samedi 16 août 2025

Ruta èv. 14.1-14 Haèhaa e te Hanahana.

 

Täpati 31 no Muriaha /Âtete 2025.

 

Haèhaa e te Hanahana



Mau taiòraa.

Taramo 68.

1 Na te Mënätehe. Taramo, e himene na Tävita.

2 Ia tià mai te Atua, e ia haapurara i to na mau ènemi. E te feiä i riri ia na ra, e maùe ê atu ia i mua i to na mata.

3 Mai te auauahi e pee ra, ia pee atoà rätou. Mai te täpau e tahe i te auahi ra, ia nä reira to te paieti-òre pohe i te aro o te Atua.

4 Ia òaòa rä te feiä parau-tià e ia ôuàuà noa i te aro o te Atua, e ia rahi to rätou òaòa.

5 E himene i te Atua, e himene haamaitaì i to na iòa, e faateitei i tei horo nä roto i te reva ra : o Te Fatu to na iòa. E ôuàuà òutou i mua i ta na aro.

6 O te metua o te mau ôtare, e te haavä o te mau ìvi, o te Atua ia i to na ra pärahiraa moà.

7 E tuu hoì te Atua i te pütii ia pärahi i to na ra ùtuafare, e tei täpeàhia i te fifi âuri ra, na na ia e tätara. Âreà tei haùti ra, e pärahi ia i te fenua marô.

8 E te Atua e, ia òe i haere nä mua i to òe ra mau taata, ia òe i haere nä roto i te mëtëpara ra, Tera.

9 ua âueue iho ra te fenua, e ua tarapape hoì te mau raì i te aro o te Atua, o Tinai atoà ra  i te aro o te Atua, te Atua o Ìteraèra.

10 Ua manii mai ra ia òe te ua rahi, e te Atua e, e te tufaa rohirohi na òe ra, ua türuhia ia e òe.

11 Ua pärahi hoì to òe ra pupu taata i rotopü i te reira, no to òe hämani maitaì i faanahonaho ai òe, e te Atua, i ta te taata rii.

12 Ua tuu mai te Fatu i te parau, e e pupu rahi te feiä i faaìte ra.

13 Te mau arii o te mau nuu ra, ua maùe, ua maùe, e te mau fëtii i te ùtuafare ra, te tufa ra i te taoà pau.

14 Taòto noa iho ä òutou i te pae auahi ra ? E riro òutou mai te pererau ûupa i täpoìhia i te ârio, e tei faa-ìravarava-haere-hia i te àuro ra.

15 Ia purara atu ra taua mau arii ra i te Püaihope i reira ra, ua riro ia i te ùoùo mai te hiona i Taramona.

16 E au te mouà o te Atua i te mouà ra o Pätäna ; e mouà teitei rahi mai te mouà ra o Pätäna.

17 E aha òutou i feìi ai, e te mau mouà teitei na, i te mouà ta te Atua i hinaaro ei pärahiraa, e na te Fatu e pärahi i reira e a muri noa atu ?

18 Te mau pereoo a te Atua, e piti àhuru tautani i te täauraa i te merahi maitätaì, tei roto te Fatu ia rätou, i roto i te vähi moà ra mai tei Tinai ra.

19 Ua reva òe i nià, ua arataì òe i te tïtï e rave rahi, e ua tufa òe i te taoà na te taata ra, e i roto atoà i te feiä i haùti atoà ra, ia pärahi te Atua ra, o Te Fatu, i roto ia rätou.

20 Ia haamaitaìhia te Fatu, o tei täuturu mai ia tätou i tërä mahana, i tërä mahana. O taua Atua nei to tätou ora. Tera.

21 O to mätou nei Atua, o te Atua ia e ora ai : no te ATUA hoì, no te Fatu, i ora ai tätou i te mau pohe nei.

22 Ua täìri rä te Atua i te upoo o to na mau ènemi, e te tüpuaì upoo o te feiä i mau märô i ta rätou hara.

23 Ua parau hoì te Fatu : «E arataì mai au ia rätou mai Pätäna mai, e e arataì hoì au ia rätou mai tahatai mai ra mai te moana,

24 ia uhi òe i to âvae i roto i te toto o to mau ènemi, e ia miti te arero o to mau ùrï ra i te reira.»

25 To òe ra mau haereà, e te Atua, te hiòhia nei e te taata te haereà o taù Atua, o ta ù arii i te vähi moà ra.

26 Ua nä mua te mau himene, muri iho te feiä i faaòto i te mau peu i rotopü i te mau pötii i te faaòtoraa i te tofe ra.

27 E haamaitaì i te Atua i roto i te âmuiraa, te fanauà a Ìteraèra tei haamaitaì i te Fatu.

28 Teie hoì o Peniamina, taata âpï ra, o to rätou ia arataì, te mau arii o Iüta, e to rätou atoà ra pupu, te mau arii o Tepuruna, te mau arii o Nafatari.

29 Ua faaue to Atua i to òe ra püai, e haapäpü na, e te Atua, i ta òe i rave no mätou nei.

30 E no to òe ra nao i Ierutarëma, e hopoi mai ai te mau arii ra i te taoà na òe.

31 E aò atu òe i te taehae o te uru âèho ra, te âmuiraa o te puaatoro ra, e te mau puaatoro âpï o te mau taata ra, a auraro mäite ai rätou mä te ârio i te rima : e haapurara òe i te feiä i hinaaro i te tamaì.

32 E tae mai te feiä rarahi no Àifiti mai, e rü mäite hoì Tuta i te horoà i ta na rima i te Atua.

33 E te mau pätireia o te ao nei, e himene òutou i te Atua, e himene ei haamaitaì i te Fatu, Tera.

34 ia na i tei horo nä nià i te raì teitei tahito ra. Inaha, haruru iho ra ta na reo rahi i te pätiri.

35 E tuu atu i te püai i te Atua ra, tei nià ia Ìteraèra to na mana, e tei te mau raì ra to na püai.

36 Mataùtaù-rahi-hia to òe e te Atua, i to òe vähi moà ra, o te Atua o Ìteraèra o te Fatu ò Ia tei horoà mai i te itoito e te püai i to na ra taata. Ia haamaitaìhia te Atua.

Heuraa Manaò.

Te tahi manaò i nià i te Taramo 68 e te faa-tumu-raa i te tahi ìrava tumu.

1. Te mau ìrava täpiri e te faanahoraa o te Taramo 68

Te faa-hanahana-raa i te upootiàraa arii o te Atua te Vai nei Au o vau e vai nei, e to Na hämani maitaì i te feia veve roa aè i te veve.

Teie te manaò no te faa-tuhaa-raa te Taramo :

Ìrava 1 e ta i te 4 Te tià nei te Atua i nià, ua haa-pürara-hia to na mau ènemi, ua höroàhia te òaòa i te feia parau-tià a te Atua

Ìrava 5 e te 6 Metua no te mau ôtare, ua haavä i te mau vahine ìvi, ua faaora i te feia i täpeàhia i roto i te ôpu tei faatîtîhia.

Ìrava 7 e tae i te 10 Te haereraa i roto i te mëtëpara, te höroàraa i te ture, te tämahanahanaraa i roto i te mau ôtare

Ìrava 11 e tae i te 14 Te parau faaìte no te upootiàraa e te ôpereraa i te mau àti Iuta, i te Mouà Mäìtihia

Ìrava 15 e te 16 Te mau mouà, e te mau âivi, te mana arii o te Atua i nià ia Tiona e te mau Höroà

Ìrava 17 e tae i te 19 E ärataì te Atua i te feia i täpeàhia, e höroà ò ia i te mau taoà höroà, e pärahi ò ia i roto pü i to na nünaa Te Mau Himene e te Haa-maitaì-raa

Ìrava 20 e tae i te 35 Ârueraa i te mana hanahana e te piiraa i te haa-maitaì-raa

2. Haa-päpü-raa i te ìrava tumu.

Te ìrava tumu te ìrava 18 ia, 18 Te mau pereoo a te Atua, e piti àhuru tautani i te täauraa i te merahi maitätaì, tei roto te Fatu ia rätou, i roto i te vähi moà ra mai tei Tinai ra. Te faatuàti nei teie ìrava i te àamu no te mau òhipa hanahana i ravehia e te Atua mau ìrava 1 e tae i te 17 e te piiraa ia ârue te mau ìrava 19 e tae i te 35. E täpaò te reira i te faito teitei roa aè o te upootiàraa e te faaìte ra i te tumu o te òhipa a te Atua : to Na vairaa mai i roto pü i to Na nünaa.

3. Tätararaa o te ìrava 18

Te päpaìraa Hepera e te päpaìraa tumu ua tuuhia èi tumu no te reo Hepera no reira mai i te tuuraahia mai i roto i to tätou reo Mäòhi, èita no te faanehenehe te parau no te ìteraa rä te faufaa o te mau reo i roto i te tahi e te tahi èi haapäpüraa i te faufaa atoà o to tätou reo ma teie te huru.

עָלִיתָ מָרוֹם, parauraa ‘alità aròme, èi reo Mäòhi " Ua haere òe i nià i te raì teitei "

שָׁבִיתָ שֶׁבִי שָׁבִיתָ, parauraa shavita shavà sheví, èi reo Mäòhi " Ua ärataì òe i te tîtîraa "

קַחְתָּ שְׁאֲלָה בָּאָדָם, parauraa kachta laqach she’alah baadam, èi reo Mäòhi "Ua färii òe i te höroà no te taata nei "

גַם־לַמְּרֹדְדִים, parauraa gam lammerodedim, èi reo Mäòhi " E tae noa atu i te feia òrure hau ra "

לְשַׁכּוֹן יְהוָה אֱלֹהִים, parauraa leshakon shakan Adonai Elohim, èi reo Mäòhi " Ia pärahi te Fatu ra o te Atua.

Te paùmaraa e te tiàraa i nià, Ua tae òe i te vahi teitei E au teie hohoà i te faateiteiraa arii o te Atua, mai te au i te peu marü metia, e tae roa atu i te tià-faahou-raa o te Metia Efetia pene 4 ìrava 8 e tae i te 10. Te faariro nei te taramo i te mau haapiiraa hiaäpaari òia hoì haapiiraa firotofo no Tinai èi òhipa upootiàraa na te ao atoà nei.

No te faatîtîraa, ua faaòre te Atua i te hopeà : àita ò Ia e faatiàmä noa i te mau tîtîraa, e faariro atoà rä ò Ia i te faatîtîraa èi täpaò faaìte no to Na mana arii i nià i te mau huru faatîtîraa atoà.

Ôpereraa i te mau taoà höroà, ua höroà òe i te mau taoà höroà na te mau tane te mau taoà höroà e faarirohia èi tamaì e aore rä, èi taoà höroà i te pae värua. Te haapäpü nei te reira i te âau höroà o te Atua, tei püpühia i te mau " vauvau tahua " no te faatià i te hoê nünaa faahau.

Te ôpuaraa toru tahi o te vairaa mai o te Atua "ia tià i te Atua... ia pärahi i roto pü ia rätou " e haamanaò te reira ia tätou i te fafauraa no te nohoraa hanahana i roto pü i to Na ra nünaa te tetene, i Tiona. Te hoê nei te ìrava i te upootiàraa e te vairaa mai, te mana e te aroha Atua.

4. Te mau tumu parau e te òhiparaa

Èita e faataahia i te upootiàraa e te aroha : e faatere te Atua ma te parau-tià e e haamaitaì ò ia i tei paruparu roa aè.

E türama te faatîtîraa faatîtî i to tatou tiàturiraa : i roto i te àamu, e täui te Atua i te mea e haavï ra èi taime no te aroha.

Te vairaa mai o te Atua o te fä hopeà ia o te òhipa a te Atua : o te faaearaa te Atua i roto pü i to Na nünaa o te haapäpü mai i te hau, te ârueraa e te tiàraa huiraatira.

5. Te mau èà turu no te tahi atu ä mau òhiparaa

A faaäu e te Èfetia pene 4 i te mau ìrava 8 e tae i te 10 no te hiò nahea to Pauro tätararaa i te reva e te ôpereraa i te mau höroà.

A tuatapapa i te taò Hepera se'ala (שְׁאֲלָה) i roto i te Faaäuraa Mätamua no te haamäramarama i te aru o te mau " höroà ".

A taiò i te tahi atu mau taramo a te arii Taramo 47, Taramo 93 no te turämaraa i te reo o te faateiteiraa o te Atua.

A fëruri hohonu i nià i teie ìrava na roto i te pure : nahea ia faahanahana i teie mahana i te maitaì o te Atua e ia färii i ta Na mau höroàraa ?

Parau Poroì

Te faaìte ra te Taramo 68 i te upootiàraa hanahana a te Atua e te òaòa ta te reira e hopoi mai na to Na nünaa.

E tià mai te Atua no te haamou i to na mau ènemi e no te faatiàmä i te feia i täpeàhia.

Te faaìte nei ò ia ia na iho èi paruru no te feia paruparu roa aè te mau ôtare, te mau vahine ìvi, te feia paruparu.

È ère te upootiàraa i te hoê noa upootiàraa i roto i te nuu faèhau : e ärataì te reira i te âau höroà o te Atua, te mau höroàraa tei püpühia i te mau òrure hau, no te haamau i te hau e te hoêraa.

Te haapäpü ra te tätararaa hopeà o te taramo e te täpaò mätamua o teie upootiàraa, o te haamauraa ia i te vairaa mai o te Atua i roto pü i to Na nünaa.

Tumu parau rahi

Ua faanahohia te taramo i nià e piti tumu i täai-maitaì-hia :

Te upootiàraa e te mana o te Fatu

Aroha e färii-poupou-raa no te mau mea ïti roa aè

Òia hoì, e riro te parau tumu e tätarahia mai teie i muri nei : 'Te faatere nei te Atua mai te hoê àito, e na to Na aroha i täui i te faatîtîraa èi höroà, ia tià ia Na ia pärahi i roto pü ia tätou i te pae hopeà

Materi 8.32-36

E ao to tei faaroo i te Paari

32 E tënä na, e faaroo mai ia ù, e te mau tamarii e, e ao hoì to te feiä e haapaò mai i ta ù nei parau.

33 E faaroo mai i te aò ia paari, eiaha roa e òhipa ê i te reira.

34 E ao to te taata e faaroo mai ia ù ra, o tei ära mäite i te mau mahana atoà i te mau ùputa nö ù ra, o tei tiaì mäite i nä ùputa nö ù ra.

35 Ua ìte ä hoì au ia na ra, ua ìte ia i te èà o te ora, e herehia mai hoì ò ia e te Fatu.

36 O tei hara ê rä ia ù nei, ua hämani ìno ia i to na iho värua ; e tei ôere atoà i hinaaro mai ia ù nei, ua hinaaro ia i te pohe.

Heuraa Manaò.

I roto i teie mau ìrava faufaa rahi, te faaìte ra te Materi pene 8 i te paari mai te hoê reo e tïtau ra i te taata ia faaroo ia na. Ua riro te mau ìrava 32 e tae atu i te 36 èi hopeà no teie aòraa nehenehe roa, i reira hoì tätou e haapäpü ai i te mau hopeàraa o ta tatou pähonoraa i ta na piiraa.

Hiòraa i te mau ìrava

Te faahiti nei teie na ìrava 32 e te 33 i te parau no te mau 'tamaiti' e täpaò no te mau pipi e aore rä, no te mau taata atoà no te ani ia rätou ia faaroo ia na e ia haapaò i to na mau haereà. E piti tuhaa i roto i te òhipa i tïtauhia : te faarooraa i te haapiiraa e te faaòhiparaa i teie mau parau tumu i te mau mahana atoà.

Ìrava 34 Ua fafauhia te haamaitaìraa i te feia o te òre e faaroo noa ; e tämau noa rätou i te hiò i te 'faaroo mau i te Atua', òia hoì, e vai ära noa rätou e te önoöno i te haapaò.

Te heheu mai nei te ìrava 35 i ô nei i te parau fafau : te ìmiraa i te paari o te ìmiraa ia i te ora mau e te färiiraa i te haamaitaìraa o te Mure Òre. Àita te parau ra 'no te ìmi i te ora' e höroà noa mai i te ora, i nià aè atoà rä i te mau mea atoà e i te mau auraa e te Atua.

Te parau nei te ìrava 36 e, te hara no te pätoì i te paari, e au ia i te hamani-ìno-raa i to na iho värua. E ärataì te pätoìraa i te tïtauraa a te Parau Paari i te haamouraa i roto ia tätou iho, e te pohe värua.

Te mau tumu parau faufaa

Ma te önoöno, te paraparau ra Te Paari ma te tuutuu òre, ma te faaìte i te rü ia pähono i ô nei e i teie nei.

Èita e nävaì te haapaò-maitaì-noa-raa ; e tià i te hoê taata ia haapaò maitaì e ia vai ära noa, te hoê täpaò no te hoê faaroo itoito.

Te ora värua e te pohe. E höroà mai te peeraa i te Paari i te ora e te färii maitaì a te Atua, âreà te pätoìraa ra, e ärataì ia i te haamouraa o te aroha.

Te ìrava faufaa " O tei ìte ä ia ù ra, e roaa ia ia na te ora, e e färii-poupou-hia mai rätou e te Fatu ".

35 Ua ìte ä hoì au ia na ra, ua ìte ia i te èà o te ora, e herehia mai hoì ò ia e te Fatu. Te faataa maitaì ra teie ìrava i te manaò tumu o te poroì : Te täpeà nei te paari i te ora i roto i to na mau faito atoà i te pae tino, i te pae faaitoitoraa, e i te pae värua e te haapäpü mai ra i te färii maitaì o te Atua ia tiàturi anaè tätou ia Na.

No te haere ä i mua

A faaäu i teie hohoà o te Paari i te Ioane pene 1 i te mau ìrava 1 e tae i te 4, i reira te Parau e riro ai èi ora e èi märamarama.

Te feruri-hohonu-raa : a taiò faahou i te Materi pene 9 èi tuàtiraa i teie piiraa, e te faaäraraa no nià i te " vahine maamaa ".

A faahohonu i te tuàtiraa i roto pü i te Paari e te Metia na roto i te Törïnetia pene 1 pene 1 ìrava 24, i reira to Paulo faaìteraa ia Ietu mai " te mana o te Atua e te paari o te Atua ".

Faa-òhipa-raa i te Materi pene 8 i te mau ìrava 32 e tae i te 36 i te oraraa o teie tau.

1. Faaroo e faaòhipa

I roto i te hoê ao tei î i te mau haa-märamarama-raa, te faarooraa o te faatupuraa ia i te àravihi no te titià i te mau raveà päpü te mau aòraa, te mau taiòraa, te mau haruharuraa e te faaòhipa-itoito-raa i te mea ta tätou i haapii mai. Maoti i te haapau noa i te mau mea, te faaitoito nei tätou ia faaòhipa i te reira : te raveraa i te hoê peu feruri-maite-raa i te mau mahana atoà, te raveraa i te mau manaò no nià i ta tatou mau haapiiraa, e te tämataraa i te mau tereraa ohipa âpï niuhia i nià i te mau faaueraa tumu päpü.

2. Ära i mua i te ùputa o te ora

Te äraraa i mua i te mau ôpani, o te haamauraa ia i te mau paruru : te mäìtiraa ma te hinaaro mau i te mau mea e haati nei ia tätou, te mau peu no te roro uira, e te mau raveà no te faaüruraa. Èi hiòraa, ta te hoê taata e faataa i te mau fenua àita e àfata teäta, e fafau i te faaätea ia na i te mau raveà haaparareraa tötiare no te faaroo maitaì aè i to na mau manaò, e aore rä e haamau i te hoê peu no te hiòpoà-faahou-raa i ta na iho mau ôpuaraa.

3. Ìmi i te ora mau e te au maitaì

I teie nei, te tuàti nei te parau fafau no te " ìmi i te ora " i te parau no te ora maitaì o te tino : te ea i te pae tino, te âifaitoraa i te pae fëruriraa, te mau auraa mau, e te auraa tià. E ìriti te ìmiraa i te paari i te mau ùputa no te hoê oraraa itoito aè e te rähu tei î i te mauruüru ia na iho e ia vëtahi ê.

4. Te mau hopeàraa o te pätoìraa

Te tauà-òre-raa i teie piiraa no te Paari, e au ia mai te haapaò-òre-raa i te puai o te hoê taata i roto i te mau mea navenave poto e aore rä, i te mau mäìtiraa ìno te faaea-noa-raa i te hiti, te faataa-ê-raa, te haapaò-òre-raa i te moni. E pätoìraa i te haamau i te mau ôtià e te fëruri-hohonu-raa i nià i te mau òhipa a te hoê taata e ärataì atu i te hoê àti rahi, ma te faariro i te oraraa èi mea ìno eiaha rä èi tupuraa.

E aha te mau ôpuaraa ta òutou e rave no te haamata i teie mahana no te faariro i te paari èi ärataì päpü i roto i to òutou oraraa.

Hëpera 12.18-24

18 È ère hoì i te mouà e tiàià atu ta òutou i haere mai na, e te auahi i ura ra, è ère hoì i te ata èreère, e te pöuri, e te vero,

19 e te òto pü ra, e te haruru o te parau ; i ta te feiä i faaroo ra i parau e, eiaha roa ia parau e parau-faahou-hia mai ia rätou ra :

20 àita atu ra hoì i tià ia rätou ia haamahu i tei faaìtehia mai ra : «E ia faatiàià noa atu te hoê puaa i taua mouà ra, e tüìhia ia i te ôfaì, e e pätia-pupu-roa-hia ia i te hoto ra.»

21 E no te mea mataù rahi tei faaìtehia mai ra, ua parau iho ra Möte : Mataù rahi to ù e te rürütaina.

22 I te mouà rä o Tiona ta òutou e haere mai nei, e te ôire o te Atua ora ra, Ierutarëma i te ao ra, e te pupu merahi atoà èita e hope ia taiò ra,

23 i te taìrururaa rahi ra i te Ètärëtia feiä mätahiapo ra, tei päpaìhia te iòa i te ao ra, e te Atua hoì te haavä i te taata atoà ra, e te mau värua o te feiä parau-tià i haamaitaì-roa-hia ra,

24 e ia Ietu hoì i te ärai i te faufaa âpï ra, e te toto pïpï ra, e parau maitaì rahi to te reira i to te toto o Àpera ra.

Heuraa Manaò.

Te mau ìrava turu e te fä o te mau ìrava

Hepera pene 12 i te mau ìrava 18 e tae i te 24 e piti àparauraa e te Atua : te Faaäuraa Mätamua, te mea riàrià e te mea ìte-òre-hia i te mouà Tinai, e te Faaäuraa Âpï, te färii-poupou-raa e te faaoraraa i nià i te mouà ra i Tiona. Te hinaaro ra te taata päpaì e faaìte e mea maamaa ia faaruè i te aroha i püpühia e te Metia no te hoì faahou i roto i te ture ma te faaü i te haaväraa.

Mau ìrava 18 e tae i te 21

– Te fafauraa mätamua : Te mouà Tinai àita òutou i haafatata atu i te hoê mouà o te nehenehe e täpeàhia e o tei tūtuihia i te auahi.  Àita òutou i ìte i te ata, te poiri, te vero, te taì o te pü, e te maniania o te mau parau àita e tià i te taata ia faaòromaì faahou. Ua haamätaù atoà te faaueraa a te Atua e ia haamouhia te mau puaa i te ôfaì mai te peu e e täpeà rätou i te mouà (ìrava.20).

Ua parau o Mote iho e ua " rürütaina e ua mätaù " ò ia na mua aè i teie faaìteraa (irava.21).

Mau ìrava 22 e tae i te 24

 – Te fafauraa âpï : Te mouà o Tiona

Ua fatata òutou i te mouà no Tiona, te òire no te Atua ora, te Ierutarëma i te raì ra. I reira ua färerei òutou i te mau pupu merahi o te faatupu i te hoê pupu himene âmui (ìrava.22).

Ua âmui atu òutou i roto i te âmuiraa o te mau mätahiapo i te raì ra, e te haavä o tei riro èi Atua no te mau taata atoà (ìrava 23).

Ua ìte òutou i te värua o te feia parau-tià i te haamaitaì-roa-raa-hia (ìrava 23).

Ua haere mai òutou ia Ietu ra, te ärai no te fafauraa âpï, e i te toto no te täheraa päpe tei hau atu i te maitaì i to Apera ra (ìrava.24).

Te haapoto nei te ìrava 24 i te tiàraa teitei o te fafauraa âpï na roto ia Ietu Metia : " Ua haere mai òutou ia Ietu ra, te ärai no te Faaäuraa Âpï, e te toto i haamaniihia ra tei hau i te maitaì i to Apera ra ". Te haamatara ra teie ìrava i te òhipa ôtahi a te Metia e te mana täraèhara o ta na tutia.

" Ua haafatata atu òe ia Ietu te ärai no te Faaäuraa Âpï, e i te toto no te toto i parauhia ra e mea maitaì aè i to Apera ".

1. Te tiàraa o te ärai

Te faataa ra teie ìrava ia Ietu èi ärai o te Faaäuraa Âpï.

E faatupu te hoê ärai i te auraa i roto pü e piti pae : i ô nei, te Atua e te taata.

Te tià nei Ietu i na pae e piti : i te pae o te Atua èi Tamaiti mure òre e i te pae o te feia faaroo èi taeaè e èi Faaora.

Na roto i to na tutia, ua faatià Ò ia i te hoê au-täàti-raa i te atea ê i te mataù e te ateäraa tei riro èi täpaò no te fafauraa o te ture i nià i te mouà Tinai.

2. Te toto i pïpïhia

Te taò 'toto no te faa-tuàti-raa o te mau peu tämäraa ia o te vahi moà tei haamauhia i roto i te Faaäuraa Mätamua.

I te mau mätahiti atoà, e pïpï te tahuà rahi i te roto i te Vahi Moà Roa no te ìriti ê i te mau hara a te nünaa (ìrava 16).

Te faatäipe ra teie òhipa i te hara i tümähia e te tämäraa o te taata faaroo i mua i te Atua.

Na roto i te toto o Ietu, e tae roa teie tämäraa i roto i te manaò haavä i te faaìteraa a te èpitetore Hepera pene 9 i te ìrava 14, ma te haapäpü i te faahauraa tei hau atu i te maitaì no te Ora Mure Òre.

3. " O vai te parau hau aè i to Apera "

Te haapäpü nei te faaäuraa e o Apera i te taa-ê-raa i roto pü i na 'täheraa toto e piti'.

Te toto o Apera Tënete pene 4 : te pii hua ra i te tähoo e te parau-tià i muri aè i to na haa-pohe-raa-hia.

Te toto o Ietu : te Aroha, te faa-òre-raa hara, te Ora âpï.

Te faahohoà nei Apera i te faahaparaa e tià ia färiihia te hara ; Tei roto i te Metia te Aroha o te faaòre i te hara.

Te toto o Apera o te toto o te Metia Te toto o te Metia Te tutia hinaaro-òre-hia i nià i te tätauro o te Faaäuraa Âpï Te faaìte nei te mau parau no te tähoo e te parau-tià i te aroha, te faaòreraa hara, te faahauraa i nià i te hara a te taata nei, e te horoà nei te reira i te hoê raveà päpü no te färii i te parau-tià a te Atua e te òhipa mure òre no te faaoraraa.

E tïtau te mau faa-òhipa-raa òhie

I te Atua ma te tiàturi : èita tätou e mataù faahou i te haaväraa o te ture, ia färii rä i te aroha.

Te oraraa ma te hoê haavä manaò mä : te feruri-hohonu-raa i te mau mahana atoà i nià i te auraa o te faa-tähe-raa i te toto o te Metia no te upootià i nià i te hara.

Faaìte päpü i teie aroha : faaìte e nahea te hoê tutia e tupu ai te täuiraa i te faaroo eiaha rä na roto i te faatupuraa i te parau-tià, na roto i te faaìteraa i te here e te faaòreraa hara.

Ruta èv. 14.1-14

Te faaora-raa-hia te hoê taata i pohehia i te höpue

1 E tae aè ra i te hoê täpati, haere atu ra ò ia i roto i te fare o te hoê Färitea taata mana e àmu i te mäa, te hiòpoà mäite mai ra rätou ia na.

2 E ìnaha, tei mua i ta na aro te hoê taata i pohe i te höpue.

3 Ua parau atu ra Ietu i te mau haapii-ture e te mau Färitea, nä ô atu ra : «E faaorahia änei te maì i te täpati?

4 Àita rä rätou i parau mai, ua rave atu ra ò ia i te rima o taua taata ra, faaora atu ra, e tuu noa atu ra ia haere na.

5 Ua parau faahou atu ra ò ia ia rätou, nä ô atu ra : «O vai to òutou e òre e ùme mai i nià i ta na âtini e ta na puaatoro ia maìri i roto i te âpoo i te mahana täpati?

6 Aita atu ra e tià ia rätou ia mötoì mai i taua parau ra.

Te mäìtiraa i te pärahiraa

7 E ia hiò atu ò ia i taua mau manihini ra i te rü ia noaa te vähi teitei i te àmuraa mäa ra, ua parau atu ra ò ia i teie nei parapore, nä ô atu ra :

8 Ia parauhia mai òe e haere i te ôroà faaïpoïporaa, eiaha e haere i te vähi teitei i te àmuraa mäa ra, o te parau-atoà-hia te hoê taata teitei atu ;

9 o te haere atu hoì taua taata i parau ia òrua ra, o te parau atu ia òe e : «A tuu mai i tënä na vähi i teie nei taata», o te haere haamä noa atu hoì òe i te vähi haèhaa.

10 Ia parauhia rä òe ra, e haere noa atu i te vähi haèhaa, e ia tae mai tei parau ia òe ra, ia nä ô mai ò ia ia òe e : «E hoa ìno, a haere atu òe i nià atu. «Tura atu ra òe i reira i mua i te aro o taua feiä atoà i te àmuraa mäa ra.

11 O tei faateitei hoì ia na iho ra, e faahaèhaahia ia ; e o tei faahaèhaa ia na iho ra, e faateiteihia ia.

12 Ua parau atu ra ò ia i taua taata i parau mai ia na ra : «Ia faatupu òe i te àmuraa mäa avatea e te àmuraa ahiahi, eiaha e parau atu i to mau hoa, e to mau taeaè, e to fëtii e te feiä mana taata-tupu ra ; o te parau atoà mai hoì rätou ia òe, o te tähoo mai rätou ia òe.

13 Ia faatupu rä òe i te ôroà àmuraa mäa, o te taata rii të tii atu, te ânapero, te piriòì, e te matapö.

14 E e ao ia to òe i reira àita hoì a rätou ia faautuà mai ia òe, e utuàhia mai hoì òe ia tae i te tiàfaahouraa o te feiä parau-tià ra.

Heuraa Manaò

Taiòraa.

Ua tupu teie mau ìrava i roto i te hoê tämaaraa i roto i te fare o te hoê tià faatere Färitea i te hoê mahana Täpati. Ua tïtau-manihini-hia Ietu i reira, te ra rä, te " hiòpoà-atoà-hia " ra ò ia e te feia àravihi i roto i te Ture o te ìmi ra ia haru ia na i roto i te hoê hape no nià i te haapaòraa i te Täpati âti Iuta te mahana maa. E rave ò ia i teie taime no te haapii e toru tuhaa faufaa roa o te oraraa i roto i te pätireia : te aroha, te haèhaa, e te färii maitaì i te feia nävaì òre roa.

1. Faaoraraa i te mahana Täpati (ìrava 1 e tae i te 6)

Ua tomo Ietu i roto i te fare o te hoê Färitea no te tämaa.

Ua tuuhia mai i mua ia na te hoê taata tei roohia i te maì höpue tei î te tino i te päpe. Ua ui atu ra Ietu i te mau Färitea e : " E au anei i te ture ia faaora i te täpati ? " E mämü noa iho ra rätou.

E faaora ò ia i te taata, ma te faaìte e e na mua aè i te aroha i te mau ìrava o te Ture.

E faaoti ò ia na roto i te hoê manaò päpü maitaì : e huti te taata atoà i ta na puaatoro aore ra ta na âtini i rapae i te âpoo i te Täpati.

2. Parapore no te mäìtiraa i te hoê pärahiraa (ìrava 7 e tae i te 11)

Ua parau Ietu e e ìmi noa te mau manihini i te pärahiraa hanahana i te âiraa maa.

Ua aò ò ia ia pärahi i te vahi hopeà no te faahanahana i te hoê manihini faufaa aè.

Ia tae mai te fatu fare, e parau ò ia e : E to ù hoa, a haere i nià, e e färii te taata i te hanahana i mua i te taatoàraa.

Te tahi parau tumu : O tei faateitei ia na iho ra, e faahaèhaahia ïa, e o tei faahaèhaa ia na iho ra, e faateiteihia ïa.

Te haafaufaa òre nei teie parau tumu i te mau faufaa tötiare e te haafaufaa nei te reira i te haèhaa.

3. Äniraa manihini i te taata rii (te mau ìrava 12 e tae i te 14)

Ua paraparau Ietu i te fatu fare : ia faanaho ò ia i te hoê tämaaraa, eiaha ò ia e tïtau manihini i to na mau hoa, mau ùtuafare, aore ra taata täpiri ia na.

Maoti rä i te ìmi i te raveà no te faaora i te maì, e tià ia na ia tïtau manihini i te feia veve, te hapepa, te pirioì, e te matapö.

A tapu : E haa-maitaì-hia òe, no te mea e òre e tià ia rätou ia faahoì mai tä òe.

E tiàfaahou mai hoì òutou i te tià-faahou-raa o te feia parau-tià ra.  

Te haapiiraa no nià i te färii-maitaì-raa höroà noa e te pipiri òre, e faaìteraa te reira no te aroha hanahana.

Ìrava Tumu.

Ruta èv. Pene 14 ìrava 11 O tei faateitei hoì ia na iho ra, e faahaèhaahia ia ; e o tei faahaèhaa ia na iho ra, e faateiteihia ia. No te taata atoà o te faateitei ia na iho e faa-haèhaa-hia ia, e o tei faahaèhaa ia na iho ra, e faateiteihia ia. Te faatumu nei ra teie ìrava i te piiraa tumu o te haèhaa, e faaìte ra e te faataahuri ra te Atua i te mau tiàraa teitei o te taata. No roto mai te faateiteiraa i te àravihi ia tuu ia na iho i raro aè ia vëtahi ê, ia tävini hou a tävini ai.

Te auraa parau Atua.

Te huri nei o Ietu i te mau faufaa o te ao nei i raro aè i te hiòraa a te taata.

Ia ârue anaè te ao i te teòteò, e faahanahana te Pätireia i te haèhaa.

Te türuìraa i nià i te aroha e te tuuraa ia na iho i raro, è ère ia i te hoê òhipa haamä tei faa-òromaì-hia, o te hoê rä òhipa no te faaroo : e fäì te hoê taata e, èita e tià i te hoê taata ia rave i te hoê mea na roto noa ia na iho maori rä, te mau mea atoà a te Atua.

È ère to na rahi hopeà i te hoê tiàraa teitei i nià i te fenua nei, o te hanahana rä i nià i te raì i muri aè i to na tutia.

Faa-òhipa-raa

I roto i to tätou mau au-täàti-raa, eiaha e tuu ia tätou iho i mua, a faaroo e a päturu i te tahi.

E faatupu mai te haèhaa i te hämani maitaì e e faahotu i te tiàturi.

I roto i te oraraa òhipa, a rave âmui i te òhipa, a fäì i ta òutou mau hape, e a hinaaro ia haa-pii-hia mai.

Te feia e parau nei e, e mau taata àravihi rätou, e mea pinepine ia rätou i te faa-taa-ê-hia.

I roto i te oraraa värua, a haafatata atu i te Atua na roto i te huru o te hoê taata hara o te täparu nei i to Na aroha E te Fatu, ia aroha mai òe ia ù, eiaha rä mai te hoê taata faaroo o te faaähaaha i to rätou mau maitaì.

Mai teie mau taata :

Taata

Faateiteiraa

Faahaèhaaraa

Pouvanaa

Faa-tiàmä-hia, tei here i to na nünaa

Pari haavärehia

Âperähama

Ìtehia hoa no te Atua

Faatîtîhia te nünaa i Àifiti

Tavita

Faa-arii-hia

Òvere ìmihia e Taura no te haapohe.

Pëtero

Haere na nià i te päpe no te faaroo

Huna i te Fatu e toru taime no te mätaù

Te faaìte nei teie täpura Te haèhaa o te hoê ïa täahiraa e tae atu ai i te tiàraa mau i roto i te Metia.

Te täahiraa tätaìtahi no te faatupu i te haèhaa o te hoê ia òhipa aore rä huru i reira te hoê taata e mäìti ai i te faaïti i to rätou teòteò, i te ìte i to rätou mau ôtià, aore rä i te tävini ma te òre e tiaì i te tahi faahoìraa.

O te hoê ia täahiraa e tae atu ai i te haereraa i mua mau e te vai maoro, eiaha rä ia haa-faufaa-hia e to te ao nei, ia färiihia rä e te Atua.

I roto i te Metia i pïhaì iho ia Ietu Metia, o ò ia to tätou hohoà no te haèhaa e te tumu no to tätou hanahana mau.

Te na ô ra te parau e, è ère te haèhaa i te hoê paruparu, o te èà mau rä e tae atu ai i te rahi i te pae värua. Ia haapae anaè te hoê taata i te parau ìno, ia ìmi i te pärahiraa mätamua, aore rä ia faahanahana ia na iho, e piri atu ia te hoê taata i te oraraa e te huru o te Metia, tei faa-haèhaa-hia i nià i te tätauro e tei faateiteihia e te tià-faahou-raa.

I roto i te oraraa o te mau mahana atoà eiaha rä e tïtau i to tätou mau tiàraa, a faaroo e a tävini.

Na roto i te faaroo, a faaìte i te mau hapehape a te hoê taata i mua i te Atua e i mua i te tahi atu mau taata, o te faatià hoì i te hoê taata ia färii i to Na maitaì e to Na puai.

I roto i te mau auraa i roto pü i te tane e te vahine ma te haavä òre, a faaitoito ma te mämü noa eiaha rä e ìmi i te haa-mauruüru-raa.

Heuraa Ìrava

-Taramo 68, 18 Te mau pereoo a te Atua, e piti àhuru tautani i te täauraa i te merahi maitätaì, tei roto te Fatu ia rätou, i roto i te vähi moà ra mai tei Tinai ra.

-Materi 8, 35 Ua ìte ä hoì au ia na ra, ua ìte ia i te èà o te ora, e herehia mai hoì ò ia e te Fatu.

-Hepera 12, 24 e ia Ietu hoì i te ärai i te faufaa âpï ra, e te toto pïpï ra, e parau maitaì rahi to te reira i to te toto o Àpera ra.

-Ruta èv.14, 11 O tei faateitei hoì ia na iho ra, e faahaèhaahia ia ; e o tei faahaèhaa ia na iho ra, e faateiteihia ia.

Faaitoitoraa

Te tupuraa te mau ìrava e te pöroìraa

Taramo 68 ìrava 18 Ua tià òe i nià, ua ärataì òe i te faa-tîtî-raa, ua färii òe i te mau höroàraa i roto pü i te taata nei ;

Te àamu e te päpaìraa i mua ra, ua âpee teie himene i te revaraa hanahana o te Àfata Fafau i te Mouà ra i Tiona, èi faa-hohoà-raa i te upootiàraa o te Atua i nià i te ènemi e i te faatiàraa i to Na vairaa i roto pü i to Na mau taata. Èita te hohoà o te revaraa e faaìte noa i te tupuraa o te Àfata, e ìtehia rä te tupuraa i roto i te Metia, o tei reva i nià no te ôpere i te mau höroàraa a te Värua i te feia faaroo. Te tätararaa i te ìrava Te feia rave hara o te upootiàraa ia i nià i te hara e te pohe ; Te höroàraa i te mau taoà o te höroàraa ia i te aroha i höroàhia i te Ètärëtia, e tae noa atu i te mau òrure hau, òia hoì, te feia tei òre i fänaò i te faaoraraa e tae roa mai i taua taime ra. Na roto i teie raveà, te tïtau manihini atoà nei te Atua i te taata ateä roa aè ia pärahi i pïhaì iho ia Na, ia faaorahia e ia täuihia e to Na here.

Te faaìte päpü nei te faa-òhipa-raa ôhie e, e matara te ùputa o te Metia i te mau horoà pae värua no te pipi tätaìtahi. A färii i te tiàmäraa tei püpühia mai i roto i te Metia : a faaea i te ora i pïhaì iho i to òutou iho faatîtîraa te mau mätaù, te mau hape, te mau faatîtîraa huru rau. A faaìte i to òutou ìteraa päpü no te aroha hanahana e haaàti nei ia òutou, ma te äni manihini i te feia tei moè te tiàturiraa ia ìte mai i te vairaa o te Ora Mure Ore.

Materi pene 8 ìrava 35 No te mea o tei ìte mai ia ù ra ua ìte ä ia ia ù te ora, e e färiihia mai ò ia e ta ù Metua.

Ia au i te Mau ìrava e te Hohoà o te Paari i roto i te Materi pene 8, ua faarirohia te paari mai te hoê piiraa ûàna e faa-tae-hia atu i te mau taata atoà. Te tià nei ò ia i te maaraa pürumu o te oraraa no te püpü i te ìte maite, te parau-tià, e te òaòa mau. Te ìmiraa i te paari, e au ia i te haa-fatata-raa i te Atua Iho, te puna o te oraraa mau. Te auraa o te parau paari o te ìteraa ia i te ora i roto i to na huru hanahana roa aè : te oraraa pae värua, te oraraa mäteria, e te ora mure òre. Te färiiraa i te maitaì o te Fatu, o te hoê ia auraa piri roa e te Atua, i reira to Na òaòa e riro ai èi puai e èi päruru no tätou. E faaroo tätou i te mau mahana atoà i te reo o te Paari i roto i te fëruriraa o te mau päpaìraa moà e o te pure. A faariro i te mataù i te Fatu èi niu no ta tätou mau faaotiraa te haavare òre, te parau-tià, te aroha. Eiaha e ìmi i te haa-pütu-raa taoà, i te huru rä o te oraraa e höroàhia mai e te mana hanahana i roto ia tätou.

Hepera pene 12 ìrava 24...e ia Ietu, te ärai o te faaäuraa âpï, e i te toto no te täheraa toto tei hau atu i te maitaì i to Apera ra.

Te faataa ê ra te mau ìrava täpiri o te Rata i to Hepera Te taata i papaì i te èpitetore i te faaäuraa mätamua niuhia i nià i te ture e te mau tutia àti Revi e te faaäuraa âpï i täpaòhia e te toto o Ietu. Te faahohoà ra o Apera, o tei tiàoro i te parau-tià i muri aè i to na haa-pohe-raa-hia, i te reo o te toto o te Atua o te tïtau ra i te faahauraa e te ora. Te faataahia ra te tätararaa o te ìrava e Pauro o Ietu anaè te Ärai Nui i roto pü i te Atua e te taata. Èita to Na toto e " tahe " eiaha no te faahapa, no te püpü rä i te faaòreraa hara maitaì roa e no te faatupu i te hoê auraa hohonu aè o te aroha i tei fafauhia na mua atu.

Te faa-òhipa-raa ôhie o te faariroraa ïa ia Ietu èi ärai hoê roa no tätou : a faaea i te tiàturi i ta tätou iho mau òhipa ia färiihia mai tätou e te Atua. A faatupu i te ôroà Àmuraa maa ahiahi i te mau taime atoà èi haa-manaò-raa i to na toto i haa-manii-hia, te tumu o to tätou tiàturiraa âueue òre. A ora èi ìte no te aroha, ma te ìte e, ua täpoìhia ta tätou mau hape ta tätou e püpü i te reira atoà no te aroha ia vëtahi ê.

Ruta èv. Pene 14 ìrava 11 No te taata atoà o te faateitei ia na iho e faa-haèhaa-hia ia, e o tei faahaèhaa ia na iho ra, e faateiteihia ia.

I roto i te parau no te tämaaraa a Ietu e te hoê Färitea, ua hiòpoà o Ietu i te tïtaùraa no te mau vahi faahanahanaraa.

Te tïtau nei ò ia i te paari o te âau : eiaha e ìmi i te hanahana i te reira iho taime, a vaiiho rä i te Atua ia faatupu i te tiàraa hanahana i te taime tià.

Te tätararaa i te ìrava Te parau tumu o te täuiraa hanahana, o te hoê ïa ôfaì tihi no te Èvaneria : te haèhaa mau, o te òre e ìmi i te faateitei ia na iho, e roaa ia ia na te faa-teitei-raa mau i mua i te Atua e i te taata nei. I te tahi aè pae, e haapae te teòteò ia na iho na roto i te ìmiraa i te faateitei na roto i ta na iho mau räveà. E tïtau te faa-òhipa-raa ôhie i te täviniraa i roto i to tätou mau ùtuafare, i roto i te ètärëtia, e i roto i te oraraa o te mau taata. A pätoì i te mau raveà faa-hanahana-raa a te taata iho, e a haafaufaa i te mau täreni e te mau höroàraa a vëtahi ê. A türuì i nià i teie parau fafau no te faaruru i te mau taime tämataraa e aore rä, te mau âti ma te tiàturi. Ua tuàti te faaotiraa e te tahi atu mau tuatapaparaa i na ìrava e maha i nià i te mau tumu parau o te revaraa. No nià i te paari, te fafauraa, e te haèhaa, a faatupu i te hoê parau poroì au maitaì : E faateitei te Atua i te feia ta Na e pii i pïhaì iho ia Na, e e faatere Ietu i teie pupu na roto i ta Na tutia faatupu i te Ora Mure Òre.

 

Teie hoê faaäuraa i te parau poroì.

Tumu

Ìrava Tumu

Ìrava täuturu

Revaraa e te Höroà

Taramo 68, 18

Èfetia 4,8

Ora e te Paari

Materi 8,35

Ioane 1,4

Faaäuraa Âpï

Hepera 12, 24

Ieremia 31, 31

Haèhaa e te Hanahana

Ruta èv. 14, 11

Iatöpo 4, 6

 

1-Te haapäpü ra te aroha mau i te haereraa i mua : te faa-ora-raa te paari te haèhaa teitei. Te mea maitaì roa aè no te faaìte i te huru roto o te feia faaroo atoà.

2- Mai raro e tae atu i nià : na te puai hanahana e haapäpü i te haereraa i mua i te pae värua : te faa-haèhaa-raa ia na iho, te färiiraa e te faateiteiraa. E tià roa ia höroàhia te hoê aòraa na roto i te mau täahiraa âvae ôhie.

3- Te huti ra te paari, te faaäuraa e te reva i te ära-maite-raa i nià i te täairaa i roto pü i te Paari o te Pîpîria, te Faaäuraa Âpï i roto ia Ietu, e te reva i tapuhia mai. Faa-täno-hia no te hoê poroì i te pae faaroo e i te pae no te fëruri-hohonu-raa.

4-Te òto e te haèhaa : e haamanaò mai te värua Èvaneria ia tätou e, ua faateiteihia te Metia no tätou, te ra rä, te tömoraa i roto i teie hanahana e mea na roto ia i te haèhaa. E täno no te hoê piiraa ia òhipa e ia täui i te taata iho.

Tumu parau

1 – Te faaoraraa te Paari te Faateitei

2 – Haèhaa te Färii te Reva

3 – Paari te Fafauraa te ìte

4 – Haèhaa Reva Hanahana

Pehepehe.

Te Haèhaa

Ia tüturi anaè au i roto i te maru o te mau peho hohonu,

E âpo mai to ù âau i te ìno o te ao nei.

E aa noa te mau aa i roto i te po maniania òre,

Ma te heru na roto i te repo i reira te parau tapu huna e tupu ai.

 

I reira e tupu mai ai te mau moemoeä no te märamarama i roto ia ù,

E te mau pererau paruparu no roto mai i te repo.

E huti te aho tätaìtahi i to ù hutiraa aho, e faaòhie te reira ia ù,

E tae roa atu i te taime e täpeà ai au i te mori auro o te hoê tüpuaì mouà.

 

Mai te fenua e tae atu i te tumu, e mea nehenehe te èà.

E faaïti mai i te teòteò ia àma o te tiàturiraa,

Ma te tu-àma-hia e te ahi o te tiàturi haèhaa,

E tià mai au i nià, ma te ämohia e te faaroo.

 

Teie te tahi hiòraa no te maì e faa-hiti-hia ra i roto i ta tätou parau no teie mahana.

 

Domaine / Usage

Définition

Exemple ou Contexte

Sens médical

Atteint d’hydropisie : accumulation anormale de liquide dans le corps (œdème généralisé). Terme ancien, remplacé aujourd’hui par des diagnostics plus précis (insuffisance cardiaque, cirrhose, etc.).

« Cet homme, hydropique, souffrait d’un gonflement des jambes et du ventre » (médecine ancienne).

Sens figuré

Décrit quelqu’un « gonflé » d’un excès moral ou spirituel : avidité, orgueil, convoitise…

Dans la rhétorique religieuse : « Une âme hydropique de désirs mondains ».

Bible

Dans Luc 14 : 1‑6, Jésus guérit un homme hydropique un jour de sabbat. Au‑delà du miracle physique, le récit illustre la compassion divine et la libération d’un fardeau.

L’hydropisie devient image d’un être alourdi par ses souffrances ou ses péchés, que seul Dieu peut guérir.

Littérature ancienne

Symbole d’insatiabilité : chez certains auteurs, l’hydropique boit mais reste assoiffé, image de la cupidité ou du désir jamais rassasié.

Allusions fréquentes dans les sermons ou textes moraux du Moyen Âge et de la Renaissance.

 

 

Teraì òr. Faatura.

 

 

 

 

 

lundi 11 août 2025

Te papa haamori no te pureraa tau 2025 a te Ètärëtia

 ÀPI 1 / 5



Te papa haamori no te pureraa tau 2025


(Mai te 31/08 – 07/09)


Te tumu parau : Te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.

Te taiòraa papa : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò ; eere hoì

to òutou ra haereà i to ù ra haereà, te nä reira mai ra te Tumu Nui. Mai

te raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia atoà to ù ra haereà, e

teitei ia i to òutou haereà, e to ù ra mau manaò i to òutou ra mau manaò

(Itaia 55, 8 – 9).

Te faaineineraa :

E te mau tamarii a te Tumu Nui e, e te mau tamarii a Mäòhi Nui e,

e tere haamori to tätou i te marae nei, e òre te Tumu Nui e o Mäòhi Nui e

vare. Ia tura e ia faaturahia teie taime no te mea, Te Vai nei te Tumu Nui,

e Te Vai nei o Mäòhi Nui, to tätou nä Metua here. Nä Metua here teie no

teie tau, no teie mahana, no teie fenua, e ua ineine hope roa räua i te

faatupu i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa o te nünaa Mäòhi. Te anihia

nei tätou ia haapae i to tätou mau manaò rii rau no te mea, mai ta te

Tumu Nui iho e haapäpü mai nei, eere to tätou ra manaò i to na ra

manaò ; eere hoì to tätou ra mau haereà i to na ra mau haereà. Mai te

raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia atoà te mau haereà o te

Tumu Nui, e teitei ia i to tätou ra mau haereà, e to na ra mau manaò, e

teitei ia i to tätou ra mau manaò. Ei hau, ei hau i to tätou âau, i to tätou

manaò, e i to tätou värua e hope roa. Ei hau, e faahau, e faafäite.

Te taùraa :

E to mätou Metua täne i te raì tuatinitini e, ia moà to òe ra iòa. Ia

tae mai to òe ra Hau, ia haapaòhia to òe hinaaro i te fenua nei mai tei te

raì atoà na. Hö mai i te mäa e au ia mätou i teie nei mahana. A faaòre

mai i ta mätou tärahu, mai ia mätou e faaòre nei i ta tei àitärahu mai ia

mätou nei. Eiaha e arataì ia mätou i roto i te tämataraa ; e faaora rä ia

mätou i te ìno. No òe hoì te Hau, e te Mana, e te Hanahana, e a tau a

hiti noa atu. Amene.

Pehe :

Te faataa-ê-raa :


ÀPI 2 / 5


E fäìraa na te päpaì pehepehe e nä ô ra e : Eiaha e mataù i te

faataa-ê-raa. No te mea i faaruè i te tumu, i tupu mai ai te haari âpï. No

te mea i faaruè i te rima metua, i päpü ai te tuuraa âvae o te tama. No te

tamahine i faaruè i te fare metua, i haapeu ai òe i te parauraa e, e

vahine ta òe. No te tamaiti i faaätea i nä metua, i tänehia ai ta òe e terä

pötii. No te taa-ê-raa i te püfenua, i pü mai ai te tama.

E te Tumu Nui e, te tumu o te faataa-ê-raa, òia te tumu o to mätou

ora, e te ora o teie nei ao. Te faataa-ê-raa, ta òe ia ôpuaraa faaora i te

nünaa Mäòhi, e i te mau nünaa atoà o te ao nei. Mai ia òe i faataa ê i te

ano i te matahurahura o teie nei ao, i ìtehia ai te tupuraa hanahana o te

ora, e mai ia òe i faataa ê i te pöuri, i ìtehia ai te tupuraa hanahana o te

märamarama ; a haere atoà mai na òe e faataa ê i te anoano rahi i roto i

to mätou nei oraraa, ia hiti faahouhia to mätou fenua iti i te märamarama

ora o ta òe parau faataa ê. Te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe

Moà e to òe Tura, o mätou i tiàturi e i faatiàturihia, e pohe mätou ia färii i

ta òe ôpuaraa faaora nä roto i te faataa-ê-raa hinaarohia e òe na. A

faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu. Mai ia òe i

faatupu i te faataa-ê-raa o te nünaa Iteraèra mai roto mai i te ano o te

faatereraa faatïtï a te Hau Aifiti ; a haere atoà mai na òe e faatupu i te

faataa-ê-raa o te nünaa Mäòhi, mai roto mai i te ano o te faatereraa

faatïtï o te mämü e te haamämü. A tahitià mai i ta mätou ùpu, a färii

aroha mai i ta mätou pure. No òe hoì te Hau e te Tumu Nui i Mäòhi Nui

nei, mai teie nei e a tau a hiti noa atu.

Pehe :

Te faatiàmäraa :

E fäìraa na te päpaì pehepehe e nä ô ra e :Tiàmä, tiàmä, tiàmäraa.

E reo monamona i te vaha o te tahi, e reo maramara i te vaha o te tahi ;

te ùputa o te ora i te hiòraa a te tahi, te ùputa o te pohe i te manaò o te

tahi. Te Atua, te Fatu o te raì e te fenua, eere òe. Te tiàmäraa, te faufaa

moà ia a te Mäòhi, E horoà na te Atua, e faatau aroha na te fenua.

Eiaha e àro i te fenua, eiaha e àa i te Atua. Tei here i te fenua ra, ua

here ia i to na tiàmäraa.


ÀPI 3 / 5


E te Tumu Nui e, te tumu o te tiàmäraa e te faatiàmäraa, òia te

tumu o to mätou ora, e te ora o teie nei ao. Te faatiàmäraa, ta òe ia

ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi, e i te mau nünaa atoà o te ao nei. Mai

ia òe i faatiàmä i te ano i te matahurahura o teie nei ao, i ìtehia ai te

tupuraa hanahana o te ora, e mai ia òe i faatiàmä i te pöuri i ìtehia ai te

tupuraa hanahana o te märamarama ; a haere atoà mai na òe e

faatiàmä i te anoano rahi i roto i to mätou nei oraraa, ia hiti faahouhia to

mätou fenua iti i te märamarama ora o ta òe parau faatiàmä. Te

faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe Moà e to òe Tura, o mätou i tiàturi

e i faatiàturihia, e pohe mätou ia färii i ta òe ôpuaraa faaora nä roto i te

faatiàmäraa hinaarohia e òe na. A faaòre mai i ta mätou hapa, e a

faaòre mai i ta mätou tärahu. Mai ia òe i faatupu i te faatiàmäraa o te

nünaa Iteraèra mai roto mai i te ano e te faatereraa faatïtï a te Hau Aifiti,

a haere atoà mai na òe e faatupu i te faatiàmäraa o te nünaa Mäòhi mai

roto mai i te ano o te faatereraa faatïtï o te mämü e te haamämü. A

tahitià mai i ta mätou ùpu, a färii aroha mai i ta mätou pure. No òe hoì te

Hau e te Tumu Nui i Mäòhi Nui nei, mai teie nei e a tau a hiti noa atu.

Pehe :

Te mau haereà o te Tumu Nui :

E fäìraa na te Tumu Nui e nä ô ra e : Eere hoì to ù ra manaò i to

òutou ra manaò ; eere hoì to òutou ra haereà i to ù ra haereà, te nä reira

mai ra te Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia

atoà to ù ra haereà, e teitei ia i to òutou haereà, e to ù ra mau manaò i to

òutou ra mau manaò. Te mau haereà o te Tumu Nui, o te aroha ia e te

parau mau, i te feiä o ta na i faaau i te parau, e o ta na i faaìte mai. O te

aroha e te parau mau, ua färerei ia räua ; o te parau tià e te hau, ua

hohoì räua. E tupu mai te parau mau no roto i te fenua, e hiò mai hoì te

parau tià mai te raì mai.

E te Tumu Nui e, te tumu o te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa

o te nünaa Mäòhi, e te mau nünaa atoà o te ao nei. Mai ia òe i faaìte mai

i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i te matahurahura o teie nei ao,

tei riro ta òe Rahu ei tupuraa hanahana ; a haere mai na òe e arataì

faahou ia mätou nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa

hinaarohia e òe na, te mea anaè ia e hoì faahou mai ai te hau, te maitaì,


ÀPI 4 / 5


e te òaòa i nià i to mätou fenua iti, e i roto i to mätou nünaa iti. Te

faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe Tura e to òe Moà, o mätou i tiàturi

e i faatiàturihia i te reo mona o te tävaimanino, e pohe mätou ia haere nä

nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa hinaarohia e òe na. O

mätou atoà rä i òre i tiàturi i to òe reo Metua e nä ô ra e : To ù ra mau

haereà, o te aroha ia e te parau mau. A faaòre mai i ta mätou hapa, e a

faaòre mai i ta mätou tärahu. Mai ia òe i mäìti i nä maehaa Iteraèra no te

arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa

hinaarohia e òe na, a tono atoà mai na òe i nä maehaa Mäòhi no te

arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa

hinaarohia e òe na, ia tupu ta òe ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi i teie

mahana. No òe hoì te Hau e te Tumu Nui i Mäòhi Nui nei, mai teie nei e

a tau a hiti noa atu.

Pehe :

Te taiòraa papa :

Pehe :

Te faaitoitoraa :

Te pure tätarahapa :

Pehe :

Te ôroà a te Fatu :

Pehe :

Te parau faaara :

Pehe :

Te poroì :

E te Tumu Nui e, e mauruuru rahi to mätou ia òe, òe i faaìte

faahou mai ia mätou i ta òe ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi. Mai to


ÀPI 5 / 5


Värua i faaârepurepu i te Vai i te matahurahura o teie nei ao, i matara ai

te ùputa o te märamarama e te ora ; ia faaârepurepu atoà to òe Värua i

to mätou âau, i to mätou manaò, i to mätou värua e hope roa, ia uruhia

mätou i te värua o te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa hinaarohia e

òe na.

E te mau tamarii a te Tumu Nui, e te mau tamarii a Mäòhi Nui, teie te

poroì ia tätou i teie mahana : Ia Atua te Atua, ia Fenua te Fenua, ia

Taata te Taata. Ua maitaì roa. Mäuruuru.

Parau Faatoa Mätahiti âpï a te Ètärëtia Porotetani Mäòhi 2025

 



Àpi 1 / 22

I te mahana matamua : (Täpati 31/08)

- Te tumu parau : E aha te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa

- Te taiòraa papa 1 : Tei to na rima ta na tähiri, e tämä mäite o ia i

ta na papaìraa titona, e haaputu o ia i te titona i roto i ta na vairaa

titona, âreà te ota e tütuì o ia i te reira i te auahi pohe ore (Ruta 3,

17).

- Te taiòraa papa 2 : Eiaha e mataù i te faataa-ê-raa. No te mea i

faaruè i te tumu, i tupu mai ai te haari âpï. No te mea i faaruè i te

rima metua, i päpü ai te tuuraa âvae o te tama. No te tamahine i

faaruè i te fare metua, i haapeu ai òe i te parauraa e, e vahine ta

òe. No te tamaiti i faaätea i nä metua, i tänehia ai ta òe e terä pötii.

No te taa-ê-raa i te püfenua, i pü mai ai te tama (tuhaa pehepehe,

Turo a Raapoto : Tirioe, àpi 28).

- Te faaitoitoraa :

Ei ìritiraa i teie matahiti âpï ètärëtia, teie te tumu parau e tuuhia mai

nei i mua ia tätou : Te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. E vaù

mahana i faataahia no tätou i te ìmi mäiteraa i te faufaa rahi o teie èà i

roto i ta te Atua ôpuaraa, e ua färii hoì tätou i te haere nä nià i teie èà o

te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, ua maitaì roa ia. No teie rä mahana

matamua, e mata na tätou i te tütonu i nià i teie uiraa e nä ô ra e : E aha

te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.

Ua ìte maitaì tätou e, i te mau taime atoà e faahitihia ai te parau o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te vai ra te manaò o te taata ; e manaò

tano änei aore ra e manaò tano òre, e manaò tüàti änei aore ra e manaò

tüàti òre, e manaò ihoä rä to te taata. Tei roto te reira i te tiàmäraa hope

o te taata i te parauraa i to na manaò. No tätou nei rä, e no te tauturu i to

tätou manaò i te märamaramaraa e aha te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, e rave mai na tätou i terä reo to Ioane e nä ô ra e : Tei to na

rima ta na tähiri, e tämä mäite o ia i ta na papaìraa titona, e haaputu o ia

i te titona i roto i ta na vairaa titona, âreà te ota e tütuì o ia i te reira i te

auahi pohe ore (Ruta 3, 17). E parau teie no te tämäraa i te papaìraa

tïtona, e rave te taata papaì titona i te tähiri ei räveà no te faataa i te

mäa titona e te paa titona ; e haaputuhia te mäa titona i roto i te vairaa,

âreà te paa titona aore ra te ota, e faaruèhia ia i roto i te auahi. I mua i te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te tuhaa matamua roa e rave, te

faaitoitoraa ia i te tähiri atoà i to tätou mau manaò rii, e tämä atoà i to

tätou manaò, e faataa i te mäa ta teie nä parau e mau ra, e e faataa hoì i

te paa. E mea faufaa te paa, e mea faufaa roa atu rä te mäa no te mea,

te reira te ora. Te tähiri maitaì roa aè no te tämä i to tätou manaò i nià i

te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te reo Mäòhi ihoä ia. Te faufaa ia o terä

uiraa e nä ô ra e : E aha te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i ta te reo

Mäòhi türamaraa.


Àpi 2 / 22


I roto i te faataa-ê-raa, e faataa te parau tumu, mai terä rii ta Ioane e

faahiti ra no te papaìraa titona, e faataahia te mäa, e faataahia te ota, te

vai nei te tahi i mua i te tahi. No te mea rä e faataa-ê-raa te parau, te vai

ra ia te manaò hau i hinaarohia i te faaìte i muri aè i te faataaraa ; òia

hoì, ia ìtehia te taa-ê-raa te tahi i te tahi, mai te taa-ê-raa o te ota e te

mäa, te mea anaè ia e ôhie ai te faaruèraa i te ota, òia te mea faufaa

òre, e te täpeàraa mai i te mäa no te mea, te reira te mea faufaa, e te

reira hoì te ora o te taata. Te auraa ra, e parau maitaì roa ia te faataa-ê-

raa no te mea, e parau no te mäìtiraa i te ora, e parau no te tïtauraa i te

ora, eere änei. I roto hoì i te faatiàmäraa, e faatià te parau tumu, mai

terä rii ta te Fatu e faahiti ra i te nä ôraa e : Eiaha e manaò e i haere mai

au e faaòre i te ture e te mau perofeta ; aore au i haere mai e faaòre, e

faatià rä. Te faatià hoì, no te tahi ia mea faufaa i vai na i raro, tei ìmihia

te räveà ia tae te reira mea faufaa i nià ; òia hoì, ia tae i roto i te

märamarama. Te mä hoì i roto i te faatià-mä-raa e i roto i te mä-

ramarama, hoê ä ia. E ia haapäpü mai hoì Ioane e : Tei roto ia na te ora,

e taua ora ra, to te taata ia märamarama. Te auraa ra, e parau maitaì

roa atoà te faatiàmäraa no te mea, e parau no te ora, e aore ra e parau

no te faataeraa i roto i te ora. Ia haapotohia, te manaò tumu ta te faataa-

ê-raa e te faatiàmäraa e faaìte nei, hoê ä ia, e parau no te ora aore ra e

manaò no te tïtauraa i te ora. Eita paha ia tätou e fifi roa ia faaau i te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i te maehaa ; e no te mea e faaauraa, eere

ihoä ia nä parau nei i te maehaa. Haamanaò na tätou i te parau o te

maehaa ia faaauhia i nià i te taata, e piti tamarii teie ta te ôpü hoê i

fänau mai i te taime hoê. E tamarii ê ihoä te tahi, e tamarii ê hoì te tahi,

ia hiòhia rä to räua hohoà, fätata roa e tià maitaì te tahi i te tahi. Mai te

reira atoà te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e parau taa ê ihoä te tahi e te

tahi, te manaò tumu rä ta räua e faaìte ra, hoê ä ia, eere änei. Ia

haapotohia te manaò, i te mau taime atoà tätou e faahiti ai i te parau o te

faataa-ê-raa, a haamanaò, te tià noa atoà mai ra to na maehaa, te

faatiàmäraa ia ; hoê ä manaò tumu to räua, e hoê ä faaìteraa tumu ta

räua, òia te tïtauraa i te ora âpï. No reira, rau noa atu to tätou manaò i

nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, no tätou te reira manaò, e na tätou

te reira tätararaa ; âreà ta reo Mäòhi türamaraa, òia ta na tämäraa i to

tätou mau manaò, e parau maitaì roa ia ; ìnaha, e parau no te ora.

Ei ôpaniraa i te manaò, e reo ia no te päpaì pehepehe e nä ô ra e :

Eiaha e mataù i te faataa-ê-raa. No te mea i faaruè i te tumu, i tupu mai

ai te haari âpï. No te mea i faaruè i te rima metua, i päpü ai te tuuraa

âvae o te tama. No te tamahine i faaruè i te fare metua, i haapeu ai òe i

te parauraa e, e vahine ta òe. No te tamaiti i faaätea i nä metua, i

tänehia ai ta òe e terä pötii. No te taa-ê-raa i te püfenua, i pü mai ai te

tama. E nä ô ia tätou ia parau e : E mataù änei hoì tätou ia tupu mai te

haari âpï ; e parau riàrià änei hoì ia päpü te tuuraa âvae o te tama. E


Àpi 3 / 22


mea ìno änei hoì ia haapeu òe i te parauraa e, e vahine ta òe ; e hara

änei hoì ia tänehia ta òe e terä pötii. E parau peàpeà änei hoì ia pü mai

te tama i te ao nei. No reira, e manaò faahau to te òrometua reo Mäòhi

ia tätou, e e hinaaro faafäite hoì to te päpaì pehepehe ia tätou. I te

tanoraa mau ra, eita ia tätou e mataù faahou i te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa no te mea, tätou päatoà tei nä nià mai i te reira èà, eere

änei. E mea tano roa aè rä ia fäì e, ua tuu ê na te Tumu Nui i teie parau

maehaa i roto i to tätou âau, e o tätou iho te tupuraa hanahana no teie

nä parau maehaa. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua, òe i horoà mai ia mätou i te

reo Mäòhi, ei tähiri maitaì roa aè, ei tämä, e ei haamäramarama ia

mätou i te auraa mau o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I faatiàturi

noahia mai na mätou, e te faatiàturi noahia nei ä mätou, te faataa-ê-raa

e te faatiàmäraa, e parau anaè ia no te pohe ; e ìnaha te parau mau, e

parau teie no te ora tei ineine hope roa òe i te haafänaò ia mätou, e

parau no to mätou ora. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to

òe moà e to òe tura, o mätou i òre i faatura ia òe, no te reo taa ê roa ta

òe i horoà mai ia mätou, i matara ai ia mätou i te auraa nehenehe roa o

te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o

mätou i òre i tiàturi i te reo Mäòhi, te täviri e matara ai ia mätou te ùputa

o te märamarama, e te ùputa o to mätou iho ora. E te Atua Metua e, a

faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu.

I te piti o te mahana : (Monirë 01/09)

- Te tumu parau : E aha te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä

- Te taiòraa papa 1 : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò ;

eere hoì to òutou ra haereà i to ù ra haereà, te nä reira mai ra te

Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia

atoà to ù ra haereà, e teitei ia i to òutou haereà, e to ù ra mau

manaò i to òutou ra mau manaò (Itaia 55, 8 – 9).

- Te taiòraa papa 2 : Eere teie nei parau ta ù e parau atu ia òe i teie

nei mahana i te mea ìtea òre e òe, eere hoì tei te ätea ê. Aore i nià

i te raì, a parau ai òe e : O vai to tätou e haere i nià i te raì, e tii i

taua parau ra e hopoi mai ia tätou nei, ia faaroo atu tätou e ia

haapaò. Eere hoì tei te tahi pae moana mai, a parau ai òe e : O vai

to tätou e fano i te moana, e tii i taua parau ra, e hopoi mai ia tätou

nei, ia faaroo atu tätou e ia haapaò. Tei pihaì iho rä taua parau nei

ia òe, tei to vaha, e tei to âau, ia haapaò òe i te reira (Teuteronomi

30,11-14)

- Te faaitoitoraa :

I nanahi ra, ua faaroo mai tätou i te manaò o te òrometua reo Mäòhi,

e te manaò o te päpaì pehepehe i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa,


Àpi 4 / 22


ta tätou i faaau i te maehaa. Aita atu e manaò tumu ta teie nä parau

maehaa e faaìte nei maori rä, te tïtau tämauraa i te ora âpï. I teie

mahana, e tämata ia tätou i te faaroo i te manaò o te Atua i nià ia

maehaa mä.

Teie te manaò matamua o te Atua i nià ia maehaa mä, terä ia reo to na e

nä ô ra e : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò, te nä reira mai ra

te Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia atoà

to ù ra mau manaò, e teitei ia i to òutou ra mau manaò. Te auraa, te

Atua iho teie e parau âfaro mai nei i te taata, mai te mea ra, tei mua te

Atua i te taata, no to na hinaaro e färerei i te taata, e aro e aro, e mata e

mata. E tano huru tano terä pehepehe e nä ô ra e : O te aroha e te

parau mau, ua färerei räua ; o te parau tià e te hau, ua hohoì räua. E i

roto i teie färereiraa, te Atua iho teie e haapäpü mai nei, a tahi roa, e

mea taa ê roa to na manaò i nià ia maehaa mä, e mea taa ê hoì to tätou

manaò to te taata ; e a piti, e ärea rahi teie e vai nei i roto i to na manaò i

nià ia maehaa mä, e to tätou manaò to te taata nei. Aita te Atua e

faahapa mai nei i to tätou manaò taata i nià i te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, aita atoà rä e faatià nei. Ta te Atua noa e haapäpü mai nei,

teie ia : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò. Te auraa, ua ìte te

Atua i te manaò o te taata i nià ia maehaa mä, e aha atu ai to na manaò,

e tiàmäraa hope te reira no te taata. Te uiraa rä, teie ia : E hinaaro änei

rä hoì te taata e ìte atoà i te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä ; ua

ineine änei hoì te taata i te faaroo atoà i te manaò o te Atua i nià i te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Ia haapäpü mai ä te Atua e : Mai te raì nei

hoì, e teitei rahi to na i to te fenua, òia atoà to ù ra mau manaò, e teitei ia

i to òutou ra mau manaò. Ia ìte mai tätou, e ärea rahi ihoä teie e faataa ê

nei i te raì e te fenua, aita rä te Atua i huna i to na mau manaò i nià i te

raì ; ìnaha, te Atua iho teie i haere mai e färerei i te taata i nià i te fenua,

no te parau âfaro i to na manaò i te taata. Te auraa, terä ärea rahi i roto i

te manaò o te Atua e te manaò o te taata, na te Atua iho e faaî nei nä

roto i te parau âfaroraa mai i to na manaò i te taata. Ia faaauhia mai teie

parau i nià ia tätou i teie mahana, e nä ô ia tätou ia parau e, te Tumu Nui

iho teie e haere mai nei i Mäòhi Nui nei no te färerei i te nünaa Mäòhi, e

no te parau âfaro mai i to na manaò i nià i te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa. E ui na tätou, e nä hea te Atua i te parau âfaro mai i to na

mau manaò i te nünaa Mäòhi. Eita roa atu paha tätou e hape i te

haapäpüraa e, te òrometua reo Mäòhi te tauaro fätata roa aè o te Tumu

Nui, òia hoì, e parau âfaro mai te Atua i to na manaò i nià i te faataa-ê-

raa e te faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi nä roto i te reo Mäòhi. Te auraa, ta

te reo Mäòhi türamaraa e te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä, hoê ä

ia no te mea, te Atua iho te tumu o te reo Mäòhi. No reira, aita atu e

manaò tumu to te Atua i nià ia maehaa mä maori rä, te tïtauraa i te ora,

e aore ra te tïtau tämauraa i te ora âpï.


Àpi 5 / 22


Teie te piti o te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä, terä ia reo to na e

nä ô ra e : Eere teie nei parau ta ù e parau atu ia òe i teie nei mahana i

te mea ìtea òre e òe, eere hoì tei te ätea ê. Aore i nià i te raì, a parau ai

òe e : O vai to tätou e haere i nià i te raì, e tii i taua parau ra e hopoi mai

ia tätou nei, ia faaroo atu tätou e ia haapaò. Eere hoì tei te tahi pae

moana mai, a parau ai òe e : O vai to tätou e fano i te moana, e tii i taua

parau ra, e hopoi mai ia tätou nei, ia faaroo atu tätou e ia haapaò. Tei

pihaì iho rä taua parau nei ia òe, tei to vaha, e tei to âau, ia haapaò òe i

te reira. E tano tätou e haapoto i teie parau ta te Atua mai teie i muri nei

: Teie parau no te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, aita to te ätea ê, tei

pïhaì iho roa ia òe, tei to vaha, tei to âau. Ia parau mai hoì te Atua e, tei

to vaha ; te auraa, ua faaàmu vau ia òe i te parau o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, tei roto noa ä òe i te ôpü o to òe metua vahine, terä ta òe

mäa tumu e ua paari òe i teie mahana, terä to òe ora tumu. Mai te peu te

toe nei te tahi tuhaa ta te Atua e tiaì nei i te taata ia rave, te haapaò ia i

te parau o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Ia parauhia no te tamarii, e

tamarii haapaò ; teie to na auraa, e tamarii ia tei faaroo i te parau, tei

tiàturi i te reira parau, e tei rave i te mea tei parauhia ia na, e tamarii ia

tei haapaò i te parau. No reira, e tamarii haapaò hoì tätou i te parau a te

Tumu Nui, a haere ia a rave i te mea i parauhia ia tätou, te faataa-ê-raa

ia e te faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi. Ia nä reira hoì tätou i te haapaò i te

parau o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i roto i te oraraa nei, peneiaè te

Tumu Nui i te faaâpï i ta na parauraa i te nä ôraa e : Ariä, hoê ä to ù ra

manaò e to òutou ra manaò. Eere änei te reira te auraa o terä fäìraa ta

te Tamaiti e nä ô ra e : O vau e te Metua ra, hoê ä ia. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, taa ê noa ai to òe ra

manaò e to mätou ra manaò, aita rä òe i hiò faataa ê ia mätou ei nünaa

no òe ; teitei noa ai to òe ra manaò i to mätou ra manaò, aita rä òe i

huna ia mätou i to òe ra manaò i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.

Haamaitaì mätou ia oe i te mea, ua tae roa òe i te haapaeraa i to òe

nohoraa moà e te tura i te raì tuatinitini, no te haafätata mai ia mätou e

no te parau âfaro mai ia mätou nä roto i te reo Mäòhi, te mea ia i faaôhie

ia mätou i te märamaramaraa i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. No

reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou

i òre i faatura i to òe ra manaò i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa ; i

parau noa mai na òe, e te parau noa mai nei ä, aita ä rä mätou i tiàturi.

Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou ia òe i te mea, ua tae roa òe i te

tuuraa i ta òe parau maitaì no te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i roto i to

mätou âau, aita rä mätou i faaroo e aore i haapaò i ta òe parau. E te

Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou

tärahu.


Àpi 6 / 22

I te toru o te mahana : (Mahana piti 02/09)

- Te tumu parau : Te Atua e te èà o maehaa mä.

- Te taiòraa papa 1 : Te vai ano noa ra te fenua aore e faufaa, e te

pöuri hoì i nià iho i te ìriatai ; e ua faaârepurepu iho ra te Värua o

te Atua i nià iho i te moana. Ua parau iho ra te Atua, Ei

märamarama ; ua märamarama iho ra. Hiò aè ra te Atua i te

märamarama, e te maitaì ra ; e ua faataa iho ra te Atua i te

märamarama e te pöuri (Tenete 1, 2 – 4).

- Te taiòraa papa 2 : Te mau haereà o te Tumu Nui ra, o te aroha ia

e te parau mau, i te feiä i haapaò i ta na parau i faaau, e ta na i

faaìte mai (Taramo 25, 10).

- Te faaitoitoraa :

Ta tätou tumu parau no teie ahiahi, te nä ô ra ia : Te Atua e te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, ta tätou i haapoto mai i te nä ôraa e : Te

Atua e te èà o maehaa mä. No reira, mai te peu e parau märamarama to

maehaa mä i teie nei, eiaha ia ia moèhia e, te vai atoà nei te èà o

maehaa mä. Te auraa, eere i te mea haere hänoa, eere te parau o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i te mea rutu hänoa ; ia päpü ia i roto i te

manaò e aha teie èà e parauhia nei, i hea e haamata ai, e i hea e hope

atu ai. Ia haapäpü anaè mai rä ta tätou tumu parau : Te Atua e te èà o

maehaa mä, e piti manaò e märamaramahia ra, a tahi roa, mai te mea

ra te Atua iho teie e tià nei i mua i te èà o maehaa mä, e tauaro änei te

tahi i te tahi, e aore ra ua ineine te Atua i te haere nä nià i taua èà ra ; e

a piti, mai te mea ra te Atua e te èà o maehaa mä, hoê ä ia ; òia hoì, eita

e tano e hiò faataa ê i te Atua e te èà o maehaa. Aita te tahi manaò e

faahapa nei i te tahi, te faaravaì nei rä te tahi manaò i te tahi, mai te mea

ra, te Atua iho teie e faaìte mai nei i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, e te Atua iho tei haamata i te haere nä nià i taua èà ra.

No te tauturu i to tätou manaò, e rave mai na tätou i terä faaìteraa a te

päpaì Tenete. Te nä ô ra te ômuaraa o taua faaìteraa ra : Te vai ano noa

ra te fenua aore e faufaa, e te pöuri hoì i nià i te ìriatai. Te auraa, te vai

nei te fenua, tei roto rä te fenua i te pöuri, tei roto te fenua i te Vai, e aita

hoê aè täpaò e faaìte ra i te ora. Ia püòi mai rä te reo o te päpaì Tenete i

te nä ôraa e : Ua faaârepurepu iho ra te Värua o te Atua i nià i te Vai, te

auraa, te täpaò matamua roa e faaìte mai ra i te parau o te ora, terä ia

faaârepurepuraahia te Vai. Mai te peu i vai ano noa na te Vai, i teie nei,

ua häùtiùti te Vai, te ìtehia nei te tupuraa o te ora, te mea âpï ia ta te

Atua iho e faaìte nei. Te auraa, te Atua iho teie e haamata nei i te faataa

i te huru o te Vai ano e te Vai ora ; òia hoì, te Atua iho teie e haamata nei

i te faaìte i te èà o te faataa-ê-raa. E ia parau mai hoì te Atua e : Ei

märamarama, ua märamarama iho ra, te auraa, te vai noa nei ihoä te

pöuri, te Atua iho rä teie e faatià mai nei i te märamarama nä roto i te

mana o ta na parau ; òia hoì, te Atua iho teie e faaìte mai nei i te èà o te


Àpi 7 / 22


faatiàmäraa, òia te èà o te ora âpï. Te auraa ia o terä reo o te päpaì

Tenete e nä ô ra e : Hiò aè ra te Atua i te märamarama, e te maitaì ra ; e

ua faataa iho ra te Atua i te märamarama e te pöuri. No reira, eita tätou

e hape i te haapäpüraa e, te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e hinaaro

tumu te reira no te Atua ia tupu te ora, i räpae aè i te reira, na te haavare

anaè ia ; e te èà hoì o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te èà iho ia o te

Atua, mai te mea ra te èà o maehaa mä e te èà o te Atua, hoê ä ia. Ia

haapotohia te manaò, aita te Atua i tiaì mai i te manaò o te taata no te

mea, te èà o maehaa mä, te Atua iho te haamataraa e te faahopeàraa, e

aore ra, te Atua iho tei faariro ia na iho ei hiòraa matamua no te èà o

maehaa mä.

I teie nei, no te tauturu i te taata ia òre roa atu ia hape i te èà o te faataa-

ê-raa e te faatiàmäraa, te Atua iho tei tuu mai i te täpaò i nià i te èà o

maehaa mä. Teie mai te täpaò matamua, terä ia reo o te päpaì Taramo e

nä ô ra e : Te mau haereà o te Tumu Nui, o te aroha ia e te parau, i te

feiä i haapaò i ta na parau i faaau, e ta na i faaìte mai. Haapäpü noa mai

ai te Tumu Nui i te nä ôraa e : Eere hoì to òutou ra haereà i to ù ra

haereà, te nä reira mai ra te Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to

na i to te fenua ; òia atoà to ù ra haereà, e teitei ia i to òutou haereà ;

aita rä te Tumu Nui i huna i to na mau haereà, e ua haapäpü roa mai i te

täpaò, te aroha ia e te parau mau. Te auraa, i te mau vähi atoà e i te

mau taime atoà e ìtehia ai te tupuraa o te aroha e te parau mau i te

fenua nei, te reira te faaìte i te èà o te Tumu Nui ; òia hoì, te reira te

faaìte i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I te tanoraa mau, eita te

taata e hape faahou i te èà, e a moè noahia atu ia na te èà, te täpaò rä

eita ia e moèhia i te taata no te mea, aita te täpaò i te ätea ê, aita to nià i

te raì, aita to te tahi pae mai o te moana, tei pïhaì iho roa i te taata, tei

roto roa i to na iho âau. E tano atoà e parau e, i te mau taime atoà e i te

mau vähi atoà te taata e faatupu ai i te aroha e te parau mau, tei nià o ia

i te mau haereà o te Tumu Nui ; òia hoì, tei nià te taata i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, mai te mea ra hoê ä haereà to te Tumu

Nui e to te taata. No reira, mai te peu te hinaaro nei tätou ia hoê ä

haereà to tätou e to te Tumu Nui, a faaitoito anaè ia i te faatupu i te

aroha e te parau mau i nià iho i to tätou fenua iti. Ia nä reira hoì tätou i

roto i te oraraa nei, peneiaè te Tumu Nui i te faaâpï i ta na parauraa i te

nä ôraa e : Ariä, hoê ä to òutou ra mau haereà e to ù ra mau haereà. E

tano huru tano terä fäìraa a te päpaì Taramo e nä ô ra e : O te aroha e te

parau mau, ua färerei räua ; o te parau tià e te hau, ua hohoì räua. Eere

änei, ua maitaì roa. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua, òe i faariro ia òe iho ei èà

märamarama no te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, tei riro ta òe rahu ei

tupuraa hanahana ; òe atoà rä i tuu i te täpaò i nià i to òe èà, òia te


Àpi 8 / 22


aroha e te parau mau, ia òre roa atu mätou ia hape i te èà mau o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa hinaarohia e òe na. Haamaitaì atoà rä

mätou ia òe i te mea, ua tae roa òe i te tuuraa i te täpaò o to òe ra mau

haereà i roto i te papa o to mätou âau, ia òre roa atu mätou ia hape

faahou i te èà, e ia òre ia moè faahouhia ia mätou te èà o te faataa-ê-raa

e te faatiàmäraa. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà

e to òe tura, o mätou i òre i faatura i to òe ra mau haereà, e o mätou i

òre i haapaò i ta òe parau i faaau ia mätou i nià i te èà o te faataa-ê-raa

e te faatiàmäraa. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou ia òe i te mea, ua

moè roahia ia mätou e, nä täpaò faaìte i to òe ra mau haereà, aita to te

ätea ê, aita to nià i te raì, aita hoì to te tahi pae mai o te moana, tei pihaì

roa iho rä ia mätou, ua tuuhia e òe i roto roa i te papa o to mätou âau. E

te Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou

tärahu.

I te maha o te mahana : (Mahana toru 03/09)

- Te tumu parau : Te Tamaiti e te èà o maehaa mä

- Te taiòraa papa 1 : Eiaha e horuhoru to òutou âau, e faaroo i te

Atua, e e faaroo atoà mai hoì ia ù. E rave rahi te pärahiraa mau i te

fare o taù Metua ra ; àhiri aita ra, ua parau atu ia vau ia òutou. Te

haere nei au e haamaitaì i te hoê vähi no òutou. E ua oti anaè i te

faaauhia e au te hoê vähi no òutou ra, e hoì mai au e arataì ia

òutou i o ù ra ; ei reira atoà òutou i te vähi e pärahihia e au ra. Ua

ìte hoì òutou i teie nei vähi ta ù e haere nei, e ua ìte hoì òutou i te

èà. Ua parau mai ra Toma ia na, E te Fatu, aita mätou i ìte i tenä

na vähi ta òe e haere na ; e aha hoì mätou e ìte ai i te èà. Ua

parau atu ra Ietu ia na, O vau te èà, e te parau mau, e te ora, aore

roa e taata e tae i te Metua ra, maori rä ei ia ù (Ioane 14, 1 – 6).

- Te taiòraa papa 2 : Tei raro te mahana, tei nià te hïrau, ua pau ta

ù pape i te tere roa nei. E uto rä ta ù, ei mäa na te haari âpï nei

(tuhaa pehepehe, Turo a Raapoto, Tama, àpi 11).

- Te faaitoitoraa :

Ei haamanaòraa ia tätou i te parau i nanahi ra, terä ia e nä ô ra e : Te

èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e te èà o te Tumu Nui i Mäòhi Nui

nei, hoê ä ia ; e te täpaò haapäpü i te reira èà, o te aroha ia e te parau

mau. I teie ahiahi, te nä ô ra ta tätou tumu parau : Te Tamaiti e te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e aore ra, te Tamaiti e te èà o maehaa

mä. Mai te peu i haapäpühia mai tätou e, te èà o maehaa mä e te èà o

te Tumu Nui, hoê ä ia ; e tämata ia tätou i te faaroo i teie ahiahi e, te èà

o maehaa mä e te èà o te Tamaiti, hoê rä änei hoì, aore ra e èà ê te tahi

i te tahi. No te faahau i to tätou manaò, e faaitoito tätou i te âpee i ta te

Tamaiti iho faaìteraa i to na èà.


Àpi 9 / 22


I mua i te manaò haapeàpeà o te mau pipi, te nä ô ra te reo faahau o te

Tamaiti i nià ia rätou : Eiaha e horuhoru to òutou âau, e faaroo i te Atua,

e e faaroo atoà mai hoì ia ù. Te auraa, te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa,

e parau no te faaroo ; òia hoì, e parau no te ora o te taata. E parau atoà

rä te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa na te faaroo ; òia hoì, e parau na te

Atua i te taata, e parau e faaora i te taata. E no te mea : E faaroo i te

Atua, e e faaroo atoà mai hoì ia ù ; te auraa, te parau a te Metua e te

parau a te Tamaiti i nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, hoê ä

ia, e parau no te ora. Te püòi mai ra te Tamaiti i te nä ôraa e : Ua ìte hoì

òutou i teie nei vähi ta ù e haere nei, e ua ìte hoì òutou i te èà. Te auraa,

mai te Metua e tae noa atu i te Tamaiti, aita räua i huna i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e ua faaìte atoàhia i te mau pipi. Ia

haapotohia, ua ìte te mau pipi i te èà o maehaa mä ; òia hoì, ua ìte rätou

i te èà o te ora. Teie hoì èà o maehaa mä, aore ra te èà o te ora, hoê ä

ia e te èà hoìraa i te fare metua ra. Te auraa, aita atu e tumu to te èà o

te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa maori rä, te hoìraa o te taata i te fare

metua ra. No te mea rä aita te mau pipi i ôhie i te märamarama i te

parau, te tumu ia te Fatu i haapoto mai ai i ta na parau i te nä ôraa e : O

vau te èà, e te parau mau, e te ora. Ia fäì anaè mai Ietu e : O vau te èà,

aita o ia e faarahi nei ia na iho, e aita o ia e faaìte nei i te tahi èà taa ê ;

aita atu ta na maori rä, te haamanaò faahouraa mai i te èà o te Metua, e

aore ra te haamanaò faahouraa mai i te èà e tae ai te taata i te fare

metua ra, te èà ia o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, òia te èà o te ora.

Ia haapäpü anaèhia mai nä täpaò e piti i nià i te èà o te Tumu Nui, òia te

aroha e te parau mau ; aita ia i taa ê atu e nä täpaò e piti i nià i te èà o te

Tamaiti, òia te parau mau e te ora. Ia haapotohia, te èà o te Metua e te

èà o te Tamaiti, hoê ä ia. E tano huru tano terä fäìraa ta te Tamaiti e nä ô

ra e : O vau e te Metua ra, hoê ä ia, eere änei. Tahi rä huru tumu o te

Metua e te Tamaiti i te mea ia, aita räua i pïpiri i to räua parau no räua

anaè. Haamanaò na tätou i te òhipa i tupu i te matahurahura o teie nei

ao, aita ihoä te Metua i parau âfaro mai e : O vau te märamarama o teie

nei ao, ua parau noa o ia e : Ei märamarama, e ua märamarama iho ra.

Te märamarama rä, aita atu e mea o ta na i faaìte mai maori rä, te Atua

ei Atua no te märamarama e te ora. Te Tamaiti hoì, te nä ô ra ta na

fäìraa e : O vau te märamarama o teie nei ao ; òia hoì, aita atu e faufaa

tumu to te märamarama maori rä, te faaìteraa i te Atua te tumu o te

märamarama e te ora. E ua tae roa te Tamaiti i te haapäpüraa i ta na

mau pipi e : O òutou te märamarama o teie nei ao ; òia hoì, aita atu e

faufaa tumu e riro mau ai te mau pipi ei märamarama o teie nei ao maori

rä, te faaìteraa i te Atua te tumu o te märamarama e te ora o teie nei ao.

Ia hoì mai tätou i nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te Atua

Metua ihoä te tumu o te reira èà, te èà ia ta te Tamaiti i haere mai e

haamanaò faahou i to teie nei ao. Ia fäì anaè mai rä te Tamaiti e : Ua ìte


Àpi 10 / 22


hoì òutou i te èà, mai te mea ra ihoä ia te parau âfaro nei o ia i ta na

mau pipi i te nä ôraa e : O òutou te èà ; òia hoì, mai ia ù i tonohia mai e

faaìte faahou i te èà hoìraa i te fare metua ra, te reira atoà ta òutou

tuhaa i teie nei. Te märamarama ra ia tätou e, te èà o te Metua, te èà hoì

o te Tamaiti, e te èà o te mau pipi, hoê ä ia. Te uiraa ia tätou i teie

mahana, teie ia : Hoê ä änei to tätou èà e te èà o te Tamaiti, e te èà o te

Metua. Te parau päpü, ua ìte atoà tätou i te èà o maehaa mä no te mea,

ua faaìtehia tätou i taua èà ra. Te auraa, e tiàturiraa rahi to te Atua

Metua ia tätou, ia riro atoà tätou ei èà no te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa hinaarohia e te Atua Metua i Mäòhi Nui nei.

Rave mai na rä tätou i terä tuhaa pehepehe ta tätou e nä ô ra e : Tei raro

te mahana, tei nià te hïrau, ua pau ta ù pape i te tere roa nei. E uto rä ta

ù, ei mäa na te haari âpï nei. Te märamarama rii ra tätou e, e pehepehe

teie no te mäa haari ; e ìnaha, e ôtiu te haamataraa o te haari, riro mai ai

ei ôuo, ei nïhä, ei ômoto, e hohoà mai ai ei mäa haari hoê. Te auraa, tei

roto i te ôtiu hoê te täatoàraa o te parau o te mäa haari hoê, e faaòromaì

rä i te tiaì i te tauiraa. Mai te reira atoà hoì te parau o te tumu haari hoê,

tei roto te taatoàraa o to na parau i te mäa haari hoê. E mäa haari hoê

noa i te haamataraa, teie roto rä ia na te uto, te hïrau, te aa, te tumu

haari, e te peetä haari âpï, eiaha roa atu rä ia moèhia i te tanu i taua

mäa haari hoê ra. Mai te reira atoà te haamataraa o te èà o te faataa-ê-

raa e te faatiàmäraa, ia tanuhia ia i roto i te âau o te taata, ia aahia, e ia

päutuutu to na tupuraa, te mea anaè ia e òhu noa ai te tupuraa o te ora

âpï, e aita to na e muturaa. No reira, e piti teie hiòraa e faaôhie ia tätou i

te märamaramaraa i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa : Te vai nei

te hiòraa no te Tamaiti e fäì mai nei, O vau te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa ; e te vai nei te hiòraa no te haari e fäì atoà mai nei, O vau

te èà o maehaa mä. No reira, ia òre tätou ia märamarama i terä fäìraa a

te Tamaiti, a hiò ia i te mäa haari ; e ia òre hoì tätou ia färii i te haapiiraa

a te haari, a faaroo ia i te reo o te Tamaiti. E ìnaha, te hinaaro tumu o te

Tamaiti ia tätou i teie mahana, aita atu ia maori rä, ia riro atoà tätou ei

hiòraa no te èà o te faataa-êraa e te faatiàmäraa o te nünaa Mäòhi, mai

ta te Tamaiti e ta te haari e haapii mai nei. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, ua tae roa òe i te

haapaeraa i to òe nohoraa moà e te tura i te raì tuatinitini, e ua rave òe i

te huru e te hohoà o te fänauraa püfenua nä roto i ta òe Tamaiti, peneiaè

i te faaôhie ia mätou i te märamaramaraa e i te färiiraa i te èà o maehaa

mä. Haamaitaì atoà rä mätou ia òe i te mea, to òe ra mau haereà e te

mau haereà o ta òe Tamaiti, hoê ä ia ; e èà no te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, e èà no te hoìraa i te fare Metua ra. No reira, te faahaèhaa

atu nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i faaroo i te

reo o ta òe Tamaiti e nä ô ra e : Tei faaroo i te Tamaiti ra, e ora mure òre


Àpi 11 / 22


to na, tei òre i faaroo i te Tamaiti ra, ua ère ia i te ora, e tei nià te riri o te

Atua ia na. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou i te mea, aore mätou i

tiàturi i te mau mea maamaa o te fenua nei, ta òe i mäìti ei täpaò Mäòhi

no te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, mai te mäa haari e te mäa

ùru, mai te hureo honu e te huero manu, o rätou rä e faaìte tämau mai

nei ia mätou i te èà o maehaa mä. E te Atua Metua e, a faaòre mai i ta

mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu.

I te pae o te mahana : (Mahana maha 04/09)

- Te tumu parau : I roto i te faaauraa matamua, o Möte räua o

Aarona tei mäìtihia ei arataì.

- Te taiòraa papa 1 : Eere änei Aarona àti Revi ra i te tuaana no òe,

e taata parau maitaì o ia, ua ìte au, e ìnaha te haere mai ra o ia e

färerei ia òe ; e e òaòa to na âau ia ìte mai o ia ia òe ra, e nä òe e

parau atu ia na, e e tuu òe i te parau i roto i to na vaha ; e ei pïhaì

iho hoì au i to òe vaha, e ei pïhaì atoà iho hoì i to na vaha, e nä ù e

faaìte ia ôrua i ta ôrua e rave ra, e nä na e parau atu i te taata i ta

òe parau, ei vaha mau hoì o ia no òe, e ei mono òe i te Atua ia na

ra (Etoto 4, 14 – 16).

- Te taiòraa papa 2 : Ua nä mua hoì te Tumu Nui ia rätou i te haere,

i te ao ra, ua nä roto i te pou ata, ei arataì ia rätou nä te èàtià ; e i

te ruì ra, ua nä roto i te pou auahi, ei tiàrama i to rätou èà ; tià atu

ra ia rätou ia haere i te ao e i te ruì atoà hoì. Aore roa o ia i hopoi ê

i taua pou ata i mua i taua mau taata i te ao ra, e taua pou auahi i

te ruì ra (Etoto 13, 21 – 22).

- Te faaitoitoraa :

Ua faahope mai to tätou manaò i nanahi ra i nià i terä nä hiòraa e piti

no te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Te hiòraa matamua, terä ia

fäìraa ta te Tamaiti e nä ô ra e : O vau te èà ; òia hoì, òre noa atu ai o ia i

parau hope roa mai, te auraa hope rä o ta na fäìraa, mai te mea ra te

parau âfaro mai nei o ia i te nä ôraa e : O vau te èà o te faataa-ê-raa e

te faatiàmäraa hinaarohia e te Atua Metua ; òia hoì, o vau te èà hoìraa i

te fare Metua ra. Te piti o te hiòraa, terä ia faaìteraa a te haari, òre noa

atu ai te haari e parau âfaro mai nä roto i te reo o te taata, to na rä

tupuraa mai te ôtiuraa e tae atu i te haariraa, aore ra to na tupuraa mai

te haariraa e tae atu i te peetä haari, te faaìte noa ra ia i te tupuraa

hanahana o te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I teie ahiahi, te nä

ô ra ta tätou tumu parau : I roto i te faaauraa matamua, o Möte räua o

Aarona ta te Atua i mäìti, ei arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.

Hou tätou a hiò mai ai i te faaauraa matamua, e mea faufaa roa ia

haamanaò faahouhia te auraa o te tahi nä parau. A tahi roa, te Êtoto i

roto i te reo Iteraèra, te èà haereraa i räpae te auraa, te mea ia e


Àpi 12 / 22


parauhia nei i roto i te reo Mäòhi, te èà o te faataa-ê-raa. A piti, no te

mea te Êtoto e èà haereraa i roto i te ora, te mea ia e parauhia nei i roto

i te reo Mäòhi, te èà o te faatiàmäraa. Te Päta hoì, te haereraa ia nä te

tahi hiti i te tahi atu hiti, te mea ia e parauhia nei i roto i te reo Mäòhi, e

tähiti ; e no te mea te Päta, e faaruèraa ia i te tahi fenua no te haere i te

tahi fenua ê atu, te mea ia e parauhia nei i roto i te reo Mäòhi, te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. No reira, te èà o te Etoto e te Päta i roto i

te reo Iteraèra, hoê ä ia e te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i roto i

te reo Mäòhi. Mai ia tätou i faaau mai na i te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa i te maehaa, e tano atoà e faaau i te Etoto e te Päta i te

maehaa. Te vähi taa ê noa i te mea ia, e reo Iteraèra te tahi, e e reo

Mäòhi hoì te tahi ; e maehaa Iteraèra te tahi, e e maehaa Mäòhi hoì te

tahi. E tano atoà tätou e fäì e, e hinaaro no te Atua ia haere te nünaa

Iteraèra nä nià i te èà o te Etoto e te Päta ; e e hinaaro no te Atua ia

haere te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.

Te auraa, no te Atua hoê te hinaaro, na te Atua hoê te ôpuaraa, no te

faatupu rä i ta na ôpuaraa i te nünaa Iteraèra, e hinaaro o ia i te taata no

te tauaro ia na, te tumu ia te Atua i mäìti ai ia Möte räua o Aarona, ia

ôhie te tupuraa o to na hinaaro.

I te haamata roaraa, tei roto noa te faaauraa i te Atua räua o Möte, e aita

atu e aniraa ta te Atua ia Möte maori rä, ia tià atu i mua ia Faraò e i mua

i te nünaa Iteraèra, no te faaìte i ta na ôpuaraa faaora. Ia haapotohia, te

Atua hoê teie e faaau nei i te taata hoê, e tïtauhia ia te tiàturiraa päpü i

roto i te tahi e te tahi. Ta Möte hoì tuhaa i roto i te faaauraa, hoê anaè

aita atu maori rä, te parauraa e aore ra te àuvaharaa i te hinaaro o te

Atua ; teie mau rä te tuhaa i èrehia e Möte. Te auraa ia o terä reo to

Möte e nä ô ra e : E taù Fatu, eere au i te taata parau, mai ia òe ä i

parau mai i to tävini nei, e mai mutaaiho mai ä ; e reo maromaroâ e te

maumau to ’u. Eita paha tätou e ôhie i te märamarama i teie huru

mäìtiraa te Atua ia Möte ; e ìnaha, àhiri i hope te mau mea atoà i roto ia

Möte, e riro o ia i te òru, e te moèhia ia na te faaauraa. No te mea rä na

te Atua te ôpuaraa, na te Atua iho ia e faanaho i te mau mea atoà e

faaôhie i te tupuraa no ta na ôpuaraa faaora, te tumu ia i mäìtihia ai o

Aarona, te tuaana iho o Möte. Te auraa, aita te Atua i ìmi i te tauaro i te

ätea ê roa, ta te Atua iho i faaineine ätea, te auraa ia o terä reo to na i

nià ia Möte e nä ô ra e : Eere änei Aarona àti Revi ra i te tuaana no òe, e

taata parau maitaì o ia, ua ìte au, e ìnaha te haere mai ra o ia e färerei ia

òe ; e e òaòa to na âau ia ìte mai o ia ia òe ra, e nä òe e parau atu ia na,

e e tuu òe i te parau i roto i to na vaha. Te auraa, na te Atua iho e faahau

nei i te mea e haapeàpeà nei i te manaò o Möte ; e tei hau roa atu i te

maitaì, e tono mai te Atua i te tauaro tano maitaì, eere ihoä paha räua i

te maehaa, mai te maehaa mau rä ia räua i te tauaroraa ia räua iho, e i

te tauaroraa i te ôpuaraa faaora a te Atua. E tano e parau e, e Atua taa


Àpi 13 / 22


ê roa teie Atua. Te märamarama ra ia tätou e, i mua i te mau mea e

haapeàpeà nei ia tätou i te haereraa nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi i teie mahana, eiaha e haapeàpeà i te

manaò no te mea, ua ìte te Atua i te faanaho i ta na ôpuaraa, e ua ìte te

Atua o vai te tauaro tano maitaì ta na e tono mai no te tauaro ia tätou.

Tahi ä huru taa ê roa o te Atua i te mea ia, päpü noa atu ai te tuhaa a nä

tauaro maehaa i te arataìraa i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, ua faanaho ä te Atua i nä tauaro maehaa

âpï, eiaha no te haafaufaa òre i nä tauaro maehaa matamua, òia o Möte

räua o Aarona, ia òre roa atu rä ta na ôpuaraa faaora ia taupupü. Te

auraa ia o terä reo o te päpaì Êtoto e nä ô ra e : Ua nä mua hoì te Tumu

Nui ia rätou i te haere, i te ao ra, ua nä roto i te pou ata, ei arataì ia rätou

nä te èàtià ; e i te ruì ra, ua nä roto i te pou auahi, ei tiàrama i to rätou èà

; tià atu ra ia rätou ia haere i te ao e i te ruì atoà hoì. Aore roa o ia i

hopoi ê i taua pou ata i mua i taua mau taata i te ao ra, e taua pou auahi

i te ruì ra. Teie nä tauaro maehaa âpï, o Pouata ia räua o Pouauahi, o

Pouata te arataì i te ao, e o Pouauahi te arataì i te pö. Aita räua e haere

mai nei e haru i te tuhaa a nä tauaro maehaa matamua, aita atoà e

haere mai nei e faaapiapi, i tuuhia mai rä räua no te faaôhie roa atu i te

tuhaa a Möte räua o Aarona. E rave ihoä nä tauaro maehaa matamua i

ta räua tuhaa, e e rave atoà hoì nä tauaro maehaa âpï i ta räua tuhaa.

Te vähi hau roa atu i te mea ia, o Pouata räua o Pouauahi, na räua e tià

nei no te Tumu Nui, e aore ra te Tumu Nui teie e faarave nei ia räua i ta

na tuhaa i roto i te faaauraa, mai te mea ra te Tumu Nui iho teie e arataì

nei i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.

Ia haapotohia, e rave o Möte räua o Aarona i ta räua tuhaa, e rave hoì te

Tumu Nui i ta na tuhaa, e maitaì te tere o te nünaa Iteraèra. No reira, e

ôpuaraa faaora ta te Tumu Nui i te nünaa Mäòhi i teie mahana, eiaha

roa atu e haapeàpeà i to tätou manaò no te mea, e tono mai te Tumu

Nui i nä tauaro maehaa Mäòhi no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te

èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. E tei hau roa atu, e faataa atoà

mai te Tumu Nui ia Pouao räua o Poupö ei haapäpüraa e, eita o ia e

faaruè i te nünaa Mäòhi. Ia haapotohia, na te Tumu Nui te ôpuaraa, na

na iho e haamata, na na iho e faanaho, e na na iho e faahope.

Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, ua mäìti òe i te

maehaa Iteraèra ei arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-

raa e te faatiàmäraa hinaarohia e òe na, o te mea tià ia ia òe ; a tono

atoà mai na òe i te maehaa Mäòhi ei arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te

èà o maehaa mä. Mai ia òe i tono mai ia Pouata räua o Pouauahi, ei tiaì

mataara i te nünaa Iteraèra i te ao e te pö, ia òre roa atu ia hape i te èà ;

a tono atoà mai na òe ia Horo poìpoì räua o Horo ahiahi ei tiaì mataara i


Àpi 14 / 22


te nünaa Mäòhi, ia òre roa atu ia töàruàru te manaò. No reira, te

faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i

tiàturi i ta òe ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi ; e ìnaha, e hinaaro faaora

to òe ia mätou. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o mätou i òre i ìte e

i òre i färii i te mau tauaro maehaa rau ta òe i faataa mai ei haapäpü ia

mätou e, aita òe e faaruè nei ia mätou, mai Horo poìpoì räua o Horo

ahiahi, mai ia Mataarii nià räua o Mataarii raro, mai Firiàmä räua o

Firiàriàri. E te Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre

mai i ta mätou tärahu.

I te ono o te mahana : (Mahana pae 05/09)

- Te tumu parau : I roto i te faaauraa âpï, o Ioane räua o Ietu tei

mäìtihia ei arataì

- Te taiòraa papa 1 : Inaha, haere atu ra te ueue huero e ueue i te

huero ; e tei te ueueraa ra, maìri iho ra e tahi pae i te pae aratià,

maùe mai ra te manu, pau iho ra. Maìri iho ra e tahi pae i te vähi

papa, aita reà e repo ra, tupu iho ra ia i reira ra, no te mea aore i

moè reà i raro i te repo, ia mahanahia rä, ôriorio iho ra, pohe atu ra

no te mea aore i aahia. Maìri iho ra hoì e tahi pae i roto i te àihere,

tupu aè ra te àihere, apiapi iho ra. Maìri iho ra vëtahi i te vähi repo

maitaì, tupu aè ra, hotu iho ra, taìhoê hänere i te huero hoê, taìono

àhuru i te hoê, taìtoru àhuru i te hoê. E tarià to na ei faarooraa ra,

e faaroo o ia (Mätaio 13, 3 – 9).

- Te taiòraa papa 2 : E te haere ra o ia nä te hiti i te roto i Tarirea ra,

ìte atu ra o ia ia Timona, e tana taeaè ia Aneterea, i te tuuraa i te

ûpeà i taua roto ra, e puè ravaai hoì räua. Ua parau atu ra Ietu ia

räua, A pee mai ia ù, e faariro vau ia ôrua ei ravaai taata. Faaruè

iho ra räua i ta räua tau ûpeà i reira ra, e ua pee atu ra ia na.

Haere atu ra o ia e pihaì iti atu, ìte atu ra ia Iatopo a Tepetaio ra,

räua o tana taeaè o Ioane, tei nià i te poti te ene ra i ta räua tau

ûpeà ; ua parau atu ra o ia ia räua i reira ra : vaiiho iho ra räua i to

räua metua ia Tepetaio e nä tävini tärahuhia ra i nià i te poti, pee

atu ra räua ia na (Märeto 1, 16 – 20).

- Te faaitoitoraa :

Ua faaroo mai tätou i nanahi ra i te parau no te faaauraa matamua,

òia to te Atua mäìtiraa ia Möte räua o Aarona, ei maehaa Iteraèra no te

arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, o te mea tià ia i te Atua. E no te mea te Atua iho te tumu o

teie ôpuaraa, ua haapäpü atoà mai o ia i ta na tuhaa, tei riro o Pouata

räua o Pouauahi ei faaìte i to na âpee tämauraa i to na nä tävini e i te

nünaa, ia òre roa atu ta na ôpuaraa faaora ia taupupü. Ta tätou tumu

parau i teie ahiahi, te nä ô ra ia : I roto i te faaauraa âpï, o Ioane räua o

Ietu ta te Atua i mäìti no te arataì i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o te


Àpi 15 / 22


faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I mäìti ai te Atua ia räua, no ta räua ia

tuhaa faufaa roa, e tauaro atu i te tupu maitaìraa o te ôpuaraa faaora a

te Atua i te nünaa âti Iuta. Te uiraa, teie ia : E aha ta Ioane tuhaa, e e

aha ta Ietu tuhaa i roto i teie faaauraa âpï e te nünaa âti Iuta.

Te vai nei ta Ioane haapäpüraa matamua roa i nià i ta na tuhaa, e te

täamuraa piri roa e ta Ietu tuhaa, terä ia reo to na e nä ô ra e : I papetito

vau i te pape, te tià nei rä te hoê i rotopü ia òutou, aore òutou i ìte ia na.

Oia ia, i muri iho o ia ia ù i te haereraa mai, e ua riro o ia i mua ia ù, o te

òre ia e au ia ù ia tätara i te täpeà i ta na tämaa. Te auraa, e nä mua o

Ioane i te rave i ta na tuhaa ; âreà Ietu, e haere mai ia e püòi i te tuhaa i

haamatahia mai e Ioane. Eita paha ia tätou e fifi roa i te fäìraa e, e au

mau räua i te maehaa i te raveraa i ta räua tuhaa no te tauaro i te

ôpuaraa faaora a te Atua. Te vai nei ihoä te taa-ê-raa i roto ia räua, e te

taa-ê-raa ta te tahi tuhaa e ta te tahi ; te vai atoà nei rä te tüàtiraa piri roa

ta te tahi tuhaa e ta te tahi, i te mea ia, toopiti atoà ra o räua e pähono

nei i te hinaaro o te Atua ia tupu te faaauraa âpï. E tämata tätou i teie nei

i te tütonu i nià i ta Ioane tuhaa, e no te faaôhie i to tätou manaò i te

märamaramaraa i te faufaa rahi o ta na tuhaa i roto i ta te Atua ôpuaraa

faaora, terä ia parapore ta Ietu i faatià no te taata ueue huero.

No te mea hoì e parapore, te auraa ra, te faaauhia nei Ioane e ta na

tuhaa i te taata ueue huero. I te tanoraa mau, no te Atua Metua teie

faaauraa, tei ueue i ta na parau i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa,

tei ueue i ta na ôpuaraa faaora i te mau nünaa atoà o te ao nei no te

mea, no na te mau nünaa atoà o te ao nei, tiaì noa atu ai o vai rä te

nünaa e färii maitaì mai i ta na ôpuaraa. E i roto i ta na ueueraa, ua ìte ê

na te Atua, eita te mau nünaa atoà o te ao nei e färii i te haere nä nià i te

èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te auraa ia o terä mau huero i

maìri haere i nià i te fenua, aita rä i tupu, e aore ra aita i päutuutu te

tupuraa. Te auraa, aita hoê aè taime i faahepo te Atua i te mau nünaa o

te ao nei ia färii mai i ta na parau, e tiàmäraa hope te reira ta te Atua i

horoà i te nünaa tätaì-tahi. Te haapäpü atoà nei rä te parapore, i te

nünaa e färii noa atu i te ôpuaraa faaora a te Atua, te faaauraa ia o terä

mau huero i maìri i te vähi repo maitaì, e taìtoru àhuru, e taìono àhuru, e

taìhänere roa atu te maitaì ta te reira nünaa e fänaò. Aita paha te mau

nünaa o teie nei ao e hiroà maitaì nei i te faufaa rahi e fänaòhia ia färii

anaè i te parau maitaì a te Atua ; aita atoà ihoä ia e hiroà nei i te faufaa

rahi e èrehia atu ia òre ia färii i te ôpuaraa faaora a te Atua. Te

märamarama ra ia tätou i te faufaa rahi no ta Ioane tuhaa, òia te

ueueraa i te parau, mä te òre e mäìtiìti i te taata, e mä te òre e täôtià i te

parau i te tahi noa pae taata. E märamarama atoà ia tätou i te tumu i

mäìti ai te Atua ia Ioane i te mea, ta te Atua i haamata i te ueue i roto i te

faaauraa matamua, ta Ioane ia e püòi nei i roto i te faaauraa âpï. I teie

nei, e aha ia ta Ietu tuhaa i roto i te faaauraa âpï.


Àpi 16 / 22


No te tauturu i to tätou manaò i te märamaramaraa i ta Ietu tuhaa i roto i

ta te Atua ôpuaraa faaora i te nünaa âti Iuta, ua täpeàhia mai teie parau

no to na mäìtiraa i ta na mau pipi matamua. Mai te peu ta Ioane tuhaa, o

te ueueraa ia i te parau ; âreà ta Ietu tuhaa, te mäìtiraa ia i te feiä i

maìrihia to rätou âau e te parau maitaì i ueuehia. Te tano noa ra terä

faaauraa ta Pauro e nä ô ra e : Na ù hoì i tanu, e na Aporo i faarari i te

pape, na te Atua rä i faatupu. Te auraa, e rave o Ioane i ta na tuhaa, e e

rave hoì Ietu i ta na tuhaa, te mea noa ia e ôhie ai te tupu te ôpuaraa

faaora a te Atua. Te reira ia te uiraa ia tätou i teie mahana : Na vai e

rave i teie tuhaa faufaa roa i te ueueraa i te parau, e na vai e rave i te

tuhaa no te mäìtiraa i te feiä e tano maitaì no te tauaro i te ôpuaraa

faaora a te Atua i teie mahana. Teie hoì mau pipi matamua, eere i te

mea mäìti hänoahia, eere atoà i te mea haapaò mäìti noa. Te vai nei teie

huru to Ietu i te haereraa nä te hiti roto no te hiò i te taata e tano maitaì,

aita e täpura taata tei päpü ê na te iòa i roto i to na rima. Te mea rahi i

tauturu maitaì ia Ietu i te mäìtiraa i te feiä e tano maitaì no te faaineine ia

rätou i te tauaroraa i te arataìraa i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, tei nià ia i te òhipa o ta rätou e rave ra i te

reira taime e i te reira vähi, mai te mea ra ia hiòhia atu, te taata rave e te

òhipa o ta na e rave ra, hoê ä ia. E tuu ûpeà ta te tahi tuhaa, e ene ûpeà

hoì ta te tahi tuhaa, mai te mea ra, e mau taata teie ua î ê na i te ìte e te

paari i nià i ta rätou tuhaa tautai, eita e òhipa rahi ia faaineine ia rätou i

nià i te ôpuaraa faaora a te Atua. Te vähi hau roa atu i roto i ta Ietu

mäìtiraa i ta na mau pipi matamua i te mea ia, e taeaè te tahi no te tahi.

Mai te Atua Metua i te mäìtiraa ia Möte räua o Aarona, e taeaè te tahi no

te tahi, te reira atoà ta Ietu huru mäìtiraa i ta na mau pipi matamua, e

taeaè atoà te tahi no te tahi. Eere ihoä paha i te mea fänau maehaahia

mai, e au mau rä i te maehaa mau i roto i te òhiparaa. Te uiraa i teie

mahana, teie ia : O vai ia te mau maehaa Mäòhi ta te Atua Metua i mäìti

i teie tau, no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e

te faatiàmäraa. Ia haapotohia ta te Atua Metua faaauraa âpï e te nünaa

âti Iuta, mai teie atu ra ia i muri nei : Na Ioane te ueueraa i te parau, na

Ietu te mäìtiraa e te faaineineraa i te feiä i maìrihia to rätou âau i te

parau maitaì, na te mau pipi rä te faahoturaa i te ôpuaraa faaora a te

Atua. Te òhipa mau ia i tupu i muri aè i to Ietu revaraa, òia te tupuraa o

te Ètärëtia matamua i te rahi. No reira, e mea faufaa te faataaraa i te feiä

e mau ra i te tuhaa ueue i te parau maitaì i teie mahana, e mea faufaa

hoì te faataaraa i te feiä mäìti e te faaineine i te feiä e tano maitaì, te

mea anaè ia e hotu rahi ai te ôpuaraa faaora a te Tumu Nui i te nünaa

Mäòhi i teie mahana. Eere änei ua maitaì roa. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, ua faaâpï òe i ta òe

faaauraa e te nünaa âti Iuta, òe ia i mäìti ai i nä tauaro maehaa, ia Ioane


Àpi 17 / 22


räua o Ietu, ei arataì i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e

te faatiàmäraa. Mai ia òe i faataa i ta räua tuhaa ei tauaro i ta òe

ôpuaraa faaora i te nünaa âti Iuta, a faataa atoà mai na òe i nä tauaro

maehaa Mäòhi, ia ueue faahouhia ta òe parau maitaì i Mäòhi Nui nei, te

mea anaè ia e ôhie ai te mäìtiraa i te mau tauaro maehaa Mäòhi âpï, ei

arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i

teie tau no te Hinapaarae. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i

to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i tiàturi ia mätou iho, ta òe rä i

tiàturi hope no te ueue i te huero o ta òe ôpuaraa faaora i Mäòhi Nui nei.

Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o mätou i òre i tiàturi i ta òe

mäìtiraa i te mau maehaa Mäòhi, no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i

te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. E te Atua Metua e, a faaòre mai

i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu.

I te hitu o te mahana : (Mahana mäa 06/09)

- Te tumu parau : E aha ta te Tumu Nui faaauraa e te Mäòhi

- Te taiòraa papa 1 : I aroha mai te Atua i to te ao, e ua tae roa i te

horoà mai i ta na Tamaiti fänau tahi, ia òre ia pohe te faaroo ia na

ra, ia roaa rä te ora mure òre. Aore hoì te Atua i tono mai i ta na

Tamaiti i te ao nei e faahapa mai i to te ao, ia ora rä to te ao ia na

(Ioane 3, 16 – 17).

- Te taiòraa papa 2 : Te ìte nei au, tei mua ia ù nei te auraa o teie

nei peu maere rahi. Tenä mai te fanauà ùnaùna a te Tumu, e

haere mai rätou e hiò i teie nei uru räau i Taputapuatea nei. E tino

ê to rätou, e tino ê to tätou, hoê anaè rä huru no te Tumu mai. E

riro teie nei fenua ia rätou, e e mou te haapaòraa tahito nei. E tae

mai te mau manu moà o te moana e te fenua nei, e haere mai

rätou e taìhaa i ta teie räau i motu e haapii nei ( Te tohu a Vaitä).

- Te faaitoitoraa :

Te èà i arataìhia mai tätou mai te ìritiraa o teie pureraa tau, teie ia : ta

te reo Mäòhi e ta te Atua türamaraa i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, hoê ä ia, e parau no te tïtauraa i te ora, e aore ra e parau

no te ôpuaraa faaora a te Atua i te taata. Ia haapotohia te manaò, te èà

o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e aore ra te èà o maehaa mä, e

hinaaro no te Tumu Nui ia ora te taata. No teie ôpuaraa faaora, i

haamau na te Atua i te faaauraa matamua i roto ia na e te nünaa

Iteraèra, i mäìti ai o ia i nä maehaa Iteraèra, òia o Möte räua o Aarona,

ei arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o maehaa mä. No te mea rä ua

moèhia te èà, e aore ra ua ätea te nünaa i te èà, ua faaâpï faahou te

Atua i ta na faaauraa e te nünaa âti Iuta, i mäìti ai o ia i nä maehaa âti

Iuta, òia o Ioane räua o Ietu, ei arataì i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o

maehaa mä. Te uiraa i teie mahana, e ta tätou atoà ia tumu parau no

teie ahiahi, teie ia : E aha ta te Tumu Nui faaauraa e te nünaa Mäòhi.


Àpi 18 / 22


Mai te peu paì, ua faaau âfaro te Tumu Nui i ta na ôpuaraa faaora e te

nünaa Iteraèra, aita ihoä ia ta na e faaauraa âfaro e te nünaa Mäòhi.

No te tauturu i to tätou manaò i mua i teie mau haauiuiraa, e tämata na

tätou i te tütonu faahou i nià i te tahi reo o te Tamaiti, terä ia e nä ô ra e :

I aroha mai te Atua i to te ao, e ua tae roa i te horoà mai i ta na Tamaiti

fänau tahi, ia òre ia pohe tei faaroo ia na ra, ia roaa rä te ora mure òre.

Aore hoì te Atua i tono mai i ta na Tamaiti i te ao nei e faahapa mai i to

te ao, ia ora rä to te ao ia na. Te auraa, aita te Atua i täôtià i to na aroha i

nià anaè i te nünaa âti Iuta, i aroha mai rä te Atua i te mau nünaa atoà o

teie nei ao. Ia haapotohia, i aroha atoà mai te Atua i te nünaa Mäòhi no

te mea, tei roto o Mäòhi Nui i teie nei ao, eere änei. Eita ia tätou e hape i

te fäìraa e, ua haamau atoà te Tumu Nui i ta na faaauraa e te nünaa

Mäòhi, papahia teie faaauraa i nià i te aroha o te Atua. Te auraa, no te

aroha o te Atua i te nünaa Mäòhi, i faaau âfaro ai te Atua i ta na ôpuaraa

faaora e te nünaa Mäòhi. No reira, te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa, òia ta te Tumu Nui faaauraa e te nünaa Mäòhi, aore ra ta te

Tumu Nui ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi, eere i te parau âpï no te

Mäòhi no te mea, ua tupu ê na teie parau i roto i te âai o te nünaa

Mäòhi, mai tei tupu atoà na i roto i te âai o te nünaa Iteraèra. E faahau i

to tätou manaò nä mua roa i te mea, aita ta te Tumu Nui faaauraa e te

nünaa Mäòhi i päpaìhia i roto i te pïpïria no te mea, ta te Tumu Nui

faaauraa anaè e te nünaa Iteraèra tei päpaìhia i roto i te pïpïria, tirärä

atu ai. Eiaha rä ia e manaò e, no te mea aita i päpaìhia ra, aita ihoä ia e

faaauraa ta te Tumu Nui e te nünaa Mäòhi. Haamanaò ä i terä fäìraa ta

te Tamaiti e nä ô ra e : I aroha mai te Atua i to te ao, te auraa ra, e

faaauraa atoà ta te Tumu Nui e te nünaa Mäòhi no te mea, tei roto te

nünaa Mäòhi i teie nei ao, eere änei.

Ia hoì mai tätou i nià i ta te Tumu Nui faaauraa e te nünaa Mäòhi, te

haamanaò rii noa ra paha tätou i te revaraa o te ià nui, òia te parau o

Terehëamanu, hoê ä ia auraa e terä fäìraa ta te nünaa Iteraèra no te

Etoto, e aore ra no te Päta. Ia parau te nünaa Iteraèra no te Etoto, terä

ia ta te nünaa Mäòhi i parau na e, o Terehëamanu ; e ia parau hoì te

nünaa Iteraèra no te Päta, te mea ia ta te nünaa Mäòhi i parau na e, te

revaraa o te ià nui. O Möte räua o Aarona nä maehaa Iteraèra ta te Atua

i mäìti no te ìriti i te nünaa Iteraèraa mai roto mai i te faatereraa faatïtï a

to Aifiti ; o Terehë ia räua o Puhi nä maehaa Mäòhi ta te Atua i mäìti no

te ìriti i te nünaa Mäòhi mai roto mai i te faatereraa faatïtï a to Havaii. Te

märamarama ra ia tätou e, te parauraa noa tei taa ê, âreà te ôpuaraa e

te tumu o te ôpuaraa, hoê ä ia, e ôpuaraa faaora na te Tumu Nui. E

ôpuaraa faaora te tahi na te Tumu Nui i te nünaa Iteraèra, e ôpuaraa

faaora te tahi na te Tumu Nui i te nünaa Mäòhi. Ia ìte mai rä tätou, mai te

peu i faaâpï te Tumu Nui i ta na faaauraa e te nünaa âti Iuta, ua faaâpï

atoà te Tumu Nui i ta na faaauraa e te nünaa Mäòhi, terä ia e


Àpi 19 / 22


haapäpühia mai ra e Vaitä, te tävini o te Tumu Nui, i te nä ôraa e : Te ìte

nei au, tei mua ia ù nei te auraa o teie nei peu maere rahi. Tenä mai te

fanauà ùnaùna a te Tumu, e haere mai rätou e hiò i teie nei uru räau i

Taputapuatea nei. E tino ê to rätou, e tino ê to tätou, hoê anaè rä huru

no te Tumu mai. E riro teie nei fenua ia rätou, e e mou te haapaòraa

tahito nei. e tae mai te mau manu moà o te moana e te fenua nei, e

haere mai rätou e taìhaa i ta teie räau i motu e haapii nei. Ua topa ihoä

paha te nünaa Mäòhi i roto i te tahi àti rahi, mai te riroraa to na fenua, e

te mouraa ta na haapaòraa tahito. Aita rä te Tumu Nui i faaruè i te nünaa

Mäòhi, na na i tono mai i nä maehaa manu moà o te moana, no te

faahoì faahou i te nünaa Mäòhi i nià i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa. Teie ta te Tumu Nui faaauraa âpï e te nünaa Mäòhi, teie te

ôpuaraa faaora a te Tumu Nui i te nünaa Mäòhi i teie tau no te

Hinapaarae. O vai rä ia te mau tauaro maehaa Mäòhi ta te Tumu Nui e

tono mai i teie mahana, no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i teie mahana. Te parau päpü, na te Tumu

Nui hoì te ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi, o na anaè ihoä ia tei ìte o

vai te mau tauaro maehaa Mäòhi ta na e tono mai, e maehaa Mäòhi

ihoä rä te tonohia mai, eere änei. Te auraa, e faaòromaì tätou i te tiaì i ta

te Tumu Nui e tono mai. E no te mea, na te Tumu Nui te ôpuaraa faaora,

te auraa ra, te hinaaro tätou e te òre tätou e hinaaro, e tupu ihoä ta na

ôpuaraa mai ta na i hinaaro. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, mai ia òe i faaau i ta

òe ôpuaraa faaora e te nünaa Iteraèra, i faaau atoà òe i ta òe ôpuaraa

faaora e te nünaa Mâòhi, e te mau nünaa atoà o teie nei ao. I papa òe i

ta òe ôpuaraa faaora i nià i te papa âueue òre o to òe aroha, e no to òe

nei ä aroha Metua i faaâpï ai òe i ta òe faaauraa e te nünaa Mäòhi i teie

mahana. Mai ia òe i mäìti i nä tauaro maehaa Mäòhi i roto i ta òe

faaauraa matamua e te nünaa Mäòhi, òia o Terehë räua o Puhi, ei arataì

i ta òe ôpuaraa faaora mai Hitiraro e tae atu i Hitinià ; a mäìti faahou na

òe i nä tauaro maehaa Mäòhi âpï no teie tau, ia tupu hope ta òe

faaauraa âpï e te nünaa Mäòhi i teie mahana. No reira, te faahaèhaa atu

nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i faatura i ta òe

faaauraa matamua e te nünaa Mäòhi. Te tätarahapa atoà atu nei rä

mätou i te mea, aore mätou i tiàturi i ta òe faaauraa âpï e te nünaa

Mäòhi, e o mätou i vahavaha i ta òe faaauraa âpï i nä roto mai i to òe

tävini ia Vaitä. E te Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a

faaòre mai i ta mätou tärahu.

I te vaù o te mahana : (Täpati 07/09)

- Te tumu parau : E nä hea tätou i teie mahana


Àpi 20 / 22


- Te taiòraa papa 1 : Ia tapeàhia rä Ioane, haere atu ra Ietu i

Tarirea, i te parau haereà i te parau maitaì o te patireia o te Atua.

Nä ô atu ra, Ua tae i te tau, te fätata mai nei te pätireia o te Atua ;

a tätarahapa, a faaroo mai i te èvaneria nei (Märeto 1, 14 – 15).

- Te taiòraa papa 2 : (Ruta 15, 11 – 32).

- Te faaitoitoraa :

Te tumu parau i arataì mai ia tätou i roto i teie pureraa tau, te èà ia o

te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, o ta tätou i haapoto mai i te èà o

maehaa mä ; ta te päpaì Tenete i faaìte mai ia tätou e, o te Atua Metua

iho te haamataraa e te faahopeàraa o teie èà, terä atoà ia ta te Tamaiti e

fäì ra e : O vau te èà. I te tanoraa mau ra, no te mea ua faaìtehia tätou i

taua èà ra, ua ìte atoà ia tätou i teie nei i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa. Eiaha rä e manaò, e ua ìte tätou i taua èà ra, ua färii atoà

ia tätou i te haere nä nià i taua èà ra. Te parau päpü, ua ìte tätou i teie

nei e, te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te èà ia i hinaarohia e te

Atua Metua ia tae te taata i roto i te ora. I te tanoraa mau ra, e ôuàuà ia

tätou i te òaòa i te mea, ua ineine te Tumu Nui i te faaora i te nünaa

Mäòhi. Te uiraa rä ia tätou, teie ia : E nä hea tätou i teie mahana, e e

aha to tätou manaò i mua i teie ôpuaraa faaora a te Tumu Nui i te nünaa

Mäòhi. Te parau faufaa roa aè rä, teie ia : Ua ineine änei tätou e te

nünaa Mäòhi i te haere e te Tumu Nui nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e

te faatiàmäraa i teie mahana.

Ua ìte maitaì tätou e, aita e faaauraa pae hoê noa, ia tauàti ihoä nä pae

e piti atoà ra, mai te faaauraa maehaa ra te huru. I roto i ta te Tumu Nui

faaauraa âpï e te nünaa Mäòhi, te Tumu Nui i te tahi pae, te nünaa

Mäòhi hoì i te tahi pae, e te parau faaau i röpü i nä maehaa nei. Te

parau päpü, ua ineine te Tumu Nui i to na pae ; te toe nei tätou e te

nünaa Mäòhi ia haapäpü i to tätou manaò. Te auraa, e tuhaa ta te Tumu

Nui, na na e arataì ia tätou ; e tuhaa atoà rä ta tätou, te âpeeraa ia i te

Tumu Nui, te mea noa ia e maitaì ai te tere. No reira, no te tauturu ä i to

tätou manaò, e faaroo faahou na tätou i ta tätou parau papa matamua

no teie mahana. Te nä ô ra te tuhaa matamua : Ia tapeàhia rä Ioane,

haere atu ra Ietu i Tarirea, i te parau haereà i te parau maitaì o te

pätireia o te Atua. O Ioane hoì, te nä mua ia aore ra, te faaineine ia i te

èà o to na maehaa ; i teie nei ua tuuhia tahi maehaa i te fare täpeàraa,

ua tae ia i te taime no te tahi maehaa i te püòi i te ôpuaraa faaora a te

Tumu Nui. Te parau hoì i papa mai i ta Ioane tuhaa, te parau atoà ia e

papa nei i ta Ietu püòiraa òhipa, terä ia parau e nä ô ra e : Ua tae i te

tau, te fätata mai nei te patireia o te Atua ; a tätarahapa, a faaroo mai i te

èvaneria nei. Eere änei teie i te haapäpüraa e, ua tae i te tau no tätou i

te haereraa e to tätou Atua, nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa. Te tuhaa rä e anihia nei tätou ia rave mai te haèhaa i teie

mahana, te tätarahapa ia, eere änei. Aita atu hoì e täpaò hanahana roa


Àpi 21 / 22


aè e faaìte i to tätou âau tätarahapa mau i te Tumu Nui maori rä, te hoì

faahouraa ia na ra, òia hoì, ia färii faahou tätou e na te Tumu Nui e

arataì ia tätou mai teie atu nei, e ia färii faahou tätou i te Faatereraa Hau

a te Tumu Nui. Te auraa ia o terä pure ta te Fatu e nä ô ra e : Ia tae mai

to òe ra Hau, ia haapaòhia to òe hinaaro i te fenua nei, mai tei te raì atoà

na. Ia haapotohia, te hinaaro nei te Tumu Nui ia haamauhia ta na

Faatereraa Hau Mäòhi Nui i Mäòhi Nui nei.

No te tauturu ä i to tätou manaò, ia òre roa atu tätou ia hema faahou i te

reo o te tävaimanino, e ia òre roa atu tätou ia ôtohe, terä ia âamu iti e

faatiàhia ra i roto i te piti no ta tätou taiòraa papa no teie mahana. Te

mea faufaa roa aè rä, eere noa ia i te taiòraa i teie âamu, e ìte änei rä

tätou ia tätou iho i roto i teie âamu, mai te hiòhipa ra te huru, e aore ra

mai to tätou iho maehaa ra te huru. Teie tamaiti i faaruè i te fare metua,

eere änei o tätou te tahi nünaa i faaruè i te fare Metua, eere änei o tätou

te tahi nünaa i faaruè i te Faatereraa Hau a te Tumu Nui, eere änei teie

te tumu rahi o to tätou mau àti rau i teie mahana. Teie hoì metua i mua i

te faaotiraa a te tamarii, aita i täpeà mai i te tamarii, e aita roa atu i

faatïtï ; ua färii hope roa rä i te tuu i te tamarii ia haere na nä nià i te èà o

to na faataa-ê-raa e to na faatiàmäraa. E metua taa ê roa teie no te

mea, e huru tumu teie no te Atua Metua, òia te färiiraa i te faataa-ê-raa e

te faatiàmäraa hinaarohia e te tamarii, eere änei. Te vähi taa ê rä o teie

tamaiti i te mea ia, ua ìte e ua färii o na i to na hape, te auraa ia o te mea

o ta tätou i faahiti aè nei, e tätarahapa, òia te färiiraa e hoì i te fare

metua ra. E tano roa e fäì e, te haamataraa o te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa hinaarohia e te Tumu Nui, te tätarahapa ia.

E no te mea, te tätarahapa te haamataraa o teie èà, eiaha ia e manaò e

ua tae i te fare metua ra. I nià hoì i teie èà hoìraa i te fare metua ra, ua

paraparau atoà teie tamaiti i to na iho âau, i to na iho manaò, i to na iho

värua e hope roa ; òia hoì, ua faahau teie tamaiti ia na iho, e ua tae roa

to na manaò i te faahauraa ia na iho i to na metua, e tae roa atu i to na

Atua. Teie te piti o te tuhaa i tïtauhia tätou ia rave i teie mahana, mai te

haèhaa e mai te hau, te faahauraa ia tätou tätou iho, e te faahauraa ia

tätou e to tätou Atua. Eiaha atoà rä ia e manaò e, ua hau te ôpü, ua tae

ia i te fare metua ra. Te tuhaa hopeà i tïtauhia tätou i nià i te èà o te

faataa-ê-raa e te faatiàmäraa hinaarohia e te Tumu Nui, terä ia huru o

teie tamaiti i te hoì roaraa e färerei i to na metua, e aro e aro, e mata e

mata, no te faaìte âfaro i to na manaò tätarahapa, e to na hinaaro

faahau. Teie hoì tuhaa i ravehia e teie tamaiti, te auraa ia o terä mea ta

te Mäòhi e parau ra e, e faafäite. Te auraa, te mea e faaôhie i te

faafäiteraa, te tätarahaparaa ia e te faahauraa ; e aore ra, te

faahopeàraa o te tätarahapa e te faahau, te faafäite ia. Te haamanaò ra

tätou i terä pö maitaì roa aè no te tanu, ia âpapa e toru fetià i nià i te

âvaè ; e tano roa ia faaauhia teie nä tuhaa e toru i anihia tätou e rave


Àpi 22 / 22


mai te haèhaa o te âau, i nä fetià e toru ia âpapa i nià i te Tumu Nui, òia

te tätarahapa, te faahau, e te faafäite. Teie anaè te mea e hoê ai to tätou

mau haereà e te mau haereà o te Tumu Nui ; òia hoì, teie anaè te mea e

faaôhie i te nünaa Mäòhi ia haere nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te

faatiàmäraa.

Te huru hoì o te metua, eere änei te huru mau ia o te Atua Metua, tei

ineine i te mau taime atoà ra i te färii hope i te tamarii ia hoì atu i te fare

metua ra, aita i tuatäpapa i te òhipa i tupu, e ua tae i te faahoì faahouraa

i te tamarii i nià i to na tiàraa matamua, òia ei tamarii na te Tumu Nui. Ia

haapotohia, ua ineine ê na te Tumu Nui i te faahoì faahou ia tätou e te

nünaa Mäòhi i nià i to tätou tiàraa matamua roa i roto i ta na Faatereraa

Hau Mäòhi Nui, òia to tätou tiàraa matamua roa ei tamarii na na, e to

tätou tiàraa matamua roa ei nünaa no na. Eere änei ua maitaì roa. Teie

te auraa hope o te èà o te faataa-êraa e te faatiàmäraa hinaarohia e te

Tumu Nui ; e teie anaè te mea e hoì faahou mai ai te maitaì, te hau, e te

òaòa i roto i to tätou nei oraraa. Tirärä atu ai. Mäuruuru.

- Te pure tätarahapa :

Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, mai ia òe i faaâpï i

ta òe faaauraa e te nünaa âti Iuta, ua tae atoà òe i te faaâpïraa i ta òe

faaauraa e te nünaa Mäòhi, e te mau nünaa atoà o te ao nei. Haamaitaì

taa ê rä mätou ia òe i te mea, aita mätou i moèhia ia òe, e aita òe i

haamoè ia mätou i roto i ta òe ôpuaraa faaora. I roto i to òe haèhaa rahi,

e to òe faatura rahi i te nünaa Mäòhi, a huri noa ai te tau i to na huriraa,

aita rä òe i fiu i te tiaìraa i te tau e hoì atu ai mätou ia òe na, i te fare

metua na. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà e to

òe tura, o mätou i tuu i ta òe ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi i nià i te

täpura tiaìraa, te tumu ia i taere noa ai ta òe faaauraa âpï i te tupu. Te

tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o mätou i faaruè i te fare metua, o

mätou i tiàturi e ora mätou ia mätou iho, e o mätou hoì i haapae i ta òe

Faatereraa Hau Mäòhi Nui. Te ani haèhaa atu nei mätou ia òe e te Atua

Metua, a haamahora faahou mai na òe i to òe rima metua, no te färii

faahou ia mätou ia hoì atu i te fare metua na ; ia riro faahou òe ei Metua

no mätou, e ia riro faahou mätou ei nünaa no òe. E te Atua Metua e, a

faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu. No òe te

Hau i Mäòhi Nui nei, no òe te Mana, e no òe te Hanahana, mai teie nei e

a tau a hiti noa atu. Mäuruuru.

Rōma 12.1-8, Te ora a te Fatu to ù tāuturu.

  Mahana maha 1 no Tēnuare/Teeri 2025.   Ôroà Pureraa Mātahiti Âpī Tīvira. Te ora a te Fatu to ù tāuturu.   Taiòraa. Taramo 121,...