24 Täpati no Muriaha, Âtete 2025.
A tütava a tomo na te ùputa pirihaò
Mau taiòraa.
Taramo
117
1 E haamaitaì i te Fatu, e te mau
nünaa e, e faateitei ia na, e te mau taata atoà na.
2 Hämani maitaì rahi to na ia tätou nei, e te
parau-mau a te Fatu, e tià ia i te vai-mäite-raa.
Hareruia.
Heuraa
Manaò.
Te
tutonuraa i te Taramo 117 te tupuraa e te faanahoraa o te mau parau, o te tuhaa
poto roa aè ia o te mau Puta täatoà o te Taramo, e piti noa ìrava to roto. E
tuhaa teie no te mau Hareruia maite Taramo 113 e tae i te 118 mau taramo
faahanahana, tei himenehia i roto i te mau ôroà a te Àti Iuta mai te Pata, te
Penetetöte e te Ôroà o te mau Tetene, te fare ìe.
Ua
vähihia na ìrava e piti mai teie i muri nei :
Ìrava
1 : te piiraa i te mau fenua e te mau nünaa ia ârue i te Fatu.
Ìrava
2 : A haapaò i teie piiraa : te aroha o te Atua e to na haapaò maitaì mure òre.
Te
mau tumu parau :
Te
tïtau-manihini-hia nei te mau nünaa atoà e te mau nünaa atoà ia ârue.
Aroha
E
mea puai te here o te Atua no to Na nünaa e ò ia atoà, no te taata nei.
Haapaò
maitaì
E
vai noa te parau mau no te Mure Òre e a muri noa atu.
Ârueraa
: Te pähonoraa a te feia tiàturi, o te hoê ia pähonoraa òaòa Hareruia.
Manaò
Täuturu i te Haapiiraa
Ìrava
1 E haamaitaì i te Fatu, e te mau nünaa e, e faateitei ia na, e te mau taata
atoà na.
Mea
faufaa roa teie ìrava no te mea te haamatara ra te reira i te èà o te ao atoà. Te
faaoraraa a te Atua, tei faaìte-mätamua-hia ia Ìteraèra, no te mau nünaa atoà
ia. Ua faahiti päpü te âpotetoro Paulo i te reira no te faaìte e, ua faaära-aè-na-hia
te piiraa i te mau Ètene òia te mau nünaa ìtehia i roto i te ôpuaraa faaora a
te Atua Nui Tumu Tahi, e mau tävini atoà no te Atua Tumu Tahi ia au i te
faaìteraa a te Faaäuraa Mätamua Roma pene 15 ìrava 11.
Te
tahi tuatapaparaa i te täviri o te parau.
Tätaì-piti-raa
no te haapäpü i te mau mea atoà i te mau nünaa e te mau nünaa hoê noa parau e
nünaa no te Atua.
Te
auraa no te parau ra, haapaò
E
vävähi i te mau ôtià fenua ; Àita te ârueraa tià i täôtià-noa-hia i te hoê noa
taata.
Faa-òhipa-raa
i roto i te Faaäuraa Âpï
Te
niu o te Pîpîria no te òhipa a te Ètärëtia i te mau nünaa atoà.
Te
faaìte mai nei te mau tuatapaparaa ia na iho e te òhipa nei ò Ia na mua roa no
Ìteraèra, âreà ta Na mau fafauraa ra, e vai noa ia i roto i te mau ôtià o te
fafauraa tahito.
Ua
faatumuhia te haamoriraa mau i nià i te Metia : O Ietu te faatupuraa i te
piiraa ia ârue i to te ao atoà nei. Ua riro te haapaò maitaì e te aroha o te
Atua èi tumu päpü no ta tätou haamoriraa ia au i te ìrava 2.
Faa-òhipa-raa
a te Ètärëtia e no te feia faaroo i te hiòraa no te òhipa a te mau veà tono :
ua riro te Èvaneria èi tïtauraa ia haa-poupou-hia no te mau peu atoà. Te
tutäuraa i to tätou tiàturiraa i roto i te haapaò maitaì hope òre o te Atua, i
roto atoà i te mau tämataraa. Te faahanahanaraa i te mau taime ârueraa a
haamanaò ai tätou e, e maitaì rahi to na ia tätou nei.
No
te faahohoà e nahea te Taramo 117 e tuàti ai i te Pata Àti Iuta e Marü Metia
Hareruia. A fëruri maite i te ìrava 2 no te faahohonu atu ä i to òutou
märamarama no nià i te mau ateriputi o te Atua òia hoì i te mau tiàraa o te
Atua Nui Tumu Tahi tei faaìte i to Na hanahana : ua riro te maitaì e te haapaò
maitaì èi mau pou o te oraraa i te pae värua. Ia au i te faaìteraa a te Roma pene
15 i te mau ìrava 8 e tae i te 13 no te taiò nahea to Pauro faahitiraa i te Taramo
117 e te Taramo 118 i roto i ta na haapiiraa no nià i te faahauraa i te mau Àti
Iuta e i te mau Êtene nünaa ìtehia e te Atua.
Te
faahitihia ra te mau ìrava o te Taramo 117 i roto i te Ìrava 1 o te Faaäuraa
Âpï Te faahitihia ra teie ìrava i roto i te Roma pene 15 ìrava 11, i reira to
Pauro faaòhiparaa i te reira no te faaìte e no te mau Ètene atoà te piiraa no
te ârue i te mau Ètene : "E haamaitaì ia Iehova, e te mau Ètene atoà ra ;
a vaiiho i te mau taata atoa ia faahanahana ia na. Tano mau atu ra teie reo i
faahitihia i roto i te Ìtaia pene 66 i te ìrava 19 i te naò-raa e, E tuu atu vau i te
täpaò ia rätou ; e te feiä i ora mai ra, ta ù ia e tono i te mau fenua ra : i
Taretita, i Pura, i Ruta, o tei faafefe i te fana ; i Tüpara hoì, e i Iävana,
nä fenua roa ra ; i te feiä aore roa i faaroo i ta ù iòa, e aore roa i ìte i to
ù ra hanahana : e nä rätou e faaìte i to ù ra hanahana i roto i te mau êtene.
Ìrava
2 Taa ê atu i te ìrava 1, àita teie ìrava i faahiti-päpü-hia i roto i te hoê
noa aè tuhaa o te Faaäuraa Âpï. Tera rä, te mau manaò no nià i te aroha e te
haapaò maitaì ta te reira e haapäpü nei i roto i te haapiiraa a Pauro no nià i
te maitaì o te Atua, ma te òre e faahiti i te hoê noa aè parau no nià i te
Taramo 117 ìrava 2.
Te
faahiti ra te Mätaio pene 26 ìrava 30 e ua "himene " Iesu e ta na mau
pipi" i te taramo o te Pata ", ma te
haamanaò i te täatoàraa o te Ârueraa maite te Taramo 113
e tae i te 118, e
mea na reira ia te Taramo 117, noa atu e àita rätou i faahiti i te
iòa. Ua riro te faa-òhipa-raa o te Taramo 117 ìrava 1 i roto i te Roma pene 15
èi niu no te mau päpaìraa moà èi färiiraa a te Ètärëtia i te mau nünaa atoà :
te mea i faatupuhia i roto i te Faaäuraa Mätamua ua tupu ia i roto i te
Faaäuraa Âpï.
Ìtaia
66.18-21
18 Ua ìte hoì au i ta rätou mau parau e rave, e ta rätou i
ôpua ra : e e riro hoì au i te haaputuputu atoà mai i te mau fenua atoà e te
mau reo atoà ; e haere mai hoì rätou, e ìte rätou i to ù ra hanahana.
19 E tuu atu vau i te täpaò ia rätou ; e te feiä
i ora mai ra, ta ù ia e tono i te mau fenua ra : i Taretita, i Pura, i Ruta, o
tei faafefe i te fana ; i Tüpara hoì, e i Iävana, nä fenua roa ra ; i te feiä
aore roa i faaroo i ta ù iòa, e aore roa i ìte i to ù ra hanahana : e nä rätou
e faaìte i to ù ra hanahana i roto i te mau êtene.
20 E nä rätou e hopoi i to òutou mau taeaè atoà, no te mau
fenua atoà, èi tütia nä te Fatu ; nä nià i te mau
puaahorofenua, te mau pereoo ra, e te mau tepa ; e te mau fërati, e te mau petari
ra ; i ta ù mouà moà ra ia Ierutarëma, te parau mai ra te
Fatu, mai te tamarii a Ìteraèra i hopoi mai i te tütia, i roto i te
färii viivii òre, i te fare o te Fatu ra.
21 O to rätou ta ù e rave, èi tahuà, èi âti-Revi, te parau
mai ra te Fatu.
Heuraa Manaò.
Manaò
täuturu i te taiòraa
I
roto i te tuhaa hopeà o te puta a Ìtaia te mau pene 40 e tae i te pene 66, ua
täui te perofeta i te aòraa mai roto mai i te faaìteraa i te haaväraa no nià i
te tämahanahanaraa e te faahoì-faahou-raa mai na te ao atoà nei. Te faaìte mai
nei te mau ìrava 18 e tae i te 21 no te pene 66 i te tuhaa hopeà no teie faahoì-faahou-raa
mai : è ère o Ìteraèra anaè tei faahoìhia mai, te âmui atoà nei rä te mau nünaa
atoà i roto i te hanahana o te Fatu.
Te
tahi tätararaa i te mau ìrava.
Te
parau ra te ìrava 18 " Inaha hoì, te fatata mai nei te tau e haaputuputu
ai au i te mau fenua atoà e te mau reo atoà ; e e haere mai rätou e e ìte i to
ù hanahana "→.
I
te ìrava 19 " E faaìte atu vau i te hoê täpaò i roto pü ia rätou, e e tono
atu vau i te feia i horo ê i te mau fenua atea ra ; àita ä rätou i faaroo aè
nei ia ù, aita atoà i ìte i to ù hanahana : e poro haere rätou i to ù hanahana
i roto pü i te mau nünaa "→.
Ìrava
20 " E arataì mai rätou i to mau taeaè atoà : e haere mai te mau taata no
te mau fenua atoà i Ierutarëma mai te hoê püpüraa i te tutia i roto i te hoê
färii viivii òre ; " →
Mau
täpaò teie no te tiàmäraa : è ère faahou o Ìteraèra te haere i te tahi atu
vahi, o te mau Êtene rä e arataì ra i te àti Ìteraèra. Te mau àti Ìteraèra i
purara i Tiona, mai te hoê tutia e püpühia i roto i te hoê färii tämähia.
Te
parau ra te Fatu i te ìrava 21 'E e rave au i te tahi pae no te mau tahuà e no
te mau àti Revi,' →
O
ta te Fatu ia e parau ra : I roto pü i teie mau taata faa-färiu-hia,
e mäìti te Atua i te mau tävini moà te mau tahuà e te mau àti Revi te hoê täpaò hoê ä faito no te mau nünaa atoà i
roto i te täviniraa a te Atua.
Te
mau tumu parau rarahi o te fafauraa ta te Atua e haaputuputu i te mau nünaa
atoà, te faaìte ra ia e, tei nià aè ta Na ôpuaraa i te mau ôtià o Ìteraèra i
teie nei.
Te
täviniraa e te ìteraa päpü Te " täpaò " e te tönoraa o te feia i ora
mai, te haapäpü nei te reira i te tiàraa òhipa o te feia tiàturi èi mau veà no
te hanahana e te mähanahana.
Te
mau auraa i roto pü ia Ìteraèra e te Nünaa Ìteraèra i mütaa iho ra, ua haa-purara-hia
ia ; i ô nei, o te mau nünaa ia o tei 'àro' oia hoì tei moèhia i te mau àti
Ìteraèra, o te täpaò ia no te faatià-faahou-raa ia Tiona.
E
moè ê te parau no te faa-òhipa-raa i te au-tahuà-raa Te taò " moà e te
viivii " i mua ra : e riro te feia faa-färiu-hia èi au-tahuà-raa no te ao
atoà nei, òia hoì " te mau tahuà atoà " ia au i te faaìteraa a te 1
Pëtero pene 2 ìrava 9.
Te
faataa nei te ìrava 19 i te tahi tumu no te parau : " E faatupu ia vau i
te hoê täpaò ; ... E tono atu vau i te feia tei ora mai i te mau fenua... e
poro haere rätou i to ù hanahana i roto pü i te mau nünaa ". I ô nei te
tupuraa o te àamu moà : te faatiàraa i te hoê täpaò hanahana e te tönoraa i te
veà tono, ma te faatuàti i te heheuraa a te Atua i te fafauraa a te taata no te
haaparareraa i to Na hanahana.
Te
tahi mau èà no te tahi atu ä mau mäìmiraa
A
faaäu i te täviniraa i faaìtehia i ô nei Mätaio pene 28 i te mau ìrava 18 e tae
i te 20 e te tönoraa i roto i te Òhipa pene 1 i te ìrava 8.
A
fëruri na i te manaò no te faaroo Mäòhi Mau : nahea te Atua e faaìte ai i te
mau nünaa i teie mahana ?
A
fëruri na i te manaò no te püpüraa " i roto i te färii mä " ìrava 20
: nahea teie piiraa no te haamoàraa o te taata iho i mua i te hoê ìteraa päpü ?
Uiraa
no nià i te âanoraa te faatereraa i te autahuàraa ìrava 21 : e aha te mau auraa
no te âpitiraa te taata tätaìtahi i roto i te täviniraa i te Ètärëtia ?
Te
tahi haafatataraa no teie tau i te Ìtaia pene 66 ìrava 18 e tae i te 21.
1.
Te faaroo Mäòhi Mau e to na tupuraa i roto i te Metia e rave rahi mau hiroà
tumu tei ìtehia i roto i 'te täpaò' tei faahitihia i roto i te ìrava 19 te hoê
tiàturiraa no nià i te taata e te òhipa a Ietu : te fänauraa momoà o Ietu Ìtaia
pene 7 ìrava 14 e, hau atu i te rahi, o te faaiteraa hopeà ia o te hanahana o
te Atua. Penetetöte, ia faaroo anaè te mau taata no te mau fenua atoà i te
Èvaneria na roto i to rätou iho reo e ia färii i te taàtiraa a te Värua Moà. Na
teie taiòraa e faatuàti tià i te parau töhu i te parau no Päpetitoraa e aore te
Tävairaa Mätaio pene 28 i te mau ìrava 18 e tae i te 20 : e riro te mau taata
tei haa-putuputu-hia èi mau fatu no te hanahana mähanahana, tei tonohia i 'te
mau motu atea' na roto i te Värua.
2.
Te täviniraa e te òhipa a te feia faaroo atoà I roto i te faanahoraa èvaneria
no teie tau, te faahiti nei teie mau ìrava e toru manaò rahi : te piiraa ia
poro i te èvaneria i te mau fenua atoà, ma te ìte i te taa-ê-raa i te pae nünaa
e aore rä i te pae hiroà tumu, ma te auraro i te reo o te nünaa.
Te
hohoà o tei faaorahia tei haponohia mai èi ìte, e faaìteraa ia no te hoê pipi veà tono eiaha rä no te färii-noa-raa i te aroha
e te here. E märamaramahia te 'faa-hopeà-raa' o te au-tahuà-raa ìrava 21 ia au
i te au-tahuà-raa nui ia au i te 1 Pëtero pene 2 ìrava 9 : e âmui tià atu te
feia faaroo tätaìtahi i roto i te haamoriraa e te ìteraa päpü o te Ètärëtia.
3.
Te hiòraa a te Ètärëtia Porotetani Mäòhi.
Te
haapäpü nei te Ètärëtia Porotetani Mäòhi i te parau no te faaoraraa i te ao
atoa nei :
Te
haaputuputu nei te Atua i te mau reo atoà no te hoê faa-hohoà-raa no te
Fänau-faahou-raa o Mäòhi Nui i roto i te faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi i reira
te tutia o te Metia e hoê ai i te mau nünaa.
E
mea pinepine te ìrava 20 i te tuàti i nià i te tämau âau : e hopoi te feia
haapaò maitaì na te ao atoà nei i ta rätou mau ö i roto i te hoê " färii
mä ", òia hoì, te parau no te utuà a te Fatu, e täpaò te reira no te tiàmäraa
o te taata.
Na
te faa-töroà-raa i roto pü ia rätou ìrava 21 e haapäpü faahou i te tiàraa
faufaa òre o te au-tahuà-raa e täuturu, ma te fäì atoà e, ua piihia te mau
taata atoà ia püpü i to rätou ora èi tutia ora Röma pene 12 i te ìrava 1.
4.
Te mau fifi i te pae no te haapaòraa i te ture, Ìtaia pene 66 i te mau ìrava 18
e tae i te 21 te taiòhia nei èi hoê hiòraa no te mau tau : te faahohoà nei te
haa-putuputu-raa o te mau taata e haaàti ra ia Tiona i te Ierutarëma no te raì
tei faaìtehia i roto i te Âpotarupo pene 21 ;
Te
tïtau nei te tönoraa " i te mau motu atea " i te tupuraa o te
Pätireia e tae noa atu i te hopeà o te fenua. No te mau taata e rave rahi, te
faaitoito nei teie mau ìrava i te tiàturiraa päpü : ia ora i te täviniraa mai
te hoê " päpe pihaa " i roto i te ànavai e te mau tähora.
5.
Te mau faa-òhipa-raa i teie mahana.
1-Te
faaâpïraa i te mau òhipa no te täviniraa i te fenua nei e na te ao atoa nei.
2-Te
ìte-faahou-raa i te täviniraa i te papa haamori mätauhia te himene,
färii-pöpou-raa, èi faaaanoraa i te au-tahuà-raa na te ao atoà nei.
3-Haapiiraa
i roto i te mau poro èvaneria no te mau fenua èè, tei faaüruhia e te hohoà o te
feia i ora mai.
4-Ua
riro te faahanahanaraa i te Ôroà a te Fatu èi ôroà no te mau nünaa atoà ",
èi haa-manaò-raa i te hoêraa o te mau nünaa atoà.
Èi
àparauraa, te turu nei te Ìtaia pene 66 i te mau ìrava 18 e tae i te 21 i te
tiàturiraa päpü e, i roto i te Metia te hanahana o te Atua e heheuhia mai ai i
te hopeà o te fenua nei, e piihia te feia faaroo atoà èi mau tahuà parau Atua,
e e faatupu te Ètärëtia, i roto i te hoê täviniraa, i te parau fafau no te hoê
nünaa tei haa-putuputu-hia e tei haa-moà-hia.
Te
tahi parau i roto i te Ìtaia pene 66 i te mau 18 e tae i te 21.
Te
tahi tumu parau o teie mau ìrava, o te tupuraa ia o te òhipa a te Atua : E
haaputuputu ò Ia i te mau nünaa atoà no te hiò i to Na hanahana, no te tono i
to Na mau tävini no te faaìte i teie ìteraa päpü i te hopeà o te fenua nei, èi
reira, e hoê ai to Na mau tävini èi püpüraa viivii òre e èi haamauraa i te hoê
au-tahuà-raa no te ao atoà nei.
Na
tuhaa e maha o te tumu parau.
Te
päpüraa o te heheuraa : Ua faaära mai te Atua e, e " haaputuputu mai ò Ia
i te mau fenua atoà, e te mau reo atoà " ia tupu ia rätou e ia ìte i to na
hanahana.
Te
ìteraa päpü : e tuu ò ia i te hoê täpaò i roto pü ia rätou e e tono ò ia i te
feia tei horo ê mai i te mau fenua i te mau motu atea no te faaìte i to na
hanahana.
Te
haaputuputuraa e te püpüraa : e hopoi te nünaa êtene iho i to mau taeaè atoà i
Ierutarëma, mai te hoê taoà horoà i roto i te hoê färii mä.
Te
au-tahuà-raa na te ao atoà nei : I roto pü i teie mau taata faa-färiu-hia, e
rave te Atua i te mau tahuà e te mau àti Revi, ma te faaö i te mau taata atoà i
roto i te täviniraa moà.
Èi
manaò te Ìtaia pene 66 i te mau ìrava 18 e tae i te 21 te hoê ôrama no nià i te
parau Atua e te òhipa veà tono i reira te ôtià i roto pü ia Ìteraèra e te mau
Êtene e faaòrehia ai : e ànaana te hanahana o te Atua e tae noa atu i te hopeà
o te fenua nei, e riro mai te feia faaroo tätaìtahi èi taata âfaì parau, e te
Ètärëtia, tei haa-putuputu-hia èi püpüraa, e au-tahuà-raa ia no te ao atoà nei.
I reira e tupu ai Te
hanahana o te òhipa a te Atua.
Hëpera
12.5-13
5 E ua moè änei ia òutou te aò i
aòhia mai ai òutou mai te mea e, e tamarii ra : «E ta ù tamaiti, eiaha òe e
haafaufaa òre i te aò a te Fatu nei, eiaha hoì ia pau te aho ia faahapahia mai
òe e ana ra.
6 O ta te Fatu e here ra, o ta na ia
e aò mai, e e papaì ä ò ia i te mau tamarii atoà ta na e ìte mai ra.»
7 Te aòhia mai na òutou, mai te rave a te metua i te
tamarii ra ta te Atua rave ia òutou. O vai hoì ia tamaiti aore i aòhia e te
metua ra ?
8 Aore òutou i aòhia i te aò i te
tamarii atoà ra, na te faaturi ia òutou, è ère i te tamarii mau.
9 E e metua hoì to tätou to te tino
nei, o tei aò mai ia tätou, e ua faaïti hoì tätou, eiaha ia rahi atu to tätou
auraro i te Metua o te värua nei, e ia ora atu ?
10 I aò mai hoì rätou ia tätou i te
reira ra puè mahana aore reà ra, no to rätou iho ia hinaaro, âreà ò ia ia
faufaahia tätou, ia noaa atoà ia tätou to na ra maitaì.
11 Àita roa hoì e aò e riro èi mea
òaòa i reira ra, e mea òto rä ; âreà i muri aè, o te maitaì ra ia o te
parau-tià të tupu i taua aò ra, i te feiä i haamätarohia i te reira.
Faaitoitoraa
e faaäraraa
12 E tënä na, e âfaì na i nä rima i faa-tautau-hia i
raro ra i nià, e e faaètaèta i te turi paruparu ra ;
13 e haamanina hoì i te èà o to òutou
âvae, ia òre te piriòì ra ia maòìa roa, ia faaorahia rä
Heuraa
Manaò.
Hiòraa
i te Hepera pene 12 i te mau ìrava 5 e tae i te 13
Te
mau ìrava turu e te mau tuhaa
Te
pee nei te Hepera pene 12 i te mau ìrava 5 e tae i te 13 i te piiraa ia "
horo tämau maite " e ia " hiò tämau maite ia Ietu " (ìrava 1 e
tae i te 4). I ô nei, e haere te taata päpaì mai
te hiòraa i te Metia i te aòraa e färii i te aò a te Atua Metua.
Te
na ìrava 5 e te 6 : haapiiraa niuhia i nià i te Materi pene 3 i te ìrava 11 e
te 12 ; eiaha e vahavaha i te faa-tïtïàifaro-raa a te Fatu.
Na ìrava 7 e te 8 : Te faa-òromaì-raa i te faa-tïtïàifaro-raa
e faaìteraa ia i to tätou tiàraa tamarii ; Te färiiraa i te aò, e täpaò faaìte
ia no te vai-ôtahi-noa-raa.
Na
ìrava 9 e te 10 : te faaäuraa i roto pü i te faa-tïtïàifaro-raa a te taata te
mau metua i te fenua nei e te faa-tïtïàifaro-raa no te raì mai te Atua.
Ìrava
11 : E faatupu te faa-tïtïàifaro-raa i te hoê hopeàraa maoro : e faatupu te faa-tïtïàifaro-raa
i te hau no te parau-tià.
Na
ìrava 12 e te 13 : Te mau faa-òhipa-raa : haapuai i te mau mero paruparu e ia
faaàfaro i te mau èà ia âfaro.
Te
tahi ìrava Tumu : Hepera pene 12 ìrava 6
6 O ta te
Fatu e here ra, o ta na ia e aò mai, e e papaì ä ò ia i te mau tamarii atoà ta
na e ìte mai ra.»
Te
haamäramarama nei teie ìrava i te âau o te parau :
1-
E horoà ò ia i te aò èi haapäpüraa i te here, eiaha rä i te riri faahepo.
2-
Te haapäpü nei ò Ia i to tätou tiàraa èi tamarii na te Atua i nià i to Na ôuma
; Te feia e färii nei, a faaìte mai.
3-
Te haapäpü ra ò Ia i te tiàmäraa o te mäuiui i raro aè i te rima o te metua
tane, ma te pätoì i te mau manaò atoà aore ra ma te òre e ìte i te reira.
Te
tahi mau tumu parau
Aò
a te metua tane : E òhipa te Atua i nià ia tätou mai te hoê Metua o te haapii e
o te òre e faahapa i mua i te mau mea atoà.
Te
tiàraa tävini e te tiàraa taata : Na te haavïraa ia na iho e haapäpü e, ua faaorahia tätou e te
Metua i te Aò ra.
Haa-moà-raa
tämau : È ère te faa-tïtïàifaro-raa i te hoê faa-utuà-raa no te täraèhara, e
raveraa rä o te arataì atu i te moàraa.
Te
tiàturiraa e te hotu : mai te peu e e mäuiui te tämataraa, e horoà mai te reira
i te hotu mure òre : te hau no roto mai i te parau-tià.
Te
faito ôhie : Te faa-âfaro-raa i te mau rima e te mau turi âvae ìrava 12 e te
ìmiraa i te mau èà âfaro ìrava 13 e faahohoà te reira i te faa-òhipa-raa o te
haapiiraa.
Te
faa-òhipa-raa.
A
faatuàti i te mäuiui o te taata iho e te here o te Atua : Maoti i te manaò e ua
faa-utuà-hia ò ia, a färii pöpou i te tämataraa èi täpaò no te here o te metua
tane.
Täutururaa
i te feia faaroo tei tämatahia : faaitoito i te tämau-maite-raa, haamanaò ia
rätou i te hotu i fafauhia i roto i te hau e te parau tià, e te püpüraa i te
turu päpü te pure, te ärataìraa.
A
hiò i to tätou huru : e täpeà te tauà-òre-raa e aore rä te haa-paruparu-raa i
te haereraa i mua ; Na te ìteraa päpü e ìriti i te èà no te täuiraa.
Te
faaitoitoraa i te huiraatira : mai ta te taata päpaì e tïtau manihini ra i te
hoê aòraa î i te here, ma te haapäpü e e faaòhipa ò ia i te faa-tïtïàifaro-raa
e te faaitoitoraa i roto i te Ètärëtia o te fenua iho, ma te haavï òre aore ra
ma te maitaì.
Te
tahi atu ä mau faanahoraa i nià i teie mau parau.
A
taiò faahou i te Materi pene 3 e na ìrava 11 e te 12 no te faa-tupu-raa i te
auraa o te Faaäuraa Mätamua.
A
faaäu i te aòraa a te Atua i ta to tätou mau metua aore ra a te feia aò i te
pae värua : e aha te mau tueäraa e e aha te mau taa-ê-raa ?
A
fëruri maite i nià i te Hepera pene 12 ìrava 11 no nià i te hotu no te aò e a
täpaò i te mau faaìteraa päpü i roto i to òutou oraraa.
A
pure e ia faaòhipa te Atua i ta na mau " päpaìraa moà " i teie mahana
no te arataì atu ä ia tätou i roto i to na hanahana mue òre, te huru ia no Te aò Metua a te Atua.
Ruta èv. 13.22-30
Te ùputa
pirihaò
(Mät 7,13-14 ; 21-23)
22 Haere atu ra ò ia i Ierutarëma nä roto i te mau
ôire e te mau ôire rii i te haapii-haere-raa atu.
23Ua parau
mai ra te hoê taata ia na : «E te Fatu, e ïti änei te ora?
24 Ua parau atu ra ò ia ia rätou :
«E faaitoito hua i te tomo nä te ùputa pirihaò : e faaìte atu hoì au ia òutou,
e rave rahi të tämata noa i te tomo i reira, e e òre roa e ö.
25«Ua tià anaè hoì te taata ùtuafare i nià, e ua
haamau i te ùputa, e ua tià mai òutou i räpaeàu mai, pätötö mai ai i te ùputa,
a nä ô mai ai ra e : E te Fatu, e te Fatu, ìriti aè na ia mätou. E riro ò ia i
te nä ô mai ia òutou : Aore au i ìte ia òutou e to òutou ra vähi.
26 Èi reira
òutou e parau mai ai e : I àmu na hoì mätou e inu na hoì i mua i to aro, e i
haapii na hoì òe i te mau aroä io mätou ra.
27 E parau
atu ä ò ia : Te parau atu nei au ia òutou, aore au i ìte ia òutou e to òutou na
vähi, ia ätea ê atu òutou, e te mau rave parau ìno.
28 O te òto
iho ra e te àuàuraa niho i reira ra, ia hiò òutou ia Âperahäma, e ia Ìtaata, e
ia Iatöpa, e te mau perofeta atoà tei roto i te Pätireia o te Atua, e höparahia
òutou iho i räpaeàu ; 29 e tae mai ä to te hitià-o-te-rä, e to te tooà-o-te-rä;
to àpatoèrau, e to àpatoà, e e riro ia èi manihini i te Pätireia o te Atua.
30 E ìnaha,
e riro to muri ra no mua, e to mua ra no muri.
Heuraa
Manaò.
Te
tahi mau parau tumu o te Ruta èv. Pene 13 i te mau ìrava 22 e tae i te 30.
E
haamata te mau ìrava i roto i te tere o Ietu i Ierutarëma, i reira ò ia e
faaìte hope roa ai i ta na täviniraa. E faahapa te hoê taata e faaroo ra ia na
no nià i te nümera o te feia i faaorahia, e ua pähono o Ietu na roto i te hoê
parapore è ère te tumu parau i te mea rahi roa no te huru rä o te oraraa Marü
Metia i te ôpuaraa faaora a te Èvaneria.
Te
huru päpaìraa
Ua
faanaho o Ruta èv. i ta na parau maitaì i roto e piti tuhaa :
Te
mau àamu no Tarirea i te mau pene 4 e tae i te pene 9 i reira Ietu e haapii ai
e e faatupu ai i te mau temeio.
Te
tere i Ierutarëma i te mau pene 9 e tae i te pene 19), tei täpaòhia e te mau
haapiiraa ârearearaa.
Ruta
èv. Pene 13 i te mau ìrava 22 e te i te 30 no te piti o te tuhaa, na mua noa aè
i te tömoraa hanahana i Ierutarëma. Te haapäpü nei te reira i te rü o te faa-färiu-raa
e i te faito rahi o te faaoraraa.
Te
tuatua e te hiroà.
I
roto i te faaroo Àti Iuta mätamua : E mea rahi te märôraa no nià i te nümera o
te mau taata e faaorahia i te tömo na te ùputa pirihaò.
Te
pätoì nei te mau fare haapiiraa a te mau òrometua i te tahi e te tahi i roto pü
i te mau ôrama a te mau nünaa atoà e te tahi atu ä mau ôrama i ôpanihia.
Ua
haafäriu ê o Ietu i teie hinaaro e ìte i te mau nümera no te faaìte i te
ara-maite-raa i nià i to na iho haerea e te mau tïtauraa a te Pätireia.
Te
faanahoraa o te mau irava
1-
Na ìrava 22 e te 23 : te hoê uiraa a te hoê taata faaroo e " E te Fatu, e
ora anei te tahi noa mau taata ?
2-Ìrava
24 : A tïtau i te parapore no te ùputa pirihaò.
3-
Mau ìrava 25 e tae i te 27 : te hohoà o te fatu o te fare e ôpani ra i te ùputa
; te pätoìraa hopeà o te feia tiàmä òre.
4-
Te mau ìrava 28 e tae i te 30 : te òto, te àuàuraa niho e te mau manihini i te
haereraa mai no nä poro e maha ; täuiraa i te mau tiàraa muri i mua, mua i muri.
E
ìtehia te tahi ìrava faufaa i roto i to Ietu faatumuraa i ta na aòraa i te ìrava
24 : 24 Ua parau
atu ra ò ia ia rätou : «E faaitoito hua i te tomo nä te ùputa pirihaò : e
faaìte atu hoì au ia òutou, e rave rahi të tämata noa i te tomo i reira, e e
òre roa e ö. Te faataa mai nei teie ìrava e
toru manaò faufaa roa :
Te
tiàmäraa no te pähono atu : Te tïtau-manihini-hia ra te mau taata atoà ia tomo,
e tià râ ia rätou ia hinaaro ma te itoito.
Te
tïtauraa no roto mai : mea pirihaò te ùputa, e täpaò faaìte ia i te teimaha e
te haèhaa e tïtauhia.
Te
rü o te faaoraraa : Te faaearaa i rapaeàu i te ôpani, o te ôpaniraa ia i te
räveà e tomo no na iho.
Te
tuatapaparaa parau Atua
Te
" ùputa pirihaò " o te èà ia o te mau pipi, areà te tahi atu èà ra (" te ùputa âano ") e arataì ia i te pohe (Materi pene 7 :
ìrava 13 e te 14.
Te
faanaho nei o Ietu i te tiàraa o te fatu o te fare e te ôpani ia au i te Ioane pene
10 ìrava 9 : e ani ò ia, e höroà, e haavä rä ò ia i te hopeà.
Te
haapäpühia ra te tupuraa rahi o te àmuraa maa i nià i te raì : te mau manihini
no te pae Hitià o te rä, Tooà o te rä, Àpatoèrau, e Àpatoà.
Te
haapäpü nei te täuiraa o te "mätamua " e, tei nià aè te faaroo mau i
te mau haamaitaìraa no te haa-fänau-raa a te Atua Nui Tumu Tahi.
Te
faa-òhipa-raa o te manaò
Nahea
ia " faaitoito " i roto i te oraraa pae värua i teie mahana ?
E
aha te âifaitoraa e tià ia ìtehia i roto pü i te aroha òre e te tïtauraa i te pae
oraraa vaamataèinaa ?
Nahea
te färiiraa i te 'feia èè' i roto ia Mäòhi Nui e tïtau ai ia tätou ia färii
maitaì e ia färii pöpou ?
E
aha te mau manaò no nià i te tahi atu mau ìrava no nià i te faaòreraa hara e te
faataa-ê-raa ia au i te faaìteraa a Ruta èv. Pene 10 i te mau ìrava 30 e tae i
te 37 ?
Mai
te peu e te faaüru ra teie òhipa ia òutou, e nehenehe tätou e tuatapapa atu ä :
Te
mau faahitiraa no te mau taò ia tütava e maitaì e faaòromaì i te tämataraa ia
au i to tätou reo Mäòhi e te Faaroo Mäòhi Mau.
Te
mau tuàtiraa i roto i te Mätaio pene 7 i te 13 e te 14).
Te
hoê feruriraa hohonu no te haapaeraa maa e tae atu ai i te tiàmäraa i te fenua
nei.
Te
mau faahopeàraa i te pae faaroo o te ùputa pirihaò
1.
Te aau mehara : te aroha e te höpoià a te taata
Te
haamatara ra te ùputa pirihaò i te taa-ê-raa i roto pü i te ö horoà noa o te
faaoraraa ta te Atua e püpü mai nei e ta tätou pähonoraa itoito.
–
Na te aroha e faatupu i te tïtau-manihini-raa, tera rä, e tïtauhia te hoê
fafauraa ia na iho.
–
Àita te tautooraa i faahitihia e pätoì ra i te aroha ; e heheu mai te reira i
te haavare òre o te faaroo.
–
E rave rahi o te ìmi nei, e mea ïti roa o te tomo atu : àita te piiraa no te ao
atoà nei e iriti ê atu i te tiàmäraa no te mäìti.
2.
Te Metia : Te Metia, te ùputa mau
I
roto i te Èvaneria a Ioane, te faaìte nei Ietu ia na iho èi ùputa no te mau
mämoe Ioane pene 10 ìrava 9.
–
Te auraa o te reira, òia hoì, e haere te mau taata atoà i te Metua ra na roto i
te Metia.
–
O Ietu te ùputa e te ùputa ta te hoê taata e haere atu : te ärai e te èà.
–
Te pätoìraa e aore rä, te tauà-òre-raa i teie ôpani, o te tapu-ê-raa ia ia na i
te îraa o te oraraa ta na i fafau mai.
3.
Te tuatapaparaa i te huru o te taata e te haamoàraa : te aòraa e te täuiraa i
te fëruriraa
E
haamanaò te pirihaò o te ùputa i te èà o te oraraa o te pipi :
– te haapaò-òre-raa ia na iho e i to na iho huru mau Ruta
èv. Pene 9 ìrava 23.
– Te tauiraa i roto i te âau na roto i te Värua, tei
faahohoàhia i nià i te haèhaa e te tîtîraa.
– Te hoê haerea tätau-roa-hia o te tämä e o te täpeà i te täamuraa e te
Metia.
4.
Mau tau i muri nei : te haaväraa e te àmuraa maa no te raì
E
ärataì te ùputa i te ôroà hanahana a te Atua, e tupu rä te hoê mäìtiraa i te
hopeà o te àamu.
–
te hohoà o te fatu e täpiri ra i te ùputa : te täpaò hopeà no te haapaò-maitaì-raa
e aore rä te tauà-òre-raa.
–
Te àuàuraa niho : te haapaeraa hopeà, è ère ia i te hoê peu no ô mai i te Atua ra, o te faahopeàraa
rä o te
pätoìraa.
– Te faaâpïraa i te mau tiàraa e riro te
hopea èi òhipa mätamua : Te huru ia o te Pätireia.
5.
Te âau mehara : te tiàraa taata e te ìteraa päpü
Te
ìte nei te Ètärëtia, tei piihia no te täpeà i te ùputa, i teie parau :
–
E mea tià ia vai matara noa i mua i te mau taata atoà, ma te haapaò maitaì i te
Èvaneria.
–
Na te ùputa pirihaò e haamanaò ia tätou i te faufaa o te hoê pupu taata
märamarama, ärataìhia e te Värua.
–
Te pii nei te reira ia ora i te hoê oraraa au maitaì i roto pü i te parau poroì
e te oraraa päpü.
6.
Te täviniraa e te parau-tià : te tïtauraa i te tiàmäraa e te tïtauraa i te
faaitoitoraa.
Te
faataa ra te tïtau-manihini-raa no te pae Hitià o te rä e no te pae Tooà o te
rä i te ao taatoà o te faaoraraa ma te haapäpü e :
–
Te faaìte ra te färiiraa i te taata èè i te färii maitaì o te Pätireia.
–
Te hoê nei te òhipa marü metia i te vai-matara-noa-raa e te hoê piiraa ia faa-färiu-hia.
–
Na te ùputa pirihaò e türaì i te rüraa o te täviniraa e i te rü o te faa-färiu-raa.
Mai
te peu e te vai ra teie manaò i roto ia òutou, e tià ia tätou e àparau atu ä:
1-Te
aòraa o te taò haa ia tütava e ia haafatafata i te ùputa.
2-
Ruta èv. Pene 10 te mau ìrava 30 e tae i te 37 e no te àmuraa maa Ruta èv. Pene
14 i te mau ìrava 15 e tae i te 24.
3-Te
faahohoà ra te fëruri-hohonu-raa i te pehepehe i te faahohoàraa o te vaa e fano
ra na nià i te moana üri paò ia faaäuhia i te èà pirihaò.
Te
rü o te pähonoraa i te aniraa manihini i te Pätireia o te Atua na roto i te
haereraa na roto i " te ùputa pirihaò " teie ùputa o te âau ia o te
taata tei apiapi, i te mau mea e òre e au i te faanahoraa a te fenua i Mäòhi
Nui nei, tei ärataìhia e te fëruriraa ia atea i te tïtau manihiniraa a te Atua
ia tomo na roto i teie ùputa te parau o te pirihaò e reo Mäòhi mau teie,
Te
auraa o te taò :
1-
Haapäpü te Tupuraa, te èà pirihaò e aore ra oäoä, te faaìte ra ua fatata roa te
piri mea faaö ia haere na nià i teie èà. E parau-atoà-hia no te pereoo i te
vahi täpeàraa te oäoä e te pirihaò òia atoà ia no te pahi aore ra no te kau ia
tïpae i pae uahu. Òia atoà no te ava, te pirihaò e te oäoä.
2-E
faaäu-atoà-hia i te faatïtïàifaro, te faaìte ra te reira i te òhipa e aore rä
te huru o te faaïtiraa, te haavïraa, e aore rä te faa-naìnaì-raa.
No
reira, te taò ra pirihaò e na taò fetii e piti oäoä, naìnaì e haamanaò mai ra
ia tätou e : Te hoê èà i nià i te fenua i nià i te moana aore ra i roto i te âau, e mea faufaa roa no te
haereraa na nià i te fenua, te fëruriraa e no te fänoraa na nià i te vaa. Te
hoê tupuraa fifi aore ra apiapi, tei faa-òhipa-hia ma te faaäuraa parau no te
faataa i te hoê tämataraa aore ra te hoê hepohepo i te pae o te mau manaò e i
te pae no te värua. Tei parauhia te Iho ora, te tahi auraa tei roto ia òe iho
te ora, i te ìteraa i to òe iho maitaì. Te pirihaò te âano.
Heuraa
Ìrava.
-Taramo 117,
1 E
haamaitaì i te Fatu, e te mau nünaa e, e faateitei ia na, e te mau taata atoà
na.
-Ìtaia 66, 19 E tuu atu vau i te
täpaò ia rätou ; e te feiä i ora mai ra, ta ù ia e tono i te mau fenua ra : i
Taretita, i Pura, i Ruta, o tei faafefe i te fana ; i Tüpara hoì, e i Iävana,
nä fenua roa ra ; i te feiä aore roa i faaroo i ta ù iòa, e aore roa i ìte i to
ù ra hanahana : e nä rätou e faaìte i to ù ra hanahana i roto i te mau êtene.
-Hepera 12, 6 O ta te Fatu e here ra, o ta na ia
e aò mai, e e papaì ä ò ia i te mau tamarii atoà ta na e ìte mai ra.»
-Ruta èv.
13, 24 Ua parau
atu ra ò ia ia rätou : «E faaitoito hua i te tomo nä te ùputa pirihaò : e
faaìte atu hoì au ia òutou, e rave rahi të tämata noa i te tomo i reira, e e
òre roa e ö.
Faaitoitoraa.
Te
pororaa : Arueraa, täviniraa, faa-tïtïàifaro-raa, e te fafauraa
1.
E haamaitaì i te Atua mure òre ia haaputuputu i te mau nünaa atoà
E
haamata te Taramo 117 na roto i te hoê piiraa ûàna : " E haamaitaì ia
Iehova, e te mau fenua atoà ; Te feia atoà e färii nei, a faaìte mai. Àita teie
ârueraa i faataahia no te hoê nünaa taa ê e aore rä no te tahi noa mau taata faaroo,
no te mau taata atoà rä, noa te taa-ê-raa i te pae hiroà, te reo, e aore rä, te
tiàraa vaamataèinaa. Ia poro tätou i te maitaì e te haapaò maitaì o te Atua, te
faaäu ra ia tätou ia tätou iho i teie himene o te ao atoà nei o tei hau aè i te
mau tënetere. Na roto i te haamauruüruraa, te haapäpü ra ia tätou e mea âano aè
te vairaa mai o te Atua i to tätou mau ôtià e mea hohonu aè i to tätou mau
taa-ê-raa.
2.
No te hopoi i te parau âpï maitaì i te mau hopeà o te fenua nei
Te
faaìte mai ra o Ìtaia ia tätou e e faatià mai te Atua i "tei faatiàhia mai
no te tono ia na i ö i te Ètene ra... e i te mau motu atea ra " Ìtaia pene
66 ìrava 19. Àita teie mau taata " tiàfaahou " e paraparau noa nei no
nià i te oraraa i muri aè i te pohe ; e faahohoà te reira i te mana o te tià-faahou-raa
o te tono ia tätou ia faaìte i te ìteraa päpü : na roto i ta tätou mau parau,
ta tätou mau òhipa, ta tätou mau mäìtiraa i te parau-tià e te hau. Te täviniraa
a tei faaroo ra, è ère ia i te mäìtiraa ; no roto mai rä te reira i teie ârueraa
no te ao atoà nei e no roto mai i te òhipa a te Atua i nià i te feia tei òre i
ìte i to na hanahana. E faatupu to tätou âau tei riro mai te ùputa märamarama no
te Metia e faaâano ai i te mau ùputa ta na i tuu mai i nià ia tatou.
3.
Färii i te papaìraa e aore ra i te aòraa èi täpaò no te here o te Metua
"
No te mea te aò nei Iehova i te taata ta na e here nei ; e faautuà ò ia i te
tamarii ta na e färii " Hepera pene 12 ìrava 6. Taa ê atu i te haavïraa
ûàna aore ra te ìnoìno ta te hoê taata e ìte i mua i te hoê tämataraa, e òhipa
marü te aò a te Atua, tei ôpuahia no te haaparuparu i to tätou huru e no
te paruru ia tätou i te hepohepo. E haafatata atu ä i te faatïtïàifaroraa tätaìtahi a te Atua ia tätou i te paari i te
faaìteraa i te pae värua : e faaère te reira ia tätou i to tätou fëruriraa miimii,
ma te arataì ia tätou i te tumu o te oraraa ta na i faataa no tätou. Eiaha
tätou e haaparuparu ia tätou, e haapii rä tätou i te färii poupou i te reo o te
Fatu i roto i te tämataraa, ma te tiàturi e, te hämani faahou nei ò Ia ia tätou
mai te hoê taata tei roohia i te maì faatau.
4.
A tütava i te tomo na roto i te ùputa pirihaò
Ua
faaoti Ietu i ta na haapiiraa na roto i te hoê faaueraa rü : " E tomo na
te ùputa pirihaò ; e parau atu hoì au ia òutou, e rave rahi te ìmi i te tomo i
reira, e e òre roa e tià " Ruta èv. Pene 13 ìrava 24. È ère teie ôpani i
te mea âano e te au maitaì : e tïtau te reira ia haapae i ta tätou mau
faanahoraa faufaa òre, ta tätou mau tïtauraa no te haavï i te mau mea atoà.
Tera rä, i reira mau te Atua e heheu mai ai i to na aroha to na here : i roto i
teie taa-ê-raa, e ìte to tätou âau i te tiàmäraa ia haere i raro aè i ta na hiòraa,
ma te tiàturi hope roa. Te oraraa èi pipi na te Metia, o
te färiiraa ia i te haapae i te haapaò òre o teie
nei ao no te rave i te èà o te here, te parau-tià, e te täiva òre.
Faaotiraa
: A faaära, a haere i mua, a tämau maite
Te
pii nei te Atua ia tätou ia faatae i ta Na ârueraa i te mau hopeà o te fenua
nei, ia faatià ia tätou iho ia täraihia na roto i ta Na faa-tïtïàifaro-raa
marü, e ia haere hope atu ä i nià i te èà pirihaò o to Na pätireia. Ia tià mai
tätou i te mau poìpoì atoà ma te itoito o te feia e himene ra i te maitaì o te
Atua, o te tufa ra i te parau âpï maitaì, o te haapii ra na roto i te mau
tämataraa atoà, e o te haere ra ma te mataù òre i te
ùputa ta Ietu e ìriti ra i mua ia tätou. Âmene.
Pehepehe.
Te
tütavaraa i te tomo na roto i te ùputa pirihaò.
I
raro aè i te reo haèhaa i reira te märamarama e hee ai,
E
faaitoito te aho o te tiàturiraa i te täahiraa âvae tätaìtahi.
Te
hiò nei te mau tara o te ao nei, tera rä, te önoöno nei te faaroo,
Ia
mäìti anaè te âau i te èà pirihaò i raro.
Te
tärava ra te mataì o Mäòhi Nui i ta na piiraa paari,
E
te horoà ra ò ia i te ùnaùna no te ìmi i te hoê ùputa no te haere i te tahi
pae.
Ua
î te ôfaì tätaìtahi i te hoê hinaaro mau,
No
te haere na roto i te ùputa pirihaò ma te aufau-òre-hia te mori.
I
te hopeà o te èà, e riro mai te hau èi hoa,
E
matara to na na rima ia paruparu anaè te manaò.
I
roto i teie tereraa òhipa ïti haìhaì roa, e roaa te mau ôtià òre,
E
e riro mai te huero one èi ùputa mure òre.
Faaitoitoraa.
I
roto i te fëruri-maite-raa i nià i te Ruta èv. Pene 13 ìrava 24, a haamanaò na
i te ôpani eiaha noa èi ohipa pae tino, mai te hoê atoà rä mäìtiraa i te mau
mahana atoà o ta òutou e rave no ta òutou mau òhipa tätaìtahi.
Teraì
òr. Faatura.
