reira i te òaòa o te haamoriraa i te ära i roto ia rätou. E arataì te ârueraa i te Atua ma te òre e faaroo i to Na reo i te ètaèta.

Marü Metia : i roto i te taiòraa marü metia, te faaìte nei teie taramo i te piiraa a te Metia, te Tiaì Mämoe Maitaì, o te ärataì i to Na nünaa i te faaearaa mau.

Hapatuta 1.2-3+2,2-4

Hapatuta 1, 2-3

Te tïtauraa

2 Te mäoro, e te Fatu, o ta ù tiàororaa, e aore òe i faaroo mai te mäoro o ta ù pii-hua-raa atu ia òe, e hämani ìno teie e vai nei, e àita òe i faaora.

3 E aha rä hoì òe i faaìte mai ai i te ìno, e ia hiò hoì au i te òto ra. Te vai nei hoì te haru e te rave aroha òre i mua ia ù nei : e te vai nei hoì te feiä e faatupu i te märô e te tamaì.

Hapatuta 2, 2-4

Te pähonoraa a te Atua : i tei rave i te parau-tià e te ìno

2 Ua parau mai ra te Fatu ia ù, nä ô mai ra, A päpaì na i te ôrama ia ìteä-noa-hia i nià i te mau päpaìraa ra, ia horo noa te taata ia taiò ra.

3 No te taime i haapaòhia ra taua ôrama nei, ia tae rä i te hopeà ra e faaìte päpü mai ai e òre e haavare : e ia mäoro ïti noa, e tiaì atu ä ; e tae mau mai ia, e òre e haamäoro hua.

4 Ìnaha, o te teòteò ra aore ia i tià to na âau i roto ia na ra ; o tei tiàhia ra i te faaroo ra, e ora ia.

Heuraa Manaò

Na teie mau ìrava mai roto mai i te Hapatuta e arataì teie feruriraa ia au na tuhaa piti : te amuamuraa a te perofeta i te pene 1 i te ìrava 2 e te 3 e te pähonoraa a te Atua i te pene 2 i te mau ìrava 2 e tae i te 4.

Teie te hoê tuatapaparaa faanahohia, te hoê tatararaa i te pae o te faaroo e te mau mea e tupu ra, e i te pae hopeà, e haamatara teie manaò i te ìrava tumu.

Ìrava ia au i te Hapatuta i te pene 1 e na ìrava 2 e te 3 : te tiàoro nei te perofeta i te Atua no nià i te parau tià òre, te haavïraa ûàna e te faatîtîraa, e ua maere ò ia i te mämuraa o te Atua. Hapatuta pene 2 te mau ìrava 2 e tae i te 4 : E pähono te Atua na roto i te faaueraa ia päpaì i te ôrama, ma te haapäpü e, e tupu te reira i te taime i faataahia, e ma te faataa ê i te taata teòteò i tei ora na roto i te faaroo.

Te tuatapaparaa i te mau päpaìraa e te mau mea e tupu ra

1. Hapatuta pene 1 e na ìrava 2 e te 3

– Te Amuamuraa : Te hoê òto, piri i te mau taramo òto.

Tumu parau : Àita te perofeta e taa ra no te aha te Atua e faatià noa ai i te haavïraa ûàna e te parau-tià òre. Te haapeàpeàhia ra o Iuta e te viivii i roto ia Iuta e te haamataùhia ra e to Tarataio (Päpuronia).

Fifi : Mai te mea ra e, àita te Atua e tauà ra te ìno.

2. Hapatuta pene 2 i te mau ìrava 2 e tae i te 4

– Te pähonoraa A päpaì i te ôrama : Te ani nei te Atua ia märamarama te heheuraa, ia ìtehia e te vai mäoro.

Taime faataahia : È ère te parau-tià a te Atua i te mea òiòi roa, e mea päpü rä.

E piti huru taata :

Te taata teòteò : tei î ia na iho, päpü òre, tei faataahia no te hiàraa.

Te feia parau-tià : te ora nei ò ia na roto i to na faaroo, òia hoi, na roto i te tiàturi tämau i te Atua noa atu te tiaìraa mäoro.

Te manaò i te pae värua

Te manaò hepohepo o te taata tiàturi :

Te faahiti ra o Hapatuta i te uiraa rahi : No te aha te Atua e haamarirau ai i te òhipa i mua i te ino ?

Haapiiraa hanahana : Èita te Atua e huna i te ìno, e tïtau rä i te faaòromaì e te tiàturi.

Te faaroo èi èà : è ère na te teòteò, te puai, e aore rä, te haavïraa ûàna e faaora i te reira, o te tiàturiraa rä ma te haapaò maitaì. Te faahitiraa te Faaäuraa Âpï i te Hapatuta pene 2 ìrava 4 Roma pene 1 ìrava 17, Taratia pene 3 ìrava 11, Hepera pene 10 ìrava 38 no te faaìte e ua faaìtehia te parau-tià a te Atua na roto i te faaroo i te Metia.

Te tahi ìrava tumu Hapatuta pene 2 ìrava 4 : 4 Ìnaha, o te teòteò ra aore ia i tià to na âau i roto ia na ra ; o tei tiàhia ra i te faaroo ra, e ora ia. E ora te feia parau-tià i to na faaroo. Teie te tumu o te puta : i mua i te parau tià òre e te mämuraa o te Atua, è ère te pähonoraa i te teòteò e aore rä, i te hepohepo, i te hoê rä tiàturiraa päpü o te vai noa na roto i te tiaìraa.

 

Hohoà faaäuraa no te hoê haapiiraa

Hapatuta 1, 2-3	Hapatuta 2, 2-4
Piiraa no te peàpeà e aha te mäororaa e te Fatu	Pähonoraa : e tupu te ôrama te taime i faaäuhia.
Haavïraa ûàna, te parau-tià òre, ture tei paruparu	Parau fafau päpaìhia, märamarama, päpü
Mämuraa te Atua	Haapäpüraa i te tiàturiraa
Te peàpeà o te perofeta	Tïtauraa i te faaroo, e i te faaòromaì.
Te ìno i upootià	Te parau-tià e ora i te faaroo.

 

Ua riro teie mau ìrava èi haapiiraa ïti no nià i te faaroo : te haapiiraa i te tiaì, i te tiàturi noa atu te haavïraa, e i te päpaì i te oraraa i roto i te haapaò maitaì èi aha rä i roto i te teòteò.

E piti huru taa ê :

Te teòteò : ua « faateitei » to na värua, te tiàturi nei ò ia ia na iho, e mea päpü òre ò ia e ua faataahia no te hià.

Te parau-tià : e ora ò ia èi aha na roto i to na iho puai, na roto rä i te faaroo e aore rä, te haapaò maitaì. Te auraa o te taò Hepera 'emunah' òia hoì, te tiàturiraa, te haapaò-maitaì-raa, te àueue òre.

Te auraa i te pae värua : È ère te oraraa mau no roto mai i te mana, te haavïraa ûàna, e aore rä, te teòteò, na roto rä i te auraa tiàturi i te Atua.

Ua faahitihia teie ìrava e toru taime i roto i te Faaäuraa Âpï Roma pene 1 ìrava 17, Taratia pene 3 ìrava 11, Hepera pene 10 ìrava 38 èi niu no te haapiiraa no te faatiàraa na roto i te faaroo. Ua riro te reira èi taura tuàti i te Faaäuraa Mätamua e te Faaäuraa Âpï : e heheuhia mai te parau-tià a te Atua na roto i te faaroo, èi aha na roto i te mau òhipa a te taata.

Te tumu parau rahi Te tumu parau e vai ra i roto i te Hapatuta òia hoì : « Te faaroo tämau noa i mua i te ìno e te tiaìraa i te haaväraa a te Atua ».

Te mau ìrava turu : Ua ìte o Hapatuta i te haavïraa ûàna e te parau-tià òre, e ua tiàoro ò ia i te Atua.

Pähonoraa hanahana : E òhipa te Atua mai te au i to Na taime, e ua piihia te taata faaroo ia ora na roto i te faaroo, noa atu e, e mea taa ê te mau mea atoà.

Poroì na te ao atoa nei : è ère te faaroo i te hoê hororaa, e raveà rä no te tià päpü i roto i te àamu, a tiaì noa ai i te tupuraa o te fafauraa.

Hohoà haapiiraa

Teòteò	Te tià
Värua teòteò e te mau òre	Tiàturi e te faaroo
Haapaò ia na iho	Tiàturi i te Atua
Faataahia ia hià	Te tiaìturu e te Ora mau
Haavïraa ûàna, e te faatereraa faatîtî	Te faaòromaì, e te tautooraa

 

Èi tïtauraa : O Hapatuta pene 2 ìrava 4 te niu o te puta. Ua haapii mai te perofeta e, te pähonoraa i te haamä o te ìno, è ère ia i te teòteò e aore rä, i te hepohepo, i te hoê rä faaroo tiàturi e te tuutuu òre. Na te reira e faariro i teie ìrava èi niu no te mau haapiiraa faaroo atoà a te Fenua, e i roto i te Pîpîria.

2 Timôteo 1,6-14

6 E teie nei, e parau atu ai au ia òe ia manaò òe, e e faaàraàra òe i tei roto ia òe i horoà-noa-hia mai e te Atua i te tuuraa taù rima i nià ia òe na.

7 È ère hoì i te âau taiä ta te Atua i horoà mai no tätou, i te âau itoito rä, e te aroha, e te haapaò maitaì.

8 Èi aha òe e haamä i te parau o to tätou Fatu, e eiaha atoà e haamä ia ù i to na taata i täpeàhia nei. E färii atoà rä òe i te pohe o te Èvaneria nei, i te itoito a te Atua ra :

9 o tei faaora ia tätou nei, e ua parau ia tätou i te parauraa moà ra, eiaha no ta tätou òhipa, no to na iho rä hinaaro, e te aroha mau i höroàhia mai i te Metia ra ia Ietu no tätou, hou teie nei ao ra.

10 Ua faaìte-hua-hia mai rä i teie nei i te färaa mai o to tätou ora o Ietu Metia, o tei faaòre i te pohe nei, e ua faaìte päpü mai i te ora mure òre i te Èvaneria nei ra ;

11 i haapaòhia ai au nei ei aò, e ei âpotetoro, e ei òrometua na te Ètene ra.

12 I roohia mai ai au i taua mau mea ìino nei ; aita rä vau i haamä ua ìte hoì au i ta ù i faaroo aè nei, e ua ìte au e, e tià ia na ia tiaì i ta ù i tuu atu ia na ra, e tae noa atu i taua mahana rahi ra.

13 E täpeà maitaì i te hiroà parau mau ta òe i ìte ia ù nei ra, mä te faaroo e te hinaaro i te Metia ra ia Ietu.

14 Taua parau maitaì i tuuhia atu ia òe ra, e mau maitaì iho ia i te Värua Maitaì e pärahi i roto ia tätou nei ra.

Heuraa Manaò

Te päpaì ra Pauro ia Timôteo mai to na fare täpeàraa i Roma, ma te ìte e ua fatata to na hopeà. Ua riro teie rata èi faaìteraa e i te piiraa ia haapaò maitaì. Te faaitoito nei Pauro i ta na tamaiti i te faaroo ia faaitoito i roto i ta na täviniraa, èi aha e topa i roto i te mataù, e ia täpeà noa i te haapäpüraa i te Èvaneria.

Èi hiòraa i roto i te mau tuhaa

1. Ìrava 6 e te 7 : A faaàma faahou i te höroà i färiihia

Ua haamanaò o Pauro i ta na tamaiti ia täpeà tämau i te ahi no te Värua Penetetöte i höroàhia mai tei färiihia na roto i te tuuraa rima. Àita te Atua i höroà mai i te värua haamataù te värua faatiàmä ra, no te puai, e te aroha, e te paari. I ô nei, te faataa nei o Pauro i te mataù haaparuparu i te puai no roto mai i te Värua.

2. Ìrava 8 e tae i te 10 : Èi aha e haamä i te Èvaneria Ua anihia o Timôteo ia färii i te mau mamae no nià i te ìteraa päpü o te Èvaneria. Àita te piiraa i niuhia i nià i ta tätou mau òhipa, i nià rä i te ôpuaraa mure òre a te Atua.

3. Ìrava 11 e te 12 : Te hiòraa a Pauro

Te faaìte nei o Pauro ia na iho èi veà, èi âpotetoro e èi òrometua haapii no te Èvaneria. Ua niuhia to na tiàturiraa i nià i te haapaò maitaì o te Atua, e täpeà i te ora i höroàhia mai e tae noa atu i te mahana hopeà.

4. Ìrava 13 e te 14 : Te täpeàraa i te mau Haapiiraa

Timôteo e tià ia faaherehere i te hohoà o te mau parau maitaì no ô mai ia Pauro ra. Te haapaò maitaì e te tiàturiraa i nià i te Värua, o na pou ia e piti o te mau òhipa i roto i te täviniraa.

Ìrava tumu te ìrava 7 o te faarirohia nei èi tumu no te ìrava : 7 È ère hoì i te âau taiä ta te Atua i horoà mai no tätou, i te âau itoito rä, e te aroha, e te haapaò maitaì. Òia hoì, Aore hoì te Atua i höroà mai i te värua haamataù no tätou, no te puai rä, e te aroha, e te haapaò maitaì. Te tïtau nei teie ìrava i te piiraa a Paulo : ia upootià i nià i te mataù, ia ora i roto i te mana o te Värua, ia here e ia rave i te òhipa ma te ìte maite.

Tumu parau : te haapaò maitaì ia itoito i roto i te täviniraa i te Èvaneria.

Te fifi : te mataù e te haamä i mua i te mäuiui ↔, te tiàturiraa e te puai i roto i te Metia.

Täviri : te haaputuraa o te faaroo o te hoê ïa taoà tei höroàhia ia täpeàhia e ia haponohia i te mau fenua atoà.

Faufaa i teie mahana : te tïtau nei teie päpaìraa i te mau taata atoà tei piihia ia faaìte i roto i te paruparu e te hämani-ìno-raa : àita te täviniraa i niuhia i nià i to tätou puai, i nià rä i te Värua o te höroà mai i te puai, te here e te paari.

Ruta èv 17, 5-10

Te faaroo

5 Ua parau mai ra te mau âpotetoro ra i te Fatu : «E faarahi mai i to mätou faaroo.

6 Ua parau atu ra te Fatu : «Àhiri e faaroo to òutou e mai te huero tïnapi noa iho ä te rahi, e parau noa atu ia òutou i teie nei tütämino : «Ia mähiti tumu òe, e ia tanuhia òe i raro i te tai, na na ia e faaroo mai.»

Te täviniraa

7 O vai to òutou e tävini to na te ârote ra, e te faaàmu ra i te mämoe, e hoì mai ra mai roto mai i te âua, e parau vave atu : «A haere òe, a taòto i te àmuraa mäa.

8 E òre änei e parau atu e : A faanahonaho i te àmuraa mäa na ù, a tätua na ia òe, a rave mai i te mäa ia àmu vau e ia inu hoì ; e i muri aè, a àmu ai òe e a inu ai hoì.

9 E parau änei ò ia, e hämani maitaì hau to taua tävini ra ia na, o ia i rave i tei faauëhia atu ia na ra ? Te manaò nei au, e òre.

10 Òia atoà òutou, ia ravehia e òutou te mau mea atoà i faauëhia atu ia òutou na, e nä ô òutou Àita a mätou faufaa, a to mau tävini nei i hopoi atu ; o tei au mau ia mätou ra, o ta mätou ia i rave iho nei, tirä ra.

Heuraa Manaò

E mea maitaì, e haere tätou ma te au maite i roto i teie taiòraa no teie mahana i te mea e tuu o Ietu i ta na faatiàraa i nià i te tahi faito te tià ia tätou ia fëruri maite.

Ruta èv. Pene 17 i te mau ìrava 5 e tae i te 10 o te hoê ia mau ìrava paari i reira Ietu e pähono ai i te aniraa a te mau âpotetoro : A faarahi i to mätou faaroo. Teie te hoê tuatapaparaa faanahohia o te riro èi niu no ta tätou mau tatararaa, ma te haamatara i te hoê ìrava faufaa.

Te huru päpaìraa.

Ìrava 5 : Ua ani te mau âpotetoro ia Ietu, 'E faarahi mai òe i to mätou faaroo.'

Ìrava 6 : Ua pähono o Ietu na roto i te hohoà o te hoê huero tïnapi o te täno e hutihuti i te hoê tumu ia paari.

Ìrava 7 e tae i te 9 : Te faahohoà ra Ietu i te huru o te tävini i i muri aè i te òhipa, e tià ia tävini i to na fatu ma te òre e tiaì i te haamauruüruraa.

Ìrava 10 : Faaotiraa : E tävini noa mätou ; ua rave noa mätou i ta mätou höpoià.

Ìrava tumu o te ìrava 10 ia : 10 Òia atoà òutou, ia ravehia e òutou te mau mea atoà i faauëhia atu ia òutou na, e nä ô òutou Àita a mätou faufaa, a to mau tävini nei i hopoi atu ; o tei au mau ia mätou ra, o ta mätou ia i rave iho nei, tirä ra. Òia hoì, E tävini faufaa òre mätou ; ua rave noa mätou i ta mätou mau höpoià ". Te haamäramarama nei te reira i te taatoàraa o te mau ìrava : è ère te faaroo i te hoê mana tahutahu, e huru täviniraa haèhaa rä e te tiàturi.

Te tahi Tuatapaparaa

1. Te aniraa a te mau âpotetoro (Ìrava 5)

Ta rätou pure e faarahi i to tätou faaroo e faaìte mai i te ìteraa i to rätou paruparu. È ère te faaroo e taa-maitaì-hia mai te hoê taoà, mai te hoê rä höroà o te tupu i te rahi.

2. Te pähonoraa huru ê a Ietu (Ìrava 6)

Te huero tïnapi naìnaì, e faahohoàraa ia i te faaroo mau, noa atu e mea naìnaì roa. Te mana o te faaroo, è ère ia tei roto i to na rahiraa, tei roto rä i to na huru maitaì : te tiàturiraa hope roa i te Atua. E hohoà rahi roa te tumu ia paari tei hutihutihia : na te faaroo e faatupu i te mea èita e tupu.

3. Te parapore o te tävini (Ìrava 7 e tae i te 9) Ua täui o Ietu i te uiraa : è ère te faaroo i te hoê mauhaa puai, e huru täviniraa rä. Èita te tävini e tiaì i te haamauruüruraa : e rave ò ia ma te haapaò maitaì i ta na höpoià. Na te reira e täui i te manaò o te taata : i mua i te Atua, àita to tätou e tiàraa no te tïtau.

4. Te faaotiraa (Ìrava.10) Te huru tano no te pipi o te haèhaa ia :

Ia ìte e, no ô mai te mau mea atoà i te Atua ra. E orahia te faaroo i roto i te täviniraa i te mau mahana atoà, ma te òre e ìmi i te maitaì.

E haapiiraa : te täviniraa i te Atua e ia vëtahi ê ma te feruri òre. È ère te faaroo i te hoê puai no roto mai, o te hoê rä auraa ia tiàturi. E ìtehia te reira na roto i te haèhaa e te täviniraa, èi                       aha rä na roto i te täpaparaa i te roo aore ra te mau temeio.

Te tïtau manihini nei Ietu i te hoê faaroo o te täui i te âau e te mau òhipa mätauhia.

Te tahi mau manaò täuturu :

Te huero tïnapi (naìnaì e te ora) ↔ faaroo paruparu e hotu rä. A hiò i te Ruta èv. Pene 12 ìrava 37 e faaàhu te fatu ia na iho no te tävini, e e pärahi ò ia ia rätou i te àmuraa maa, e e haere mai ò ia e tävini ia rätou : Na Iesu iho e täui i te manaò o te fatu e te tävini.

Tïtauraa : e orahia te faaroo na roto i te täviniraa i te tahi e te tahi, ma te òre e ìmi i te haamauruüruraa.

Te faito no Mäòhi Nui : e tià ia tätou e faatuàti i teie haèhaa o te tävini i te faufaa o te täuturu, i reira te hoê taata e òhipa ai no te maitaì o te taatoàraa ma te òre e tiaì i te hoê faahoìraa.

E uiraa no te mea e mea ätea roa teie na ìrava e piti Ruta èv. Pene 17 ìrava 6 e te Ruta èv. Pene17 ìrava 10, te ra rä, ua riro te reira èi parau no te haamäramarama i te parau tumu o te ìrava : te faaroo haèhaa i orahia i roto i te täviniraa.

Ìrava 6 : Te mana huru ê o te faaroo « Àhiri e faaroo to òe mai te huero tïnapi ra, e parau ia òe i teie tumu räau : 'A hutihuti e a tänuhia i roto i te moana,' e faaroo mai ò ia ia òe ».

Hohoà o te huero tïnapi : mea naìnaì, e mea ora rä e te hotu. Te haapäpü nei Ietu e, è ère te rahiraa o te faaroo te mea faufaa, to na rä huru maitaì : te hoê tiàturiraa mau i te Atua. Àita o Ietu e parau ra no te tahutahu, no te puai rä o te faaroo o te faatupu i te mea èita e upootià te faaòreraa hara, te täpeà-maite-raa, te täviniraa.

Te tahi Auraa : noa atu te haìhaì o te faaroo e tià ia ìriti i te ùputa i te mana Atua. È ère te reira i te hoê mauhaa no te faatere, e tiàturiraa rä o te täui i te oraraa.

Ìrava 10 : Te haèhaa o te tävini

E mau tävini tiàmä òre mätou : ua rave noa mätou i ta mätou höpoià.

Te tävini pipi : Te haamanaò mai nei o Ietu ia tätou e, èita te faaroo e höroà mai ia tätou i te tiàraa no te tïtau na mua i te Atua.

No tiàraa no te tïtau : e aroha te mau mea atoà. Ua riro te täviniraa i te Atua e ia vëtahi ê èi pähonoraa mätauhia, è ère rä i te hoê òhipa taa ê.

Te haèhaa rahi : e färiihia te faaroo mau na roto i te hoê huru täviniraa tiàmä, ma te òre e ìmi i te hanahana aore ra i te haamauruüruraa.

Te tahi tumu parau o te ìrava : Te faaroo mau, o te hoê ia tiàturiraa haèhaa o te ìtehia i roto i te täviniraa. È ère i te hoê puai faahiahia no te faatupu i te mau mea maere ìtehia. O te hoê ia huru i roto o te faatià i te faaòreraa hara, te täpeà-maite-raa e te täviniraa i te mau mahana atoà. E faaìtehia te reira na roto i te haèhaa : te ìteraa e, te rave noa nei tätou i ta tätou höpoià, e no ô mai te mau mea atoà i te Atua ra.

Tuàtiraa i roto pü i na ìrava e piti Ìrava 6 : e matara te faaroo i te mea èita e rave. Ìrava 10 : èi aha rä teie faaroo e faahotu i te teòteò, e haapaòhia rä ma te haèhaa o te täviniraa.

Ia âmuihia, e ia faatītīaifaro raua e piti manaò : te tiàturiraa e, èita i te mana tahutahu to te faaroo (ìrava 6) e aore rä, te tiàturiraa e, e höroà te reira i te mau tiàraa i mua i te Atua (Ìrava 10).

Èi tïtauraa : Te haapii nei te Ruta èv. Pene 17 i te mau ìrava 5 e tae i te 10 e, e mea maitaì te faaroo, noa atu te mea naìnaì, no te mea te türuì nei te reira i nià i te Atua, e e ìtehia te reira na roto i te haèhaa o te täviniraa i te mau mahana atoà.

Heuraa Ìrava

-Taramo 95, 7vh i teie nei mahana i te faaroo i ta na reo :

-8 «Eiaha e faaètaèta i to òutou âau mai tei Meripa ra, e mai tei te mahana i Mata, i te mëtëpara ra,

-Hapatuta 2, 4 Ìnaha, o te teòteò ra aore ia i tià to na âau i roto ia na ra ; o tei tiàhia ra i te faaroo ra, e ora ia.

-2 Timôteo 1, 7 È ère hoì i te âau taiä ta te Atua i horoà mai no tätou, i te âau itoito rä, e te aroha, e te haapaò maitaì.

-Ruta èv. 17, 10 Òia atoà òutou, ia ravehia e òutou te mau mea atoà i faauëhia atu ia òutou na, e nä ô òutou Àita a mätou faufaa, a to mau tävini nei i hopoi atu ; o tei au mau ia mätou ra, o ta mätou ia i rave iho nei, tirä ra.

Faaitoito

Pororaa : Ma te ora, ma te faaroo, ma te tävini, ma te haèhaa.

1. Ômuaraa Te pii nei te Parau a te Atua ia tätou i teie mahana i te hoê huru roto o te hoê i te faarooraa, te tiàturiraa, te puai e te täviniraa. Noa atu e, no roto mai teie na päpaìraa e maha i te mau tau e te mau huru tupuraa taa ê, e pähono te tahi i te tahi mai te reo o te hoê noa pupu himene.

2. Te âau e faaroo i te Taramo 95 : ìrava 7 vh e te ìrava 8 : I teie mahana, ia faaroo òutou i to na reo, èi aha e faaètaèta i to òutou âau. Te haamanaò mai ra te päpaì taramo e te paraparau mai ra te Atua i teie mahana. Èi aha noa ìnanahi ra, èi aha ànanahi, i teie nei rä.

Te rahi noa atu ra te fifi : te hoê âau piri e te täuà òre o te pätoì i te färii i te reo o te Atua.

Te faarooraa mau, o te hoê ia òhipa no te faaroo : no te höroà i te tarià, no te ìriti atoà rä i te âau ia täui te Parau.

3. Te faaroo o te faaora i te hoê taata Hapatuta pene 2 ìrava 4 : E ora te feia parau-tià i to na faaroo. I roto i te hoê ao parau-tià òre e te haavïraa ûàna, ua färii Hapatuta i teie parau mai te hoê âveià. È ère te faaroo i te hoê manaò manaò-òre-hia, e huru oraraa rä : te haereraa ma te tiàturi, noa atu e mea taa ê te mau huru tupuraa. Na te faaroo e höroà mai i te ora, no te mea e faatuàti te reira i te taata i te Atua, te tumu o te tiàturiraa atoà.

4. Te värua puai èi aha rä no te mataù 2 Timôteo pene 1 ìrava 7 : Àita hoì te Atua i höroà mai i te värua mamahu no tätou, te värua puai rä, e te aroha, e te paari ". È ère te faaroo i roto noa ; e ìtehia te reira na roto i te itoito. E faatiàmä te Värua Moà ia tätou i te mataù haaparuparu no te häroà mai ia tätou :

Te mana : te täpeà-maite-raa i roto i te tämataraa.

Te here : te puai türaì o te mau òhipa marü metia atoà.

Paari : ìte no te òhipa ia au i te Atua.

5. Täviniraa haèhaa Ruta èv. Pene 17 ìrava 10 : E tävini au òre matou : ua rave noa mätou i ta mätou höpoià. I muri aè i to na paraparauraa no nià i te faaroo, te haamanaò mai ra Ietu ia tätou e e ora te faaroo i roto i te täviniraa haèhaa. Àita te pipi e ìmi nei i to na iho hanahana, i te haapaò maitaì rä. È ère te haèhaa i te hoê haafaufaa-òre-raa, o te färiiraa rä e, no ô mai te mau mea atoà i te Atua ra, e te rave noa nei tätou i ta tätou tuhaa.

6. E piiraa : Te faataa nei teie mau ìrava e maha i te hoê èà no tatou : A faaroo i te reo o te Atua ma te òre e faaètaèta i to tätou âau. A ora na roto i te faaroo, noa atu te päpü òre. A färii i te Värua no te mana, te here e te paari. A tävini ma te haèhaa, ma te òre e ìmi i te haamauruüruraa, ma te höroà rä i te hanahana i te Atua.

È ère te faaroo i te hoê mana no te färii, o te hoê rä ora no te püpü. Na te reira e höroà ia tätou no te faaroo, te itoito no te òhipa, e te haèhaa no te tävini.

Hohoà täipe A feruri na i te hoê vaa no Mäòhi Nui : Te ìe, o te faarooraa ia i te reo o te Atua e tere te reira i te aho. Te tino o te faaroo ia o te amo e o te haere i mua. Te mataì o te Värua ia o te puai, te here e te paari. Te hoê o te tävini haèhaa ia, o te rave i ta na höpoià ma te òre e ìmi i te hanahana. No reira, e haere âmui e te nünaa i mua, türuhia e te faaroo e ärataìhia e te Atua.

Parau tumu no nià i te faaroo haèhaa « A tiàturi ma te teòteò òre, a tävini ma te maniania òre, a here ma te faito òre ».

Te tiàturiraa ma te teòteò òre → te faaroo è ère ia i te hoê fetià no te faaìteìte, e tuàtiraa rä i roto ia tätou o te höroà mai i te ora Hapatuta pene 2 ìrava 4. Te täviniraa ma te maniania òre → Mai te tävini i roto i te Ruta èv. Pene 17 ìrava 10, e rave tätou i ta tätou höpoià ma te òre e ìmi i te mau hanahana. Te here faito òre → Te Värua tei höroàhia mai (2 Timôteo pene 1 ìrava 7 o te mana, te here e te paari : e türaì te reira ia tätou ia here i ô atu i te mau ôtià o te taata.  

Te faaroo haèhaa o te hoê ia vaa mämü noa : e faaroo i te mataì o te Värua, e haere i mua na roto i te tiàturiraa, e aore e ìmi i te hanahana o te hoe, i te maramarama rä o te pae tähatai.

Pehepehe

Te faaroo o te tävini

E mau te hoê aho marü, naìnaì aè i te hoê huero,

I roto i te âau, ma te paari, ma te òre e täamuhia i te fifi.

È ère na te puai e vävähi i te mau mouà,

O te tiàturiraa haèhaa rä o te òre roa e hahi ê.

 

Èita te faaroo mau e faatupu i te teòteò,

E piò i raro, E horoi i te âvae,

E òre e ìmi i te hanahana e te färii-maitaì-raa,

E òaòa rä i te aroha i te vahi moè.

 

Mai te tävini e hoì mai nei mai te faaàpu mai,

Ua parau noa ò Ia e : " Ua rave au i ta ù höpoià ".

E na roto i teie òhipa, tei hunahia i te mata,

Te ànaana ra te märamarama o te hoê Pätireia ora.

 

No te mea te täviniraa, o te tiàturiraa ia e,

No ô mai te mau mea atoà i te Atua ra,

E mea naìnaì to tätou rima, ua püpühia rä i te raì.

È ère te faaroo mau i te hoê puai, e höroà rä te tävini i te mau mahana atoà.

 

Teraì òr. Faatura.

 

 

Ruta èv 16.19-31 Te hanahana taata te ènemi mämü o te faa-roo

 

Täpati 28 no Hiaai/Tetepa 2025.

 

Te hanahana taata te ènemi mämü o te faa-roo

Mau taiòraa.

Taramo146

1 E haamaitaì i te Fatu. A haamaitaì i te Fatu, e ta ù värua.

2 E haamaitaì au i te Fatu, òi vai aè to ù ora ; e himene au i ta ù Atua, òi vai aè au nei.

3 Èi aha e tiàturi i te hui-arii, e te taata atoà, aita hoì o na e ora.

4 Te reva nei hoì to na värua, te hoì nei o ia i to na ra repo, mou roa atu ra ta na i ôpua i taua mahana ra.

5 E ao to na tei te Atua o Iatöpa te täuturu ia na, e tei to na Atua, tei i te Fatu to na tiàturiraa.

6 O tei hämani i te mau raì e te fenua, te tai e te mau mea atoà i roto ra ; o tei haapaò i te parau-mau na na e a muri noa atu.

7 O tei faatià mai i te feiä i hämani-ìno-hia, e ua horoà mai i te mäa na tei poìa ra. O te Fatu tei tätara i tei täpeàhia ra,

8 o te Fatu tei faaàraàra i te mata o tei matapö ra, o te Fatu tei faatià i të faahaèhaahia ra, o te Fatu tei hinaaro i te feiä parau-tià ra.

9 Te faaora nei te Fatu i te mau taata èê ra, te täuturu nei ò ia i te ôtare e te vahine ìvi ra âreà te haereà o te paieti-òre ra, e huri-ê-hia ia.

10 E vai arii mai ä te Fatu e a muri noa atu. O to Atua, e Tiona, e tae noa atu i te mau uì atoà ra. Hareruia.

Heuraa Manaò

Te Taramo 146 o te hoê ia himene ârue-raa o te ìriti i te ânaì-raa o na taramo hopeà e pae (146 e tae i te 150), tei ômua-hia e tei faa-oti-hia na roto i te Hareruia. Te faataa ê ra te reira i te paruparu o te taata i te haapaò maitaì mure òre o te Atua.

Teie te hoê tuatapapa-raa faa-naho-hia, ma te haamatara i te hoê ìrava faufaa rahi :

Faa-naho-raa e te tere-raa o te Taramo 146

Piiraa tätaì tahi no te ârue-raa (ìrava 1 e te 2) Ua fafau te päpaì taramo i te ârue i te Fatu i roto i to na ora-raa taatoà.

Te faito o te oraraa : è ère te ârue-raa i te tahi taime, o te ärataì-raa rä o te ora-raa taatoà. Faa-ära-raa no nià i te tiàturi-raa i te taata (ìrava 3 e te 4) Èita e tià i te mau tamaiti hui arii e te mau taata mana ia faaora : e faaea to rätou aho, e mou ta rätou mau ôpuaraa. I ô nei, te faa-ìte-hia ra te taata mai te hoê taata täôtià-hia, tähuti òre, èita e horoà mai i te faa-ora-raa mure òre. Te haa-maitaì-raa e te tiàturi-raa i te Atua (ìrava 5) " E ao to tei te Atua o Iatöpa èi täuturu no na, o tei tiàturi i to na ra Atua ia Iehova " O teie ìrava te niu o te taramo : te pätoì nei te reira i te teòteò o te taata i te paari o te Atua.

Hohoà o te Atua haapaò maitaì e te parau-tià (ìrava 6 e tae i te 9) Tei hämani i te raì, te fenua e te miti. Paruru i te feia haavïhia, faa-àmu i tei poìa, faaora i te feia i täpeà-hia. O tei faa-àraàra i te mata o te matapö, o tei faateitei i tei piò i raro, o tei aroha i te feia parau-tià, o te paruru i te taata ê, o te turu i te ôtare e te vahine ïvi. Te òhipa päpü nei te Atua i roto i te àamu e i roto i te ora-raa o te feia paruparu roa aè.

Tïtauraa : te faa-tere-raa mure òre o te Atua (ìrava 10) « Te faa-tere nei Iehova e a muri noa atu, e to Atua, e Tiona, i tera tau e tera tau » E hope roa te ârueraa na roto i te haa-päpü-raa i te mana arii mure òre o te Atua i roto i te ao taatoà nei.

Irava tumu o te ìrava 5 ia : 5 E ao to na tei te Atua o Iatöpa te täuturu ia na, e tei to na Atua, tei i te Fatu to na tiàturiraa.

Te turäma ra te reira i te poroì : àita te ìno òre mau e te òaòa mau e ìte-hia i roto i te taata, i roto rä i te Atua haapaò maitaì, te hämani e tei faaora. E haa-maitaì-raa teie no te faa-ìte i ta Ietu Aò-raa i nià i te mouà : ua täai-hia te òaòa i te tiàturi-raa i nià i te Atua.

Te mau faa-itoito-raa no te fëruri-raa

Te mau manaò no te fëruri-raa e te haapiiraa Faaäu : ua täôtià-hia te taata → e mea mure òre e te haapaò maitaì te Atua.

Täipe : te matapö, te mau àuri, te feia haa-vï-hia e faa-hohoà atoà ra i te mau mea i te pae värua o te taata ta te Atua i haere mai e faa-hoì mai.

Nünaa : te tïtau manihini nei teie taramo i te hoê tiàturi-raa âmui, èi-aha noa te taata tätaì tahi, no nià ia Tiona. Te parau ra te mau taata tätara e te mau òhipa a te Atua (te faa-àra-raa i te mata o te matapö, te faa-tiàmä-raa i te mau tïtï) ua tupu ia i roto ia Ietu i te faa-ìte-raa a te Ruta èv. Pene 4 ìrava 18 e te 19. 18«Tei nià iho ia ù te Värua o te Fatu, ò ia i faa-tähinu mai ia ù èi poro haere i te parau maitaì i te taata rii, ua tono mai ò ia ia ù èi faaora i te feiä âau òto, èi poro haere i te ora no te tïtï, e ia hiò faa-hou te matapö, e èi tuu hoì i te feiä i paruparu, 19 èi poro haere i te mätahiti e ìte-hia mai ai e te Fatu ra.»

Amota 6.1-7

I te taiàta o te mau arataì

1 E pohe to tei pärahi noa i Tiona ra, tei tiàturi i te mouà i Tämäria ra ; o tei maìrihia i te iòa o te feiä rarahi o te fenua ra ; te haere nei te ùtuafare o Ìteraèra i reira.

2 E haere atu òutou i Taräne, e hiò ; e mai reira hoì a haere tià atu ai i Hamata rahi ra : e haere hoì i raro i Tata o te Firiteti : te hau ra änei ia i teie nei mau pätireia ? E te rahi ra änei to rätou ôtià i to òutou ra ôtià.

3 E pohe to te feiä i tute ê atu i te mahana ìno ra, o tei tïtau i te pärahiraa o te rave ûàna ra :

4 o tei taòto i nià i te roì-tena, a tïtoo ai ia rätou iho i nià i te roì-hopohopoi ra ; o tei àmu i te fanauà no roto i te nana ra, e te täfa no roto i te faaàmuraa ra ;

5 o tei pehe i te òto o te näpara, e mai ia Tävita ua ìmi i te mau mea faaòtohia ra no rätou iho ;

6 o tei täuà rahi ia inu i te uaina, e ua faa-tävai ia rätou iho i te monoì maitaì ra ; àita rä i roto i te pohe o Iotëfa.

Heuraa Manaò

Teie te hoê tuatapapa-raa no te Àmota pene 6 i te 1 e tae i te 7, âpee-hia e te hoê ìrava tumu. Te paraparau nei te perofeta Àmota i ô nei i te mau faa-tere teitei no Ìteraèra i te mau pätireia no àpatoèrau e no Iuta pätireia no àpatoà, ma te faa-hapa i to ratou täuà òre i te oraraa faaroo i te Atua, ta rätou taoà rahi, e to rätou täuà òre i te ìno i te pae no te ora-raa e i te pae vaamataèinaa o te nünaa. Teie mau ìrava o te piti ia o te àti i faa-ìte-hia e Àmota, i muri aè i te pene 5.

Ìrava i muri aè i te ìrava.1 – « E àti to te feia faa-tere i Tiona... » Te ìmi nei Àmota i te feia faa-tere e te mau taata tuiroo o te manaò nei e àita to rätou e tià-raa pöritita e te faaroo. Te faa-òhipa nei rätou i to rätou mau haa-maitaì-raa i te pae värua e i te pae pöritita, ma te haa-moè e, e höpoià atoà teie mau haa-maitaì-raa.

Ìrava 2 – « A haere na Taräne... na Hamata rahi... na Tata i o te Firiteti  ... « Te haa-manaò nei te perofeta i te mau òire puai tei topa noa atu to rätou hanahana.

Poroì : Mai te mea e, e haa-vä-hia rätou, èita ia o Ìteraèra e haa-pae-hia.

Ìrava 3 – « Te manaò nei òutou e i ta òutou e faa-taime i te mahana o te àti...» Te manaò nei rätou e ta rätou e faa-taime i te haa-vä-raa, te ra rä, na ta rätou parau-tià òre e te haa-vï-raa ûàna e haa-vitiviti i te reira.

Ìrava 4 e tae i te 6 – Faa-taa-raa no te taoà tumu e te tauà òre, Te mau roì tena, te mau tämaa-raa, te ùpaùpa, te uaina monamona, te mau hinu taoà rahi... Te pee nei rätou i te hiroà tumu a Tavita te pehe, no to rätou iho òaòa-raa, èi aha rä no te hanahana o te Atua.

O rätou te feia mätamua o te hopoi-tïtï-hia. E hope täùe ta rätou mau himene e ta rätou mau ôroà : èita e tià e àpe i te haa-vä-raa a te Atua.

Te mau parau tumu :

Te päruru-raa hape : te tiàturi-raa i nià i te mau haa-maitaì-raa i te pae faaroo aore ra i te pae pöritita èi aha rä i nià i te Atua.

Te fänaò-raa pipiri/nounou : te ora-raa ma te òre e täuà i te mäuiui o vëtahi ê.

Haa-vä-raa päpü : Èita te Atua e faa-tià i te parau-tià òre e te teòteò, noa atu i roto pü i to Na nünaa mäìti-hia.

Ìrava tumu ìrava 1 – 1 E pohe to tei pärahi noa i Tiona ra, tei tiàturi i te mouà i Tämäria ra ; o tei maìrihia i te iòa o te feiä rarahi o te fenua ra ; te haere nei te ùtuafare o Ìteraèra i reira.

E àti to tei hau i Tiona, e tei hau i nià i te mouà ra i Tämaria... Te tïtau nei teie ìrava i te faa-ära-raa tumu : E ärataì te mauruüru i te pae värua e te teòteò i te haa-vä-raa.

Faa-òhipa-raa i teie mahana : Te ani manihini nei teie ìrava ia tätou ia hiòpoà e, àita anei tätou e täuà ra i te mau hinaaro o vëtahi ê e i te reo o te Atua no to tätou fänaòraa i te pae mäteria e aore rä, i te pae o te faaroo. Te faaìte ra te tuatapapa-raa e e faa-ineine te ruperupe aita e parau-tià i te hià-raa.

Àmota pene 6 ìrava 1 e tae i te 7 Hohoà : Te mau hohoà e te auraa

Mau hohoà a Àmota	Tumu	Au-raa faaroo
Roì tena	Mau täuihaa nehenehe faa-taa-hia no te feia moni	Teòteò ìmi te maitaì i nià i te tua o te nünaa
Mau tämaa-raa faa-hiahia e te poupou	Mäa maitaì e te pou òre	Ài aru i te mäa ma te haa-paò-òre i mua i te mau hinaaro o te nünaa
Mau ùpaùpa mai ta Tavita	Te mau pehe e te mau òhipa àravihi no te faa-navenave-raa ia na iho	Te räve-raa hape i te mau horoà a te Atua no na iho èi aha rä no te hanahana Atua
Àuà uaina	Te rahi o te inu	Te taèro àva, te horo-raa i te mea mau, te pätoì-raa i te ìte i te mau fifi i te pae faaroo.
Inu hoo rahi	Te mau faa-noànoà maitätaì	Te teòteò, te haa-mori-raa i te hohoà, te täuà òre i te mäuiui o te nünaa
Àita i òto i te haa-mou-raa-hia o Iotëfa	Te aroha òre i te nünaa	Âau teòteò àita e aroha e here i te nünaa
Faa-ära-raa i te hopoi-tïtï-raa	Te tiàväru-raa na mua roa i te feia faa-tere.	Haa-vä-raa e te hopeà-raa no te ora-raa poupou e te fänaò.

 

Nahea ia faa-hohoà i te reira : A tuu i te mau hohoà (roì, uaina, pehe...) i roto i te hoê haa-menemene-raa àti aè i te ìrava tumu Àmota pene 6 ìrava 1 i ropü. A päpaì i te mau teà e faa-ìte ra i to rätou au-raa pae värua tei päpaì-hia ma te märamarama. E tano atu ai ia ta tätou e peni i te mau teà i te ùteùte no te faa-hohoà i te faa-ära-raa no te haa-vä-raa.

« Aue to te feia au maitaì... » – Ia riro anaè te hanahana èi here-pata.

Täpaò ia faaära i te fifi o te mauruüru òre i te pae no te faa-roo e te fänaò-raa pipiri, e no te tïtau i te hoê ora-raa ära, te aroha e te parau-tià. Te fifi o te päruru-raa haa-vare (ìrava1 e te 2) Te manaò nei te feia teitei no Tiona e no Tämaria e, èita rätou e täpeà-hia.

Faa-hohoà-raa : Faaäuraa i te mau òire rarahi i topa mai ia Taräne... ia Hamata rahi... ia Tata i o te Firiteti.

Tïtauraa : Èita ta tätou mau haa-maitaì-raa i te pae faaroo aore ra i te pae mäteria e päruru ia tätou i te haa-vä-raa mai te peu e mea ateä roa to tätou âau i te Atua.

Te manaò haa-vare no te faa-taime i te haa-vä-raa (ìrava 3)

Hiòraa : Te manaò nei rätou e, te türaì nei rätou i « te mahana àti » te ra rä, te ora nei rätou i roto i te parau-tià òre.

Parau mau : E huti mai te hara ma te òre e fäì i te haa-vä-raa hau aè i te täpeà i te reira.

Faa-òhipa-raa : Èi aha e ànoì i te faa-òromaì o te Atua e te ère-raa i te haa-vä-raa.

Te taoà pipiri, te tauà òre e te haa-paò-òre (ìrava 4 e tae i te 6)

Hiòraa : Te mau roì tena, te mau tämaa-raa, te ùpaùpa, te uaina, te mau hinu taoà rahi...

Te au-raa i te pae faaroo : Te ìmiraa i te navenave no na iho.

Te au-raa pae faaroo : Te ìmiraa i te navenave no na iho ma te òre e tauà i te taata (« te ôfati-raa ia Iotëfa »).

Faa-òhipa-raa : Te pii nei te Atua ia tätou ia faa-òhipa i ta tätou mau raveà no te tävini, èi aha rä no te faa-taa ê ia tätou iho i roto i te tämahanahana-raa.

Te haa-vä-raa èita e tià ia àpe (ìrava 7)

Hiòraa : Te taata mätamua i roto i te tämahanahana-raa, o te taata mätamua ia i roto i te hopoi-ê-raa.

Parau mau : E taata parau-tià te Atua e te pae tahi òre, e tae noa atu i nià i to Na nünaa mäìtihia.

Ìmi-raa räveà : E faa-ineine te tämahanahana-raa àita e parau tià no te hiàraa.

Irava tumu : « E àti to tei pärahi hau i Tiona, e tei hau i nià i te mouà ra i Tämaria... (Àmota pene 6 ìrava 1) 

Te mau raveà :

A hiò i ta tätou mau fä mätamua : Mea au anei i to tätou fänaò-raa i te òhipa a te Atua ?

A faatupu i te aroha : A haa-paò maitaì i te mau " ôfati-raa " i roto i te mau mea e haaàti ra ia tätou (te mäuiui, te parau-tià òre, te àmahamaha-raa.

A ora ma te ära : A haa-manaò e è ère te ruperupe i te pae mäteria i te hoê täpaò o te haa-maitaì-raa a te Atua.

Te poroì a Àmota o te hoê ia piiraa ia matara mai i rapae i te manaò ìno òre e ia ora i te hoê faa-roo itoito, te parau-tià e te aroha. È ère te tämahanahana-raa i te mea ìno, e riro rä te reira èi marei ia òre tätou ia täuà i te Atua e ia vëtahi ê.

1Timôteo 6.11-16

Te mau pöroìraa hopeà

11 Âreà òe, e te taata o te Atua na, e maùe ê òe i te reira, e tapi rä i te parau-tià, i te paieti, i te faaroo, i te hinaaro, i te faaòromaì, e te marü.

12 Rohi hua òe i te rohiraa maitaì ra i te faa-roo ; e haru i te ora mure òre, i parauhia ai hoì òe na, e ua fäì hoì i te fäì-raa parau maitaì i mua i te aro o te ìte e rave rahi ra.

13 Te tuu atu nei au i te parau ia òe i mua i te aro o te Atua o tei faaora i te mau mea atoà nei, e to te Metia ra o to Ietu, o tei fäì i te fäìraa parau maitaì i te aro o Ponotio Pirato ra ;

14 e e tämau mäite òe i taua parau nei, èi aha èi vähi ìno, èi aha èi hapa, e tae noa atu i te färaa mai o to tätou Fatu o Ietu Metia ra :

15 o ta na e faaìte mai ia tae i to na ra tau, ta tei Maitaì e tei ia na anaè te Mana ra, o te Arii o te hui-arii, e te Fatu o te mau fatu ra ;

16 tei ia na anaè te pohe òre, e te pärahi ra hoì i roto i te märamarama taeà-òre-hia e te taata atoà ; o tei òre roa i hiòhia e te taata atoà, e èita roa hoì e tià ia hiò. Èi ia na te tura e te hau e a muri noa atu. Âmene.

Heuraa Manaò

Teie te hoê tuatapapa-raa no te 1 Timôteo pene 6 i te mau ìrava 11 e tae i te 16, âpee-hia e te ìrava tumu.

Ua päpaì o Pauro ia Timôteo, te hoê tià faa-tere âpï o te ètärëtia, no te faa-itoito ia na ia faa-ätea ê mai i te mau òrometua haa-vare e te nounou mäteria (ìrava 3 e tae i te 10) e ia ora hope roa i to na tïtau-raa-hia i te pae faaroo.

E aò-raa hanahana teie ìrava, mai te hoê « èuhe » i mua i te Atua e i te Metia.

Tuatapapa-raa i te tuhaa1. Te tiàraa taata e te pii-raa o te tävini a te Atua (ìrava 11) « O òe rä, e te taata no te Atua... » : Te hoê parau varavara roa i roto i te Faa-äu-raa Âpï, o te haa-päpü ra i te tura e te òhipa a Timôteo.

E piti òhipa :

Horo ê : te mau hinaaro, te here i te moni, te ta tämaì-raa (i te faa-ìte-raa a te mau ìrava 3 e tae i te 10).

A ìmi : e ono faufaa — te parau-tià, te paieti, te faaroo, te here, te faa-òromaì, te marü — no te faa-ìte i te huru o te Metia. Te àro-raa pae värua (ìrava12) « A àro i te àro-raa maitaì o te faa-roo » : te hoê hohoà no te hoê àro-raa e aore rä, no te nuu, o te tïtau i te haa-vï-raa e te faa-òromaì ». A täpeà i te ora mure òre » : èi-aha noa a muri aè, ua haa-mata aè na rä.

« A täpeà i te ora mure òre » : èi aha noa no ànanahi, ua haamata aè na rä na roto i te pii-raa a te Atua. « Fäì-raa nehenehe roa » : pënei aè te faa-ìte-raa i te faaroo o Timôteo i roto i to na päpetito-raa e aore rä, to na faa-töroà-raa.

Te faa-naho-raa hanahana (ìrava 13 e te 14) Ua tuu Pauro ia Timôteo i mua i te Atua (puna o te ora) e i mua i te Metia (tei faa-ìte i mua ia Pirato). " A haapaò i te faa-ue-raa " : a ora e a haa-pii i te Èvaneria ma te fati òre, e tae noa atu i te hoì-raa mai o Ietu Metia.

Te ôrama a te Atua mana (ìrava 15 e te 16)

Te faa-taa-hia ra te Atua mai teie te huru : Arii anaè, Arii o te mau arii, Fatu o te mau fatu. Tähuti òre anaè, e pärahi ra i roto i te märamarama èita e haa-fatata atu. Te faa-teitei nei teie hiòraa i te hiòraa : Ua riro te tävini-raa a Timôteo èi tuhaa no te ôpua-raa mure òre a te Atua. Ìrava tumu, te ìrava 12 Rohi hua òe i te rohi-raa maitaì ra i te faa-roo ; e haru i te ora mure òre, i parau-hia ai hoì òe na, e ua fäì hoì i te fäì-raa parau maitaì i mua i te aro o te ìte e rave rahi ra. « A rave i te tö-raa maitaì o te faa-roo, a täpeà i te ora mure òre, i parau-hia ai òe, e no reira òe i fäì ai i mua i te aro o te mau ìte e rave rahi ».

Te tiàraa o te faa-òhipa-raa : A haa-manaò e, no ô mai to tätou pii-raa-hia i te Atua ra, mai te mau tane e te mau vahine.

Aò : A faa-ruè i te mea viivii e a tapi ma te itoito i te mau huru maitätaì Marü Metia.

Te tuutuu òre : A täpeà maite e tae noa atu i te hopeà, ma te türaì-hia e te hanahana e te mana arii o te Atua.

Hiòraa ätea : A tävini ma te mata tià i nià i te mure òre, èi-aha rä i nià i te mau àpi o te fenua nei.

Ruta èv 16.19-31

Te taata taoà rahi e o Rätaro

19 «I pärahi na te hoê taata taoà rahi, e àhu ùra e te àhu maitaì ta na e àhu, e àmuraa mäa rahi nehenehe ta na i te mau mahana atoà.

20 E te hoê taata taoà òre hoì o Rätaro te iòa, i vai-iho-hia i to na ra ùputa, ua àti roa i te maì.

21 Ua ani atu ra i te huà rii mäa i maìri no nià i te àmuraa mäa a taua taata taoà ra : e ua haere mai ra te mau ùrï ua mitimiti i te mau maì no na ra.

22 E pohe iho ra taua taata taoà òre ra, hopoi-hia atu ra ò ia e te mau merahi i nià roa iho i te ôuma o Âperahäma. E pohe iho ra hoì taua taata taoà rahi ra, e tänu-hia iho ra.

23 E àti atu ra ò ia i te mäuiui rahi i häte, ua nänä aè ra i ta na mata i nià, ìte atu ra ia Âperahäma i te ätea ê, e ia Rätaro i nià iho i to na ôuma.

24 Ua pii atu ra ò ia, nä ô atu ra : «E päìno, e Âperahäma e, e aroha mai òe ia ù, e tono mai òe ia Rätaro ia uhi ò ia i ta na àuru rima i te pape, ei faa-toètoè i ta ù arero nei ; ua àti roa vau i te mäuiui rahi i teie nei auahi ura.»

25 Ua parau mai ra Âperahäma : «E ta ù tamaiti, a haamanaò na, e maitaì to òe i to oraraa ra, e e ìno hoì to Rätaro. I teie nei rä, ua faa-î-hia ò ia i te òaòa, e ua àti òe i te mäuiui rahi.

26 E e ärea rahi hoì tei tuu-hia i röpü ia tätou, e òre to ô nei e tae atu io òutou na ia haere atu ; e òre atoà to ô na e tae mai i ô nei io mätou nei.»

27 Ua parau atu ra ò ia : Teie maori ta ù parau ia òe, e päìno : E tono òe ia na i te fare o ta ù metua ra ;

28 toopae hoì o ù taeaè, e aò atu ò ia ia rätou, o te tae atoà mai rätou i roto i teie vähi mäuiui rahi.

29 Ua parau mai ra Âperahäma ia na : «Tei ia rätou Möte e te mau perofeta, a faaroo rätou i te reira.»

30 Ua parau atu ra ò ia : «Èi aha, e päìno, e Âperahäma, ia haere atu rä te hoê taata ia rätou mai te pohe atu, e tätarahapa ia rätou.»

31 Ua parau mai ra ò ia : Ia òre rätou ia faaroo ia Möte e te mau perofeta ra, tià noa ä te hoê taata mai te pohe atu, e òre ä rätou e faa-roo i te aò.

Heuraa Manaò

Teie te hoê tuatapapa-raa no te Ruta èv. Pene 16 i te mau ìrava 19 e tae i te 31

— te àamu o te taata taoà rahi e o Rätaro

— e tae noa atu i te hoê ìrava faufaa o te haapoto ra i te au-raa mau o teie mau parau.

Ua paraparau Ietu i te mau Färitea, tei vahavaha i ta na mau haa-pii-raa no nià i te faa-òhipa-raa i te taoà. Te faa-hohoà nei teie parapore i te taa-ê-raa i roto pü i te ora-raa tähuti nei e te ora-raa mure òre, e te faa-ära nei ò ia no nià i te manaò haa-vare e, ua riro te ruperupe mäteria èi täpaò no te färii maitaì a te Atua.

Tïtauraa a te parapore

Te taata taoà rahi : àhu-hia i te väreàu/àhu pü e te vavai maitaì, te ora ra i roto i te mau mea moni o te mau mahana atoà, àita rä e täuà ra i te àti i te pae o to na ùputa.

Rätaro : te hoê taata täparu tei î i te pepe, te tärava ra i te ùputa o te taata taoà rahi, ma te tiaì i te mau huàhuà rii maa e topa mai nià mai i ta na àmu-raa maa. To na hoa o te ùri ia tei ìte i te maì o Rätaro ta na räveà no te täuturu te mitimiti-raa ia i te mau vahi tütuà o to na hoa.  

I muri aè i te pohe-raa : Ua âfaì-hia o Rätaro « i nià i te ôuma o Àperahama » (te hoê täpaò no te tämahanahana-raa e te hoê-raa e te Atua), areà te taata taoà rahi ra, tei roto ia ò ia i te mau haa-mäuiui-raa o Häte te vahi o te pohe.

Ua pähono atu o Àperahama e ua nävaì te Ture e te mau perofeta.

Te pähono ra o Àperahama e ua nävaì noa te Ture e te mau perofeta èi faa-ära-raa e èita atoà te hoê taata e faa-tià-hia mai e töno-hia i te feia e pätoì i te faaroo.

Te mau haa-pii-raa tumu :

Te täui-raa o te mau huru ora-raa : èita te huru o te fenua nei e faa-taa i te hopeà-raa mure òre. Höpoià : te taoà rahi o te hoê ia haa-pütu-raa tei höroà-hia mai e te Atua no te tävini, èi-aha rä no te täpeà-hia i roto i te haa-paò-raa ia na iho.

Te rü-raa o te tatarahapa : Ua nävaì te heheu-raa a te Atua (te mau päpaì-raa moà) no te ärataì i te faa-roo e te haa-paò.

Èita e täui i muri aè i te pohe : na te faa-oti-raa e räve-hia i roto i teie ora-raa.

Ìrava tumu Ruta èv. Pene 16 ìrava 31 Ua parau mai ra ò ia : Ia òre rätou ia faa-roo ia Möte e te mau perofeta ra, tià noa ä te hoê taata mai te pohe atu, e òre ä rätou e faa-roo i te aò. Òia hoì, Ia òre rätou ia faa-roo ia Mote e i te mau perofeta ra, e òre atoà rätou e tià ia tià faa-hou mai te pohe mai.

Te tïtau nei teie ìrava i te poroì : àita te faa-roo i nià i te mau täpaò faa-hiahia, i nià rä i te färii-raa haèhaa i te Parau a te Atua.

Èi faa-itoito-raa, è ère te ôuma o Àperahama i te hoê vahi fenua, e hohoà puai rä : te färii-raa mahanahana e te tura tei faa-herehere-hia no te feia parau-tià i roto i te ora-raa a muri aè, èi täpaò no te hoê-raa e te Atua e te tämahanahana-raa mure òre.

Teie ìrava o te pähono-raa hopeà ia a Àperahama i te taata taoà rahi, o tei ani ia töno-hia mai te hoê taata pohe no te faa-ära i to na mau taeaè. Te haa-päpü ra o Àperahama e ua nävaì noa te faa-ìte-raa i höroà-hia aè na o Mote e te mau perofeta. Èita atoà te hoê temeio mai te tià-faahou-raa e haa-päpü i te manaò o te feia e pätoì ra i te faa-roo.

Te pätoì-raa i teie parau, o te pätoì-raa ia i te märamarama tei püpü aè na hia mai. Te haa-manaò ra te tià-faahou-raa i te Metia iho. Te faa-ìte ätea ra teie ìrava i te pätoì-raa ta Ietu e faa-ruru, i muri aè atoà i to na iho tià-faahou-raa. Te âau o te taata e ètaèta na roto i te teòteò, te âuhune e aore rä, te tauà òre, e tae roa atu i te taime àita ò ia e ìte faa-hou ra i te mau täpaò o te Atua. Te tïtau manihini nei teie ìrava ia tätou i te hoê faa-färiu-raa i roto ia tätou, èi aha i niu-hia i nià i te mau mea maere no rapae mai, i nià rä i te faa-roo-raa hohonu i te Parau. Te haamanaò mai nei te reira ia tätou e, èita te faa-roo e tupu mai na roto i te mau mea faa-hiahia, na roto rä i te haa-paò-maitaì i te mea tei heheu-hia mai.

E tano tätou e faa-hohoà i teie ìrava i roto i te hoê hohoà päpaì :

I te pae âui : Mose e te mau perofeta e täpeà ra i te mau ôtaro.

I ropü : te hoê ôpani täpiri-hia, èi täpaò no te âau piri o te taata taoà rahi.

I te pae âtau : Rätaro i roto i te märamarama, e te Metia tei tià-faa-hou mai, àita te feia e färiu ê atu.

1. Mote : te Ture i heheu-hia O Mote te perofeta mätamua e te ìriti ture no te nünaa Hepera. Te faa-hohoà ra ò ia i te Tora päpaìhia, òia hoì, na puta mätamua e pae o te Pîpîria.

Te mau täpaò e tuàti :

Te mau papa ôfaì : te ture a te Atua nänaò-hia.

Te tïtau-raa : te heheu-raa ura e te haamou òre.

Ètoto : te faa-tiàmä-raa o te nünaa, te hoê hohoà no te mätara-raa i te hara.

Te tumu o te Ture :

Tënete : te tumu o te ao nei e te fäfauraa.

Ètoto : faa-tiàmä-raa i faufaa-hia i Tinai.

Revitito : te mau ture e te mau ôroà.

Te mau nümera : te òvere e te mau tämata-raa.

Teuteronomi : haa-poto-raa e piiraa ia haa-paò.

No reira, o Mote te ärai i roto pü i te Atua e te nünaa, te taata o te faatae i te Parau e o te ärataì i te fenua i parau-hia ra.

2. Te mau perofeta : te reo o te Atua i roto i te àamu

O te mau perofeta (Ìtaia, Ieremia, Ètetiera, Àmota, e te tahi atu ä) te mau tiaì o te fäfau-raa. Àita rätou e hämani i te hoê Ture âpï, e haa-manaò rä rätou, e faa-tïtïàifaro rä.

Te mau täpaò töhu : Te pü : pii-raa ia òhipa.

Te mau täpaò töhu : Te pü : te hoê pii-raa ia vai ära. Te auahi : te tämä-raa e te haa-vä-raa. Te vine : te hoê hohoà no te mau taata here-hia e te haa-paò òre râ.

Ta tätou òhipa : Te faa-hapa-raa i te parau tià òre e te haa-mori-raa ìtoro. No te tïtau i te faa-färiu-raa o te âau. No te faa-ìte i te tae-raa mai o te Metia. O rätou te mau reo rohi-pehe e te puai o te ìriti i te hinaaro o te Atua i roto i te mau òhipa i tupu i roto i te àamu.

3. Âmui-âmui-hia : te Parau i horoà-aè-na-hia i roto i te Ruta èv. Pene 16 ìrava 31, " Mote e te mau perofeta " o te täatoà-raa ia o te mau päpaì-raa moà ta te feia e faa-roo ra i färii.

E räveà teie no te parau e : tei reira aè na te mau mea atoà no te tiàturi, no te märamarama e no te faa-färiu.

Taiò-raa feruri : E nävaì noa te Parau a te Atua, e tïtau rä te reira i te faa-roo-raa itoito e te hoê âau mähorahora. Te pätoì-raa i te faa-roo ia Mote e i te mau perofeta, o te pätoìraa ia i te paari o te Atua, noa atu e e ìte-hia mai te mau täpaò faahiahia.

E täno tätou e faa-hohoà i teie òhipa i roto e toru hohoà : Mose e te mau papa ture, te uru àihere e ura ra, e te nünaa.

Ua färiu te mau perofeta e te mau ôtaro, te auahi e te hohoà mata i nià i te raì. Te hoê âau piri i te märamarama, ia au i te Ruta èv. Pene 16 ìrava 31.

Heuraa Ìrava

Taramo 146, 5 E ao to na tei te Atua o Iatöpa te täuturu ia na, e tei to na Atua, tei i te Fatu to na tiàturiraa.

Àmota 6, 1 E pohe to tei pärahi noa i Tiona ra, tei tiàturi i te mouà i Tämäria ra ; o tei maìrihia i te iòa o te feiä rarahi o te fenua ra ; te haere nei te ùtuafare o Ìteraèra i reira.

1Timoteo 6, 12 Rohi hua òe i te rohiraa maitaì ra i te faa-roo ; e haru i te ora mure òre, i parau-hia ai hoì òe na, e ua fäì hoì i te fäì-raa parau maitaì i mua i te aro o te ìte e rave rahi ra.

Ruta èv. 16, 31 Ua parau mai ra ò ia : Ia òre rätou ia faaroo ia Möte e te mau perofeta ra, tià noa ä te hoê taata mai te pohe atu, e òre ä rätou e faaroo i te aò.

Faaitoitoraa

Tumu parau i ôpua-hia : Ia mau päpü i roto i te faa-roo, noa atu te teòteò, te tauà òre, e te tiàturi òre.

Taiò-raa i te päpaì-raa Taramo 146 ìrava 5 : Ua färiu ê päatoà ; ua riro rätou èi taata ìno ; aore roa e taata e rave i te maitaì, àita hoê aè.

Àmota pene 6 ìrava 1 : E àti to te feia hau i Tiona, e to tei tiàturi i te mouà ra o Tämaria... »

1 Timôteo pene 6 ìrava 12 : A rohi i te rohi-raa maitaì i te faa-roo ra ; a täpeà i te ora mure òre...

Ruta èv. Pene 16 ìrava 31 : Ia òre rätou ia faa-roo ia Mote e te mau perofeta ra, e òre atoà rätou e ìte ia tià mai te hoê taata mai te pohe mai ra.

Hohoà no te aòraa.

Te hiò-raa a te Atua no nià i te taata nei Taramo 146 ìrava 5 Te parau nei Tavita, faa-üru-hia e te Värua, e ua hara te mau taata atoà. Te haamanaò mai nei teie ìrava ia tätou e, àita e taata parau-tià ia na iho. E haa-mata te faa-roo marü metia na roto i te färii-raa i to tätou hinaaro i te faa-ora-raa.

Faa-òhipa-raa : Èi aha e faaäu ia òutou iho ia vëtahi ê, a faito rä ia òutou iho i nià i te moà-raa o te Atua.

Te fifi o te mauruüru òre i te pae värua Àmota pene 6 ìrava 1 Ua faa-hapa o Àmota i te reira...

Te faa-hapa ra o Àmota i te feia e ora ra i roto i te hoê manaò ìno òre e te haavare. Ua manaò o Ìteraèra e o Iuta e èita rätou e au i te täpeà-hia no ta rätou mau höpoià i te pae faa-roo e i te pae pöritita. I teie mahana, e ära ia tätou ia topa i roto i te hoê ä here-pata : te manaò-raa e, ua nävaì to tätou tià-raa mero i roto i te Ètärëtia e aore rä, ta tätou mau òhipa maitaì.

Faa-òhipa-raa : E faa-ìte-hia te faa-roo ora na roto i te haa-paò e te ära, èi aha na roto i te teòteò e aore rä, te tauà òre.

Te pii-raa i te àro-raa pae värua 1 Timôteo pene 6 ìrava 12 Te faa-itoito nei Pauro ia Timôteo ia àro i te tamaì maitaì o te faaroo. È ère teie àro-raa i nià i te taata, i nià rä i te hara, te feàa e te mau puai värua o te tiàporo.

Te ani nei ò ia ia haru i te ora mure òre : ia ora i teie nei ma te hiò-raa no te ao mure òre.

Faa-òhipa-raa : E tïtau te faa-roo i te haa-vï-raa, te täpeà-maite-raa e te itoito.

Te faufaa rahi o te Parau a te Atua Ruta èv. Pene 16 ìrava 31 Te faa-ìte ra Ietu, i roto i te parapore o te taata taoà rahi e o Rätaro, e ua nävaì te Parau no te tiàturi-raa. Èi ta atoà te hoê temeio faa-hiahia mau e haa-päpü ra i te hoê âau ètaèta.

Faa-òhipa-raa : Èi aha e tiaì i te mau täpaò taa ê no te haapaò i te Atua ; Mea märamarama aè na ta na Parau e te puai e täuturu ia tätou.

Tïtauraa : Ua riro teie mau ìrava e maha èi poroì päpü maitaì : E feia hara anaè tätou Taramo 146 ìrava 5. E mea atäta te tämahanahana-raa pae värua Àmota pene 6 ìrava 1. Te faa-roo o te hoê ia àro-raa e tià ia àro i te mau mahana atoà 1 Timôteo pene 6 ìrava 12. O te Parau a te Atua to tätou niu Ruta èv. Pene 16 ìrava 31.

Piiraa : Èi-aha tätou e faaea noa i roto i te manaò haa-varevare o te vai-òre-raa i te pae faa-roo. E mata na tätou i te ìte i to tätou hinaaro i te Metia, ia rave i te àro-raa o te faa-roo, e ia ora i te mau mahana atoà ma te tiàturi i nià i te Parau, no te mea na te reira e ärataì ia tätou i te ora mure òre.

Tumu parau : A ära mai, a rohi i te tö-raa maitaì o te faaroo.

Poroì :

E mea märamarama maitaì te Parau a te Atua : Ua hara te mau taata atoà Taramo 146 : 5  aore roa e taata e parau tià ia rätou anaè iho. E àti to te feia e faaea ra i roto i te hoê tämahanahana-raa i te pae värua haavare Àmota pene 6 ìrava 1— e puai mai te ènemi ia taòto tätou. A àro i te àro-raa maitaì o te faaroo 1 Timôteo pene 6 ìrava 1 — ua haruhia te ora mure òre ma te manaò päpü. Ua nävaì te Parau Ruta èv. Pene 16 ìrava 31 — mai te mea e, èita tätou e tiàturi i te mea ta te Atua i parau aè na, àita e temeio e täui i to tätou âau.

Pii-raa : Èi aha e pärahi noa ma te faaea noa i roto i te manaò haa-varevare o te ìno òre i te pae faa-roo. A färii i te hinaaro i te Metia. A tià i nià, a rave i te rima o te faa-roo i nià, e a haere i te mau mahana atoà ma te tiàturi i nià i te Parau Atua. Na te reira e ärataì ia tätou i te ora mure òre.

E te mau taeaè e te mau tuahine, mai te mea e, i teie mahana ua haere mai te Atua no te hiòpoà i to tätou âau, e ìte anei ò Ia i te hoê faaroo ora... e aore rä, te hoê tämahanahana-raa o te faa-taòto ia tätou. E pii òiòi te reira, e ia faa-òre ûàna i te fifi i roto pü i te faaroo e te mauruüru noa, e e faa-ineine i te feia e faa-roo ra ia färii i te poroì Atua.

Teie e toru atu ä parau taa ê, e mea taa ê rii te taì-raa reo tätaì-tahi ia tià ia tätou e mäìti i te parau e tano maitaì i to tätou huru e te feia e faaroo ra ia tätou :

Te fifi rahi roa aè no to tätou faaroo, è ère ia i te hämani-ìno-raa... te tämahanahana-raa rä o te faa-taòto ia tätou. E tià ia tätou e òhipa ra i roto i te Ètärëtia... e ia faa-ätea ê rä i te âau o te Atua. Mai te mea e, àita to tätou faa-roo e türaì faa-hou ia tätou ia àro, pënei aè te haamata ra te reira i te morohi i tätou mau faa-tävaimanino-raa.

Pehepehe.

Te ènemi mämü noa

I roto i te hau auro o te mau mahana vero òre,

E taòto te tià-turi-raa, ma te täpeà-hia e to na mau upoo-tià-raa.

Àita e roimata faa-hou, àita e turi i piò,

Ua pohe te auahi... ma te taì òre.

 

Àita e fifi ìte-hia, àita e täìri-raa,

E raau taèro monamona rä, e mea taere i te faa-ìte.

Te muhumuhu ra te au A faaea mai, e mea maitaì te mau mea atoà...

E e mohimohi te faa-roo,

Te tahi täahi-raa i muri i te tahi, mai roto mai i to tätou rima.

 

Te ra rä, te täpuni noa ra te ènemi, ma te täpuni i roto i te marumaru,

Te hiò nei ò ia i te âau e taòto ra i roto i te nähoà taata.

È ère na te hamani-ìno-raa e haa-paruparu i te faèhau,

O te haa-moè-raa rä i te tamaì, e te òhipa òre e täpeà ia na i reira.

 

A ära mai, e te faèhau A haru i ta òutou òè,

Te ora nei te Parau, e mea tià ia faa-òhipa-hia.

E mea maitaì aè hoì te âau ura i roto i te auahi,

I te âau mahanahana e te taòto o te moè i to na värua.

 

Teraì òr. Faatura.