Àpi 1 / 22
I te mahana matamua : (Täpati 31/08)
- Te tumu parau : E aha te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa
- Te taiòraa papa 1 : Tei to na rima ta na tähiri, e tämä mäite o ia i
ta na papaìraa titona, e haaputu o ia i te titona i roto i ta na vairaa
titona, âreà te ota e tütuì o ia i te reira i te auahi pohe ore (Ruta 3,
17).
- Te taiòraa papa 2 : Eiaha e mataù i te faataa-ê-raa. No te mea i
faaruè i te tumu, i tupu mai ai te haari âpï. No te mea i faaruè i te
rima metua, i päpü ai te tuuraa âvae o te tama. No te tamahine i
faaruè i te fare metua, i haapeu ai òe i te parauraa e, e vahine ta
òe. No te tamaiti i faaätea i nä metua, i tänehia ai ta òe e terä pötii.
No te taa-ê-raa i te püfenua, i pü mai ai te tama (tuhaa pehepehe,
Turo a Raapoto : Tirioe, àpi 28).
- Te faaitoitoraa :
Ei ìritiraa i teie matahiti âpï ètärëtia, teie te tumu parau e tuuhia mai
nei i mua ia tätou : Te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. E vaù
mahana i faataahia no tätou i te ìmi mäiteraa i te faufaa rahi o teie èà i
roto i ta te Atua ôpuaraa, e ua färii hoì tätou i te haere nä nià i teie èà o
te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, ua maitaì roa ia. No teie rä mahana
matamua, e mata na tätou i te tütonu i nià i teie uiraa e nä ô ra e : E aha
te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.
Ua ìte maitaì tätou e, i te mau taime atoà e faahitihia ai te parau o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te vai ra te manaò o te taata ; e manaò
tano änei aore ra e manaò tano òre, e manaò tüàti änei aore ra e manaò
tüàti òre, e manaò ihoä rä to te taata. Tei roto te reira i te tiàmäraa hope
o te taata i te parauraa i to na manaò. No tätou nei rä, e no te tauturu i to
tätou manaò i te märamaramaraa e aha te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, e rave mai na tätou i terä reo to Ioane e nä ô ra e : Tei to na
rima ta na tähiri, e tämä mäite o ia i ta na papaìraa titona, e haaputu o ia
i te titona i roto i ta na vairaa titona, âreà te ota e tütuì o ia i te reira i te
auahi pohe ore (Ruta 3, 17). E parau teie no te tämäraa i te papaìraa
tïtona, e rave te taata papaì titona i te tähiri ei räveà no te faataa i te
mäa titona e te paa titona ; e haaputuhia te mäa titona i roto i te vairaa,
âreà te paa titona aore ra te ota, e faaruèhia ia i roto i te auahi. I mua i te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te tuhaa matamua roa e rave, te
faaitoitoraa ia i te tähiri atoà i to tätou mau manaò rii, e tämä atoà i to
tätou manaò, e faataa i te mäa ta teie nä parau e mau ra, e e faataa hoì i
te paa. E mea faufaa te paa, e mea faufaa roa atu rä te mäa no te mea,
te reira te ora. Te tähiri maitaì roa aè no te tämä i to tätou manaò i nià i
te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te reo Mäòhi ihoä ia. Te faufaa ia o terä
uiraa e nä ô ra e : E aha te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i ta te reo
Mäòhi türamaraa.
Àpi 2 / 22
I roto i te faataa-ê-raa, e faataa te parau tumu, mai terä rii ta Ioane e
faahiti ra no te papaìraa titona, e faataahia te mäa, e faataahia te ota, te
vai nei te tahi i mua i te tahi. No te mea rä e faataa-ê-raa te parau, te vai
ra ia te manaò hau i hinaarohia i te faaìte i muri aè i te faataaraa ; òia
hoì, ia ìtehia te taa-ê-raa te tahi i te tahi, mai te taa-ê-raa o te ota e te
mäa, te mea anaè ia e ôhie ai te faaruèraa i te ota, òia te mea faufaa
òre, e te täpeàraa mai i te mäa no te mea, te reira te mea faufaa, e te
reira hoì te ora o te taata. Te auraa ra, e parau maitaì roa ia te faataa-ê-
raa no te mea, e parau no te mäìtiraa i te ora, e parau no te tïtauraa i te
ora, eere änei. I roto hoì i te faatiàmäraa, e faatià te parau tumu, mai
terä rii ta te Fatu e faahiti ra i te nä ôraa e : Eiaha e manaò e i haere mai
au e faaòre i te ture e te mau perofeta ; aore au i haere mai e faaòre, e
faatià rä. Te faatià hoì, no te tahi ia mea faufaa i vai na i raro, tei ìmihia
te räveà ia tae te reira mea faufaa i nià ; òia hoì, ia tae i roto i te
märamarama. Te mä hoì i roto i te faatià-mä-raa e i roto i te mä-
ramarama, hoê ä ia. E ia haapäpü mai hoì Ioane e : Tei roto ia na te ora,
e taua ora ra, to te taata ia märamarama. Te auraa ra, e parau maitaì
roa atoà te faatiàmäraa no te mea, e parau no te ora, e aore ra e parau
no te faataeraa i roto i te ora. Ia haapotohia, te manaò tumu ta te faataa-
ê-raa e te faatiàmäraa e faaìte nei, hoê ä ia, e parau no te ora aore ra e
manaò no te tïtauraa i te ora. Eita paha ia tätou e fifi roa ia faaau i te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i te maehaa ; e no te mea e faaauraa, eere
ihoä ia nä parau nei i te maehaa. Haamanaò na tätou i te parau o te
maehaa ia faaauhia i nià i te taata, e piti tamarii teie ta te ôpü hoê i
fänau mai i te taime hoê. E tamarii ê ihoä te tahi, e tamarii ê hoì te tahi,
ia hiòhia rä to räua hohoà, fätata roa e tià maitaì te tahi i te tahi. Mai te
reira atoà te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e parau taa ê ihoä te tahi e te
tahi, te manaò tumu rä ta räua e faaìte ra, hoê ä ia, eere änei. Ia
haapotohia te manaò, i te mau taime atoà tätou e faahiti ai i te parau o te
faataa-ê-raa, a haamanaò, te tià noa atoà mai ra to na maehaa, te
faatiàmäraa ia ; hoê ä manaò tumu to räua, e hoê ä faaìteraa tumu ta
räua, òia te tïtauraa i te ora âpï. No reira, rau noa atu to tätou manaò i
nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, no tätou te reira manaò, e na tätou
te reira tätararaa ; âreà ta reo Mäòhi türamaraa, òia ta na tämäraa i to
tätou mau manaò, e parau maitaì roa ia ; ìnaha, e parau no te ora.
Ei ôpaniraa i te manaò, e reo ia no te päpaì pehepehe e nä ô ra e :
Eiaha e mataù i te faataa-ê-raa. No te mea i faaruè i te tumu, i tupu mai
ai te haari âpï. No te mea i faaruè i te rima metua, i päpü ai te tuuraa
âvae o te tama. No te tamahine i faaruè i te fare metua, i haapeu ai òe i
te parauraa e, e vahine ta òe. No te tamaiti i faaätea i nä metua, i
tänehia ai ta òe e terä pötii. No te taa-ê-raa i te püfenua, i pü mai ai te
tama. E nä ô ia tätou ia parau e : E mataù änei hoì tätou ia tupu mai te
haari âpï ; e parau riàrià änei hoì ia päpü te tuuraa âvae o te tama. E
Àpi 3 / 22
mea ìno änei hoì ia haapeu òe i te parauraa e, e vahine ta òe ; e hara
änei hoì ia tänehia ta òe e terä pötii. E parau peàpeà änei hoì ia pü mai
te tama i te ao nei. No reira, e manaò faahau to te òrometua reo Mäòhi
ia tätou, e e hinaaro faafäite hoì to te päpaì pehepehe ia tätou. I te
tanoraa mau ra, eita ia tätou e mataù faahou i te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa no te mea, tätou päatoà tei nä nià mai i te reira èà, eere
änei. E mea tano roa aè rä ia fäì e, ua tuu ê na te Tumu Nui i teie parau
maehaa i roto i to tätou âau, e o tätou iho te tupuraa hanahana no teie
nä parau maehaa. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua, òe i horoà mai ia mätou i te
reo Mäòhi, ei tähiri maitaì roa aè, ei tämä, e ei haamäramarama ia
mätou i te auraa mau o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I faatiàturi
noahia mai na mätou, e te faatiàturi noahia nei ä mätou, te faataa-ê-raa
e te faatiàmäraa, e parau anaè ia no te pohe ; e ìnaha te parau mau, e
parau teie no te ora tei ineine hope roa òe i te haafänaò ia mätou, e
parau no to mätou ora. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to
òe moà e to òe tura, o mätou i òre i faatura ia òe, no te reo taa ê roa ta
òe i horoà mai ia mätou, i matara ai ia mätou i te auraa nehenehe roa o
te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o
mätou i òre i tiàturi i te reo Mäòhi, te täviri e matara ai ia mätou te ùputa
o te märamarama, e te ùputa o to mätou iho ora. E te Atua Metua e, a
faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu.
I te piti o te mahana : (Monirë 01/09)
- Te tumu parau : E aha te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä
- Te taiòraa papa 1 : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò ;
eere hoì to òutou ra haereà i to ù ra haereà, te nä reira mai ra te
Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia
atoà to ù ra haereà, e teitei ia i to òutou haereà, e to ù ra mau
manaò i to òutou ra mau manaò (Itaia 55, 8 – 9).
- Te taiòraa papa 2 : Eere teie nei parau ta ù e parau atu ia òe i teie
nei mahana i te mea ìtea òre e òe, eere hoì tei te ätea ê. Aore i nià
i te raì, a parau ai òe e : O vai to tätou e haere i nià i te raì, e tii i
taua parau ra e hopoi mai ia tätou nei, ia faaroo atu tätou e ia
haapaò. Eere hoì tei te tahi pae moana mai, a parau ai òe e : O vai
to tätou e fano i te moana, e tii i taua parau ra, e hopoi mai ia tätou
nei, ia faaroo atu tätou e ia haapaò. Tei pihaì iho rä taua parau nei
ia òe, tei to vaha, e tei to âau, ia haapaò òe i te reira (Teuteronomi
30,11-14)
- Te faaitoitoraa :
I nanahi ra, ua faaroo mai tätou i te manaò o te òrometua reo Mäòhi,
e te manaò o te päpaì pehepehe i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa,
Àpi 4 / 22
ta tätou i faaau i te maehaa. Aita atu e manaò tumu ta teie nä parau
maehaa e faaìte nei maori rä, te tïtau tämauraa i te ora âpï. I teie
mahana, e tämata ia tätou i te faaroo i te manaò o te Atua i nià ia
maehaa mä.
Teie te manaò matamua o te Atua i nià ia maehaa mä, terä ia reo to na e
nä ô ra e : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò, te nä reira mai ra
te Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to na i to te fenua ; òia atoà
to ù ra mau manaò, e teitei ia i to òutou ra mau manaò. Te auraa, te
Atua iho teie e parau âfaro mai nei i te taata, mai te mea ra, tei mua te
Atua i te taata, no to na hinaaro e färerei i te taata, e aro e aro, e mata e
mata. E tano huru tano terä pehepehe e nä ô ra e : O te aroha e te
parau mau, ua färerei räua ; o te parau tià e te hau, ua hohoì räua. E i
roto i teie färereiraa, te Atua iho teie e haapäpü mai nei, a tahi roa, e
mea taa ê roa to na manaò i nià ia maehaa mä, e mea taa ê hoì to tätou
manaò to te taata ; e a piti, e ärea rahi teie e vai nei i roto i to na manaò i
nià ia maehaa mä, e to tätou manaò to te taata nei. Aita te Atua e
faahapa mai nei i to tätou manaò taata i nià i te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, aita atoà rä e faatià nei. Ta te Atua noa e haapäpü mai nei,
teie ia : Eere hoì to ù ra manaò i to òutou ra manaò. Te auraa, ua ìte te
Atua i te manaò o te taata i nià ia maehaa mä, e aha atu ai to na manaò,
e tiàmäraa hope te reira no te taata. Te uiraa rä, teie ia : E hinaaro änei
rä hoì te taata e ìte atoà i te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä ; ua
ineine änei hoì te taata i te faaroo atoà i te manaò o te Atua i nià i te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Ia haapäpü mai ä te Atua e : Mai te raì nei
hoì, e teitei rahi to na i to te fenua, òia atoà to ù ra mau manaò, e teitei ia
i to òutou ra mau manaò. Ia ìte mai tätou, e ärea rahi ihoä teie e faataa ê
nei i te raì e te fenua, aita rä te Atua i huna i to na mau manaò i nià i te
raì ; ìnaha, te Atua iho teie i haere mai e färerei i te taata i nià i te fenua,
no te parau âfaro i to na manaò i te taata. Te auraa, terä ärea rahi i roto i
te manaò o te Atua e te manaò o te taata, na te Atua iho e faaî nei nä
roto i te parau âfaroraa mai i to na manaò i te taata. Ia faaauhia mai teie
parau i nià ia tätou i teie mahana, e nä ô ia tätou ia parau e, te Tumu Nui
iho teie e haere mai nei i Mäòhi Nui nei no te färerei i te nünaa Mäòhi, e
no te parau âfaro mai i to na manaò i nià i te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa. E ui na tätou, e nä hea te Atua i te parau âfaro mai i to na
mau manaò i te nünaa Mäòhi. Eita roa atu paha tätou e hape i te
haapäpüraa e, te òrometua reo Mäòhi te tauaro fätata roa aè o te Tumu
Nui, òia hoì, e parau âfaro mai te Atua i to na manaò i nià i te faataa-ê-
raa e te faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi nä roto i te reo Mäòhi. Te auraa, ta
te reo Mäòhi türamaraa e te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä, hoê ä
ia no te mea, te Atua iho te tumu o te reo Mäòhi. No reira, aita atu e
manaò tumu to te Atua i nià ia maehaa mä maori rä, te tïtauraa i te ora,
e aore ra te tïtau tämauraa i te ora âpï.
Àpi 5 / 22
Teie te piti o te manaò o te Atua i nià ia maehaa mä, terä ia reo to na e
nä ô ra e : Eere teie nei parau ta ù e parau atu ia òe i teie nei mahana i
te mea ìtea òre e òe, eere hoì tei te ätea ê. Aore i nià i te raì, a parau ai
òe e : O vai to tätou e haere i nià i te raì, e tii i taua parau ra e hopoi mai
ia tätou nei, ia faaroo atu tätou e ia haapaò. Eere hoì tei te tahi pae
moana mai, a parau ai òe e : O vai to tätou e fano i te moana, e tii i taua
parau ra, e hopoi mai ia tätou nei, ia faaroo atu tätou e ia haapaò. Tei
pihaì iho rä taua parau nei ia òe, tei to vaha, e tei to âau, ia haapaò òe i
te reira. E tano tätou e haapoto i teie parau ta te Atua mai teie i muri nei
: Teie parau no te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, aita to te ätea ê, tei
pïhaì iho roa ia òe, tei to vaha, tei to âau. Ia parau mai hoì te Atua e, tei
to vaha ; te auraa, ua faaàmu vau ia òe i te parau o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, tei roto noa ä òe i te ôpü o to òe metua vahine, terä ta òe
mäa tumu e ua paari òe i teie mahana, terä to òe ora tumu. Mai te peu te
toe nei te tahi tuhaa ta te Atua e tiaì nei i te taata ia rave, te haapaò ia i
te parau o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Ia parauhia no te tamarii, e
tamarii haapaò ; teie to na auraa, e tamarii ia tei faaroo i te parau, tei
tiàturi i te reira parau, e tei rave i te mea tei parauhia ia na, e tamarii ia
tei haapaò i te parau. No reira, e tamarii haapaò hoì tätou i te parau a te
Tumu Nui, a haere ia a rave i te mea i parauhia ia tätou, te faataa-ê-raa
ia e te faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi. Ia nä reira hoì tätou i te haapaò i te
parau o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i roto i te oraraa nei, peneiaè te
Tumu Nui i te faaâpï i ta na parauraa i te nä ôraa e : Ariä, hoê ä to ù ra
manaò e to òutou ra manaò. Eere änei te reira te auraa o terä fäìraa ta
te Tamaiti e nä ô ra e : O vau e te Metua ra, hoê ä ia. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, taa ê noa ai to òe ra
manaò e to mätou ra manaò, aita rä òe i hiò faataa ê ia mätou ei nünaa
no òe ; teitei noa ai to òe ra manaò i to mätou ra manaò, aita rä òe i
huna ia mätou i to òe ra manaò i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.
Haamaitaì mätou ia oe i te mea, ua tae roa òe i te haapaeraa i to òe
nohoraa moà e te tura i te raì tuatinitini, no te haafätata mai ia mätou e
no te parau âfaro mai ia mätou nä roto i te reo Mäòhi, te mea ia i faaôhie
ia mätou i te märamaramaraa i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. No
reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou
i òre i faatura i to òe ra manaò i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa ; i
parau noa mai na òe, e te parau noa mai nei ä, aita ä rä mätou i tiàturi.
Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou ia òe i te mea, ua tae roa òe i te
tuuraa i ta òe parau maitaì no te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i roto i to
mätou âau, aita rä mätou i faaroo e aore i haapaò i ta òe parau. E te
Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou
tärahu.
Àpi 6 / 22
I te toru o te mahana : (Mahana piti 02/09)
- Te tumu parau : Te Atua e te èà o maehaa mä.
- Te taiòraa papa 1 : Te vai ano noa ra te fenua aore e faufaa, e te
pöuri hoì i nià iho i te ìriatai ; e ua faaârepurepu iho ra te Värua o
te Atua i nià iho i te moana. Ua parau iho ra te Atua, Ei
märamarama ; ua märamarama iho ra. Hiò aè ra te Atua i te
märamarama, e te maitaì ra ; e ua faataa iho ra te Atua i te
märamarama e te pöuri (Tenete 1, 2 – 4).
- Te taiòraa papa 2 : Te mau haereà o te Tumu Nui ra, o te aroha ia
e te parau mau, i te feiä i haapaò i ta na parau i faaau, e ta na i
faaìte mai (Taramo 25, 10).
- Te faaitoitoraa :
Ta tätou tumu parau no teie ahiahi, te nä ô ra ia : Te Atua e te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, ta tätou i haapoto mai i te nä ôraa e : Te
Atua e te èà o maehaa mä. No reira, mai te peu e parau märamarama to
maehaa mä i teie nei, eiaha ia ia moèhia e, te vai atoà nei te èà o
maehaa mä. Te auraa, eere i te mea haere hänoa, eere te parau o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i te mea rutu hänoa ; ia päpü ia i roto i te
manaò e aha teie èà e parauhia nei, i hea e haamata ai, e i hea e hope
atu ai. Ia haapäpü anaè mai rä ta tätou tumu parau : Te Atua e te èà o
maehaa mä, e piti manaò e märamaramahia ra, a tahi roa, mai te mea
ra te Atua iho teie e tià nei i mua i te èà o maehaa mä, e tauaro änei te
tahi i te tahi, e aore ra ua ineine te Atua i te haere nä nià i taua èà ra ; e
a piti, mai te mea ra te Atua e te èà o maehaa mä, hoê ä ia ; òia hoì, eita
e tano e hiò faataa ê i te Atua e te èà o maehaa. Aita te tahi manaò e
faahapa nei i te tahi, te faaravaì nei rä te tahi manaò i te tahi, mai te mea
ra, te Atua iho teie e faaìte mai nei i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, e te Atua iho tei haamata i te haere nä nià i taua èà ra.
No te tauturu i to tätou manaò, e rave mai na tätou i terä faaìteraa a te
päpaì Tenete. Te nä ô ra te ômuaraa o taua faaìteraa ra : Te vai ano noa
ra te fenua aore e faufaa, e te pöuri hoì i nià i te ìriatai. Te auraa, te vai
nei te fenua, tei roto rä te fenua i te pöuri, tei roto te fenua i te Vai, e aita
hoê aè täpaò e faaìte ra i te ora. Ia püòi mai rä te reo o te päpaì Tenete i
te nä ôraa e : Ua faaârepurepu iho ra te Värua o te Atua i nià i te Vai, te
auraa, te täpaò matamua roa e faaìte mai ra i te parau o te ora, terä ia
faaârepurepuraahia te Vai. Mai te peu i vai ano noa na te Vai, i teie nei,
ua häùtiùti te Vai, te ìtehia nei te tupuraa o te ora, te mea âpï ia ta te
Atua iho e faaìte nei. Te auraa, te Atua iho teie e haamata nei i te faataa
i te huru o te Vai ano e te Vai ora ; òia hoì, te Atua iho teie e haamata nei
i te faaìte i te èà o te faataa-ê-raa. E ia parau mai hoì te Atua e : Ei
märamarama, ua märamarama iho ra, te auraa, te vai noa nei ihoä te
pöuri, te Atua iho rä teie e faatià mai nei i te märamarama nä roto i te
mana o ta na parau ; òia hoì, te Atua iho teie e faaìte mai nei i te èà o te
Àpi 7 / 22
faatiàmäraa, òia te èà o te ora âpï. Te auraa ia o terä reo o te päpaì
Tenete e nä ô ra e : Hiò aè ra te Atua i te märamarama, e te maitaì ra ; e
ua faataa iho ra te Atua i te märamarama e te pöuri. No reira, eita tätou
e hape i te haapäpüraa e, te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e hinaaro
tumu te reira no te Atua ia tupu te ora, i räpae aè i te reira, na te haavare
anaè ia ; e te èà hoì o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te èà iho ia o te
Atua, mai te mea ra te èà o maehaa mä e te èà o te Atua, hoê ä ia. Ia
haapotohia te manaò, aita te Atua i tiaì mai i te manaò o te taata no te
mea, te èà o maehaa mä, te Atua iho te haamataraa e te faahopeàraa, e
aore ra, te Atua iho tei faariro ia na iho ei hiòraa matamua no te èà o
maehaa mä.
I teie nei, no te tauturu i te taata ia òre roa atu ia hape i te èà o te faataa-
ê-raa e te faatiàmäraa, te Atua iho tei tuu mai i te täpaò i nià i te èà o
maehaa mä. Teie mai te täpaò matamua, terä ia reo o te päpaì Taramo e
nä ô ra e : Te mau haereà o te Tumu Nui, o te aroha ia e te parau, i te
feiä i haapaò i ta na parau i faaau, e ta na i faaìte mai. Haapäpü noa mai
ai te Tumu Nui i te nä ôraa e : Eere hoì to òutou ra haereà i to ù ra
haereà, te nä reira mai ra te Tumu Nui. Mai te raì nei hoì, e teitei rahi to
na i to te fenua ; òia atoà to ù ra haereà, e teitei ia i to òutou haereà ;
aita rä te Tumu Nui i huna i to na mau haereà, e ua haapäpü roa mai i te
täpaò, te aroha ia e te parau mau. Te auraa, i te mau vähi atoà e i te
mau taime atoà e ìtehia ai te tupuraa o te aroha e te parau mau i te
fenua nei, te reira te faaìte i te èà o te Tumu Nui ; òia hoì, te reira te
faaìte i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I te tanoraa mau, eita te
taata e hape faahou i te èà, e a moè noahia atu ia na te èà, te täpaò rä
eita ia e moèhia i te taata no te mea, aita te täpaò i te ätea ê, aita to nià i
te raì, aita to te tahi pae mai o te moana, tei pïhaì iho roa i te taata, tei
roto roa i to na iho âau. E tano atoà e parau e, i te mau taime atoà e i te
mau vähi atoà te taata e faatupu ai i te aroha e te parau mau, tei nià o ia
i te mau haereà o te Tumu Nui ; òia hoì, tei nià te taata i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, mai te mea ra hoê ä haereà to te Tumu
Nui e to te taata. No reira, mai te peu te hinaaro nei tätou ia hoê ä
haereà to tätou e to te Tumu Nui, a faaitoito anaè ia i te faatupu i te
aroha e te parau mau i nià iho i to tätou fenua iti. Ia nä reira hoì tätou i
roto i te oraraa nei, peneiaè te Tumu Nui i te faaâpï i ta na parauraa i te
nä ôraa e : Ariä, hoê ä to òutou ra mau haereà e to ù ra mau haereà. E
tano huru tano terä fäìraa a te päpaì Taramo e nä ô ra e : O te aroha e te
parau mau, ua färerei räua ; o te parau tià e te hau, ua hohoì räua. Eere
änei, ua maitaì roa. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua, òe i faariro ia òe iho ei èà
märamarama no te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, tei riro ta òe rahu ei
tupuraa hanahana ; òe atoà rä i tuu i te täpaò i nià i to òe èà, òia te
Àpi 8 / 22
aroha e te parau mau, ia òre roa atu mätou ia hape i te èà mau o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa hinaarohia e òe na. Haamaitaì atoà rä
mätou ia òe i te mea, ua tae roa òe i te tuuraa i te täpaò o to òe ra mau
haereà i roto i te papa o to mätou âau, ia òre roa atu mätou ia hape
faahou i te èà, e ia òre ia moè faahouhia ia mätou te èà o te faataa-ê-raa
e te faatiàmäraa. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà
e to òe tura, o mätou i òre i faatura i to òe ra mau haereà, e o mätou i
òre i haapaò i ta òe parau i faaau ia mätou i nià i te èà o te faataa-ê-raa
e te faatiàmäraa. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou ia òe i te mea, ua
moè roahia ia mätou e, nä täpaò faaìte i to òe ra mau haereà, aita to te
ätea ê, aita to nià i te raì, aita hoì to te tahi pae mai o te moana, tei pihaì
roa iho rä ia mätou, ua tuuhia e òe i roto roa i te papa o to mätou âau. E
te Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou
tärahu.
I te maha o te mahana : (Mahana toru 03/09)
- Te tumu parau : Te Tamaiti e te èà o maehaa mä
- Te taiòraa papa 1 : Eiaha e horuhoru to òutou âau, e faaroo i te
Atua, e e faaroo atoà mai hoì ia ù. E rave rahi te pärahiraa mau i te
fare o taù Metua ra ; àhiri aita ra, ua parau atu ia vau ia òutou. Te
haere nei au e haamaitaì i te hoê vähi no òutou. E ua oti anaè i te
faaauhia e au te hoê vähi no òutou ra, e hoì mai au e arataì ia
òutou i o ù ra ; ei reira atoà òutou i te vähi e pärahihia e au ra. Ua
ìte hoì òutou i teie nei vähi ta ù e haere nei, e ua ìte hoì òutou i te
èà. Ua parau mai ra Toma ia na, E te Fatu, aita mätou i ìte i tenä
na vähi ta òe e haere na ; e aha hoì mätou e ìte ai i te èà. Ua
parau atu ra Ietu ia na, O vau te èà, e te parau mau, e te ora, aore
roa e taata e tae i te Metua ra, maori rä ei ia ù (Ioane 14, 1 – 6).
- Te taiòraa papa 2 : Tei raro te mahana, tei nià te hïrau, ua pau ta
ù pape i te tere roa nei. E uto rä ta ù, ei mäa na te haari âpï nei
(tuhaa pehepehe, Turo a Raapoto, Tama, àpi 11).
- Te faaitoitoraa :
Ei haamanaòraa ia tätou i te parau i nanahi ra, terä ia e nä ô ra e : Te
èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e te èà o te Tumu Nui i Mäòhi Nui
nei, hoê ä ia ; e te täpaò haapäpü i te reira èà, o te aroha ia e te parau
mau. I teie ahiahi, te nä ô ra ta tätou tumu parau : Te Tamaiti e te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e aore ra, te Tamaiti e te èà o maehaa
mä. Mai te peu i haapäpühia mai tätou e, te èà o maehaa mä e te èà o
te Tumu Nui, hoê ä ia ; e tämata ia tätou i te faaroo i teie ahiahi e, te èà
o maehaa mä e te èà o te Tamaiti, hoê rä änei hoì, aore ra e èà ê te tahi
i te tahi. No te faahau i to tätou manaò, e faaitoito tätou i te âpee i ta te
Tamaiti iho faaìteraa i to na èà.
Àpi 9 / 22
I mua i te manaò haapeàpeà o te mau pipi, te nä ô ra te reo faahau o te
Tamaiti i nià ia rätou : Eiaha e horuhoru to òutou âau, e faaroo i te Atua,
e e faaroo atoà mai hoì ia ù. Te auraa, te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa,
e parau no te faaroo ; òia hoì, e parau no te ora o te taata. E parau atoà
rä te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa na te faaroo ; òia hoì, e parau na te
Atua i te taata, e parau e faaora i te taata. E no te mea : E faaroo i te
Atua, e e faaroo atoà mai hoì ia ù ; te auraa, te parau a te Metua e te
parau a te Tamaiti i nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, hoê ä
ia, e parau no te ora. Te püòi mai ra te Tamaiti i te nä ôraa e : Ua ìte hoì
òutou i teie nei vähi ta ù e haere nei, e ua ìte hoì òutou i te èà. Te auraa,
mai te Metua e tae noa atu i te Tamaiti, aita räua i huna i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e ua faaìte atoàhia i te mau pipi. Ia
haapotohia, ua ìte te mau pipi i te èà o maehaa mä ; òia hoì, ua ìte rätou
i te èà o te ora. Teie hoì èà o maehaa mä, aore ra te èà o te ora, hoê ä
ia e te èà hoìraa i te fare metua ra. Te auraa, aita atu e tumu to te èà o
te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa maori rä, te hoìraa o te taata i te fare
metua ra. No te mea rä aita te mau pipi i ôhie i te märamarama i te
parau, te tumu ia te Fatu i haapoto mai ai i ta na parau i te nä ôraa e : O
vau te èà, e te parau mau, e te ora. Ia fäì anaè mai Ietu e : O vau te èà,
aita o ia e faarahi nei ia na iho, e aita o ia e faaìte nei i te tahi èà taa ê ;
aita atu ta na maori rä, te haamanaò faahouraa mai i te èà o te Metua, e
aore ra te haamanaò faahouraa mai i te èà e tae ai te taata i te fare
metua ra, te èà ia o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, òia te èà o te ora.
Ia haapäpü anaèhia mai nä täpaò e piti i nià i te èà o te Tumu Nui, òia te
aroha e te parau mau ; aita ia i taa ê atu e nä täpaò e piti i nià i te èà o te
Tamaiti, òia te parau mau e te ora. Ia haapotohia, te èà o te Metua e te
èà o te Tamaiti, hoê ä ia. E tano huru tano terä fäìraa ta te Tamaiti e nä ô
ra e : O vau e te Metua ra, hoê ä ia, eere änei. Tahi rä huru tumu o te
Metua e te Tamaiti i te mea ia, aita räua i pïpiri i to räua parau no räua
anaè. Haamanaò na tätou i te òhipa i tupu i te matahurahura o teie nei
ao, aita ihoä te Metua i parau âfaro mai e : O vau te märamarama o teie
nei ao, ua parau noa o ia e : Ei märamarama, e ua märamarama iho ra.
Te märamarama rä, aita atu e mea o ta na i faaìte mai maori rä, te Atua
ei Atua no te märamarama e te ora. Te Tamaiti hoì, te nä ô ra ta na
fäìraa e : O vau te märamarama o teie nei ao ; òia hoì, aita atu e faufaa
tumu to te märamarama maori rä, te faaìteraa i te Atua te tumu o te
märamarama e te ora. E ua tae roa te Tamaiti i te haapäpüraa i ta na
mau pipi e : O òutou te märamarama o teie nei ao ; òia hoì, aita atu e
faufaa tumu e riro mau ai te mau pipi ei märamarama o teie nei ao maori
rä, te faaìteraa i te Atua te tumu o te märamarama e te ora o teie nei ao.
Ia hoì mai tätou i nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te Atua
Metua ihoä te tumu o te reira èà, te èà ia ta te Tamaiti i haere mai e
haamanaò faahou i to teie nei ao. Ia fäì anaè mai rä te Tamaiti e : Ua ìte
Àpi 10 / 22
hoì òutou i te èà, mai te mea ra ihoä ia te parau âfaro nei o ia i ta na
mau pipi i te nä ôraa e : O òutou te èà ; òia hoì, mai ia ù i tonohia mai e
faaìte faahou i te èà hoìraa i te fare metua ra, te reira atoà ta òutou
tuhaa i teie nei. Te märamarama ra ia tätou e, te èà o te Metua, te èà hoì
o te Tamaiti, e te èà o te mau pipi, hoê ä ia. Te uiraa ia tätou i teie
mahana, teie ia : Hoê ä änei to tätou èà e te èà o te Tamaiti, e te èà o te
Metua. Te parau päpü, ua ìte atoà tätou i te èà o maehaa mä no te mea,
ua faaìtehia tätou i taua èà ra. Te auraa, e tiàturiraa rahi to te Atua
Metua ia tätou, ia riro atoà tätou ei èà no te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa hinaarohia e te Atua Metua i Mäòhi Nui nei.
Rave mai na rä tätou i terä tuhaa pehepehe ta tätou e nä ô ra e : Tei raro
te mahana, tei nià te hïrau, ua pau ta ù pape i te tere roa nei. E uto rä ta
ù, ei mäa na te haari âpï nei. Te märamarama rii ra tätou e, e pehepehe
teie no te mäa haari ; e ìnaha, e ôtiu te haamataraa o te haari, riro mai ai
ei ôuo, ei nïhä, ei ômoto, e hohoà mai ai ei mäa haari hoê. Te auraa, tei
roto i te ôtiu hoê te täatoàraa o te parau o te mäa haari hoê, e faaòromaì
rä i te tiaì i te tauiraa. Mai te reira atoà hoì te parau o te tumu haari hoê,
tei roto te taatoàraa o to na parau i te mäa haari hoê. E mäa haari hoê
noa i te haamataraa, teie roto rä ia na te uto, te hïrau, te aa, te tumu
haari, e te peetä haari âpï, eiaha roa atu rä ia moèhia i te tanu i taua
mäa haari hoê ra. Mai te reira atoà te haamataraa o te èà o te faataa-ê-
raa e te faatiàmäraa, ia tanuhia ia i roto i te âau o te taata, ia aahia, e ia
päutuutu to na tupuraa, te mea anaè ia e òhu noa ai te tupuraa o te ora
âpï, e aita to na e muturaa. No reira, e piti teie hiòraa e faaôhie ia tätou i
te märamaramaraa i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa : Te vai nei
te hiòraa no te Tamaiti e fäì mai nei, O vau te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa ; e te vai nei te hiòraa no te haari e fäì atoà mai nei, O vau
te èà o maehaa mä. No reira, ia òre tätou ia märamarama i terä fäìraa a
te Tamaiti, a hiò ia i te mäa haari ; e ia òre hoì tätou ia färii i te haapiiraa
a te haari, a faaroo ia i te reo o te Tamaiti. E ìnaha, te hinaaro tumu o te
Tamaiti ia tätou i teie mahana, aita atu ia maori rä, ia riro atoà tätou ei
hiòraa no te èà o te faataa-êraa e te faatiàmäraa o te nünaa Mäòhi, mai
ta te Tamaiti e ta te haari e haapii mai nei. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, ua tae roa òe i te
haapaeraa i to òe nohoraa moà e te tura i te raì tuatinitini, e ua rave òe i
te huru e te hohoà o te fänauraa püfenua nä roto i ta òe Tamaiti, peneiaè
i te faaôhie ia mätou i te märamaramaraa e i te färiiraa i te èà o maehaa
mä. Haamaitaì atoà rä mätou ia òe i te mea, to òe ra mau haereà e te
mau haereà o ta òe Tamaiti, hoê ä ia ; e èà no te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, e èà no te hoìraa i te fare Metua ra. No reira, te faahaèhaa
atu nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i faaroo i te
reo o ta òe Tamaiti e nä ô ra e : Tei faaroo i te Tamaiti ra, e ora mure òre
Àpi 11 / 22
to na, tei òre i faaroo i te Tamaiti ra, ua ère ia i te ora, e tei nià te riri o te
Atua ia na. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou i te mea, aore mätou i
tiàturi i te mau mea maamaa o te fenua nei, ta òe i mäìti ei täpaò Mäòhi
no te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, mai te mäa haari e te mäa
ùru, mai te hureo honu e te huero manu, o rätou rä e faaìte tämau mai
nei ia mätou i te èà o maehaa mä. E te Atua Metua e, a faaòre mai i ta
mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu.
I te pae o te mahana : (Mahana maha 04/09)
- Te tumu parau : I roto i te faaauraa matamua, o Möte räua o
Aarona tei mäìtihia ei arataì.
- Te taiòraa papa 1 : Eere änei Aarona àti Revi ra i te tuaana no òe,
e taata parau maitaì o ia, ua ìte au, e ìnaha te haere mai ra o ia e
färerei ia òe ; e e òaòa to na âau ia ìte mai o ia ia òe ra, e nä òe e
parau atu ia na, e e tuu òe i te parau i roto i to na vaha ; e ei pïhaì
iho hoì au i to òe vaha, e ei pïhaì atoà iho hoì i to na vaha, e nä ù e
faaìte ia ôrua i ta ôrua e rave ra, e nä na e parau atu i te taata i ta
òe parau, ei vaha mau hoì o ia no òe, e ei mono òe i te Atua ia na
ra (Etoto 4, 14 – 16).
- Te taiòraa papa 2 : Ua nä mua hoì te Tumu Nui ia rätou i te haere,
i te ao ra, ua nä roto i te pou ata, ei arataì ia rätou nä te èàtià ; e i
te ruì ra, ua nä roto i te pou auahi, ei tiàrama i to rätou èà ; tià atu
ra ia rätou ia haere i te ao e i te ruì atoà hoì. Aore roa o ia i hopoi ê
i taua pou ata i mua i taua mau taata i te ao ra, e taua pou auahi i
te ruì ra (Etoto 13, 21 – 22).
- Te faaitoitoraa :
Ua faahope mai to tätou manaò i nanahi ra i nià i terä nä hiòraa e piti
no te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. Te hiòraa matamua, terä ia
fäìraa ta te Tamaiti e nä ô ra e : O vau te èà ; òia hoì, òre noa atu ai o ia i
parau hope roa mai, te auraa hope rä o ta na fäìraa, mai te mea ra te
parau âfaro mai nei o ia i te nä ôraa e : O vau te èà o te faataa-ê-raa e
te faatiàmäraa hinaarohia e te Atua Metua ; òia hoì, o vau te èà hoìraa i
te fare Metua ra. Te piti o te hiòraa, terä ia faaìteraa a te haari, òre noa
atu ai te haari e parau âfaro mai nä roto i te reo o te taata, to na rä
tupuraa mai te ôtiuraa e tae atu i te haariraa, aore ra to na tupuraa mai
te haariraa e tae atu i te peetä haari, te faaìte noa ra ia i te tupuraa
hanahana o te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I teie ahiahi, te nä
ô ra ta tätou tumu parau : I roto i te faaauraa matamua, o Möte räua o
Aarona ta te Atua i mäìti, ei arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.
Hou tätou a hiò mai ai i te faaauraa matamua, e mea faufaa roa ia
haamanaò faahouhia te auraa o te tahi nä parau. A tahi roa, te Êtoto i
roto i te reo Iteraèra, te èà haereraa i räpae te auraa, te mea ia e
Àpi 12 / 22
parauhia nei i roto i te reo Mäòhi, te èà o te faataa-ê-raa. A piti, no te
mea te Êtoto e èà haereraa i roto i te ora, te mea ia e parauhia nei i roto
i te reo Mäòhi, te èà o te faatiàmäraa. Te Päta hoì, te haereraa ia nä te
tahi hiti i te tahi atu hiti, te mea ia e parauhia nei i roto i te reo Mäòhi, e
tähiti ; e no te mea te Päta, e faaruèraa ia i te tahi fenua no te haere i te
tahi fenua ê atu, te mea ia e parauhia nei i roto i te reo Mäòhi, te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. No reira, te èà o te Etoto e te Päta i roto i
te reo Iteraèra, hoê ä ia e te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i roto i
te reo Mäòhi. Mai ia tätou i faaau mai na i te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa i te maehaa, e tano atoà e faaau i te Etoto e te Päta i te
maehaa. Te vähi taa ê noa i te mea ia, e reo Iteraèra te tahi, e e reo
Mäòhi hoì te tahi ; e maehaa Iteraèra te tahi, e e maehaa Mäòhi hoì te
tahi. E tano atoà tätou e fäì e, e hinaaro no te Atua ia haere te nünaa
Iteraèra nä nià i te èà o te Etoto e te Päta ; e e hinaaro no te Atua ia
haere te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.
Te auraa, no te Atua hoê te hinaaro, na te Atua hoê te ôpuaraa, no te
faatupu rä i ta na ôpuaraa i te nünaa Iteraèra, e hinaaro o ia i te taata no
te tauaro ia na, te tumu ia te Atua i mäìti ai ia Möte räua o Aarona, ia
ôhie te tupuraa o to na hinaaro.
I te haamata roaraa, tei roto noa te faaauraa i te Atua räua o Möte, e aita
atu e aniraa ta te Atua ia Möte maori rä, ia tià atu i mua ia Faraò e i mua
i te nünaa Iteraèra, no te faaìte i ta na ôpuaraa faaora. Ia haapotohia, te
Atua hoê teie e faaau nei i te taata hoê, e tïtauhia ia te tiàturiraa päpü i
roto i te tahi e te tahi. Ta Möte hoì tuhaa i roto i te faaauraa, hoê anaè
aita atu maori rä, te parauraa e aore ra te àuvaharaa i te hinaaro o te
Atua ; teie mau rä te tuhaa i èrehia e Möte. Te auraa ia o terä reo to
Möte e nä ô ra e : E taù Fatu, eere au i te taata parau, mai ia òe ä i
parau mai i to tävini nei, e mai mutaaiho mai ä ; e reo maromaroâ e te
maumau to ’u. Eita paha tätou e ôhie i te märamarama i teie huru
mäìtiraa te Atua ia Möte ; e ìnaha, àhiri i hope te mau mea atoà i roto ia
Möte, e riro o ia i te òru, e te moèhia ia na te faaauraa. No te mea rä na
te Atua te ôpuaraa, na te Atua iho ia e faanaho i te mau mea atoà e
faaôhie i te tupuraa no ta na ôpuaraa faaora, te tumu ia i mäìtihia ai o
Aarona, te tuaana iho o Möte. Te auraa, aita te Atua i ìmi i te tauaro i te
ätea ê roa, ta te Atua iho i faaineine ätea, te auraa ia o terä reo to na i
nià ia Möte e nä ô ra e : Eere änei Aarona àti Revi ra i te tuaana no òe, e
taata parau maitaì o ia, ua ìte au, e ìnaha te haere mai ra o ia e färerei ia
òe ; e e òaòa to na âau ia ìte mai o ia ia òe ra, e nä òe e parau atu ia na,
e e tuu òe i te parau i roto i to na vaha. Te auraa, na te Atua iho e faahau
nei i te mea e haapeàpeà nei i te manaò o Möte ; e tei hau roa atu i te
maitaì, e tono mai te Atua i te tauaro tano maitaì, eere ihoä paha räua i
te maehaa, mai te maehaa mau rä ia räua i te tauaroraa ia räua iho, e i
te tauaroraa i te ôpuaraa faaora a te Atua. E tano e parau e, e Atua taa
Àpi 13 / 22
ê roa teie Atua. Te märamarama ra ia tätou e, i mua i te mau mea e
haapeàpeà nei ia tätou i te haereraa nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa i te nünaa Mäòhi i teie mahana, eiaha e haapeàpeà i te
manaò no te mea, ua ìte te Atua i te faanaho i ta na ôpuaraa, e ua ìte te
Atua o vai te tauaro tano maitaì ta na e tono mai no te tauaro ia tätou.
Tahi ä huru taa ê roa o te Atua i te mea ia, päpü noa atu ai te tuhaa a nä
tauaro maehaa i te arataìraa i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, ua faanaho ä te Atua i nä tauaro maehaa
âpï, eiaha no te haafaufaa òre i nä tauaro maehaa matamua, òia o Möte
räua o Aarona, ia òre roa atu rä ta na ôpuaraa faaora ia taupupü. Te
auraa ia o terä reo o te päpaì Êtoto e nä ô ra e : Ua nä mua hoì te Tumu
Nui ia rätou i te haere, i te ao ra, ua nä roto i te pou ata, ei arataì ia rätou
nä te èàtià ; e i te ruì ra, ua nä roto i te pou auahi, ei tiàrama i to rätou èà
; tià atu ra ia rätou ia haere i te ao e i te ruì atoà hoì. Aore roa o ia i
hopoi ê i taua pou ata i mua i taua mau taata i te ao ra, e taua pou auahi
i te ruì ra. Teie nä tauaro maehaa âpï, o Pouata ia räua o Pouauahi, o
Pouata te arataì i te ao, e o Pouauahi te arataì i te pö. Aita räua e haere
mai nei e haru i te tuhaa a nä tauaro maehaa matamua, aita atoà e
haere mai nei e faaapiapi, i tuuhia mai rä räua no te faaôhie roa atu i te
tuhaa a Möte räua o Aarona. E rave ihoä nä tauaro maehaa matamua i
ta räua tuhaa, e e rave atoà hoì nä tauaro maehaa âpï i ta räua tuhaa.
Te vähi hau roa atu i te mea ia, o Pouata räua o Pouauahi, na räua e tià
nei no te Tumu Nui, e aore ra te Tumu Nui teie e faarave nei ia räua i ta
na tuhaa i roto i te faaauraa, mai te mea ra te Tumu Nui iho teie e arataì
nei i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa.
Ia haapotohia, e rave o Möte räua o Aarona i ta räua tuhaa, e rave hoì te
Tumu Nui i ta na tuhaa, e maitaì te tere o te nünaa Iteraèra. No reira, e
ôpuaraa faaora ta te Tumu Nui i te nünaa Mäòhi i teie mahana, eiaha
roa atu e haapeàpeà i to tätou manaò no te mea, e tono mai te Tumu
Nui i nä tauaro maehaa Mäòhi no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te
èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. E tei hau roa atu, e faataa atoà
mai te Tumu Nui ia Pouao räua o Poupö ei haapäpüraa e, eita o ia e
faaruè i te nünaa Mäòhi. Ia haapotohia, na te Tumu Nui te ôpuaraa, na
na iho e haamata, na na iho e faanaho, e na na iho e faahope.
Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, ua mäìti òe i te
maehaa Iteraèra ei arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-
raa e te faatiàmäraa hinaarohia e òe na, o te mea tià ia ia òe ; a tono
atoà mai na òe i te maehaa Mäòhi ei arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te
èà o maehaa mä. Mai ia òe i tono mai ia Pouata räua o Pouauahi, ei tiaì
mataara i te nünaa Iteraèra i te ao e te pö, ia òre roa atu ia hape i te èà ;
a tono atoà mai na òe ia Horo poìpoì räua o Horo ahiahi ei tiaì mataara i
Àpi 14 / 22
te nünaa Mäòhi, ia òre roa atu ia töàruàru te manaò. No reira, te
faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i
tiàturi i ta òe ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi ; e ìnaha, e hinaaro faaora
to òe ia mätou. Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o mätou i òre i ìte e
i òre i färii i te mau tauaro maehaa rau ta òe i faataa mai ei haapäpü ia
mätou e, aita òe e faaruè nei ia mätou, mai Horo poìpoì räua o Horo
ahiahi, mai ia Mataarii nià räua o Mataarii raro, mai Firiàmä räua o
Firiàriàri. E te Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre
mai i ta mätou tärahu.
I te ono o te mahana : (Mahana pae 05/09)
- Te tumu parau : I roto i te faaauraa âpï, o Ioane räua o Ietu tei
mäìtihia ei arataì
- Te taiòraa papa 1 : Inaha, haere atu ra te ueue huero e ueue i te
huero ; e tei te ueueraa ra, maìri iho ra e tahi pae i te pae aratià,
maùe mai ra te manu, pau iho ra. Maìri iho ra e tahi pae i te vähi
papa, aita reà e repo ra, tupu iho ra ia i reira ra, no te mea aore i
moè reà i raro i te repo, ia mahanahia rä, ôriorio iho ra, pohe atu ra
no te mea aore i aahia. Maìri iho ra hoì e tahi pae i roto i te àihere,
tupu aè ra te àihere, apiapi iho ra. Maìri iho ra vëtahi i te vähi repo
maitaì, tupu aè ra, hotu iho ra, taìhoê hänere i te huero hoê, taìono
àhuru i te hoê, taìtoru àhuru i te hoê. E tarià to na ei faarooraa ra,
e faaroo o ia (Mätaio 13, 3 – 9).
- Te taiòraa papa 2 : E te haere ra o ia nä te hiti i te roto i Tarirea ra,
ìte atu ra o ia ia Timona, e tana taeaè ia Aneterea, i te tuuraa i te
ûpeà i taua roto ra, e puè ravaai hoì räua. Ua parau atu ra Ietu ia
räua, A pee mai ia ù, e faariro vau ia ôrua ei ravaai taata. Faaruè
iho ra räua i ta räua tau ûpeà i reira ra, e ua pee atu ra ia na.
Haere atu ra o ia e pihaì iti atu, ìte atu ra ia Iatopo a Tepetaio ra,
räua o tana taeaè o Ioane, tei nià i te poti te ene ra i ta räua tau
ûpeà ; ua parau atu ra o ia ia räua i reira ra : vaiiho iho ra räua i to
räua metua ia Tepetaio e nä tävini tärahuhia ra i nià i te poti, pee
atu ra räua ia na (Märeto 1, 16 – 20).
- Te faaitoitoraa :
Ua faaroo mai tätou i nanahi ra i te parau no te faaauraa matamua,
òia to te Atua mäìtiraa ia Möte räua o Aarona, ei maehaa Iteraèra no te
arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, o te mea tià ia i te Atua. E no te mea te Atua iho te tumu o
teie ôpuaraa, ua haapäpü atoà mai o ia i ta na tuhaa, tei riro o Pouata
räua o Pouauahi ei faaìte i to na âpee tämauraa i to na nä tävini e i te
nünaa, ia òre roa atu ta na ôpuaraa faaora ia taupupü. Ta tätou tumu
parau i teie ahiahi, te nä ô ra ia : I roto i te faaauraa âpï, o Ioane räua o
Ietu ta te Atua i mäìti no te arataì i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o te
Àpi 15 / 22
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. I mäìti ai te Atua ia räua, no ta räua ia
tuhaa faufaa roa, e tauaro atu i te tupu maitaìraa o te ôpuaraa faaora a
te Atua i te nünaa âti Iuta. Te uiraa, teie ia : E aha ta Ioane tuhaa, e e
aha ta Ietu tuhaa i roto i teie faaauraa âpï e te nünaa âti Iuta.
Te vai nei ta Ioane haapäpüraa matamua roa i nià i ta na tuhaa, e te
täamuraa piri roa e ta Ietu tuhaa, terä ia reo to na e nä ô ra e : I papetito
vau i te pape, te tià nei rä te hoê i rotopü ia òutou, aore òutou i ìte ia na.
Oia ia, i muri iho o ia ia ù i te haereraa mai, e ua riro o ia i mua ia ù, o te
òre ia e au ia ù ia tätara i te täpeà i ta na tämaa. Te auraa, e nä mua o
Ioane i te rave i ta na tuhaa ; âreà Ietu, e haere mai ia e püòi i te tuhaa i
haamatahia mai e Ioane. Eita paha ia tätou e fifi roa i te fäìraa e, e au
mau räua i te maehaa i te raveraa i ta räua tuhaa no te tauaro i te
ôpuaraa faaora a te Atua. Te vai nei ihoä te taa-ê-raa i roto ia räua, e te
taa-ê-raa ta te tahi tuhaa e ta te tahi ; te vai atoà nei rä te tüàtiraa piri roa
ta te tahi tuhaa e ta te tahi, i te mea ia, toopiti atoà ra o räua e pähono
nei i te hinaaro o te Atua ia tupu te faaauraa âpï. E tämata tätou i teie nei
i te tütonu i nià i ta Ioane tuhaa, e no te faaôhie i to tätou manaò i te
märamaramaraa i te faufaa rahi o ta na tuhaa i roto i ta te Atua ôpuaraa
faaora, terä ia parapore ta Ietu i faatià no te taata ueue huero.
No te mea hoì e parapore, te auraa ra, te faaauhia nei Ioane e ta na
tuhaa i te taata ueue huero. I te tanoraa mau, no te Atua Metua teie
faaauraa, tei ueue i ta na parau i nià i te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa,
tei ueue i ta na ôpuaraa faaora i te mau nünaa atoà o te ao nei no te
mea, no na te mau nünaa atoà o te ao nei, tiaì noa atu ai o vai rä te
nünaa e färii maitaì mai i ta na ôpuaraa. E i roto i ta na ueueraa, ua ìte ê
na te Atua, eita te mau nünaa atoà o te ao nei e färii i te haere nä nià i te
èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te auraa ia o terä mau huero i
maìri haere i nià i te fenua, aita rä i tupu, e aore ra aita i päutuutu te
tupuraa. Te auraa, aita hoê aè taime i faahepo te Atua i te mau nünaa o
te ao nei ia färii mai i ta na parau, e tiàmäraa hope te reira ta te Atua i
horoà i te nünaa tätaì-tahi. Te haapäpü atoà nei rä te parapore, i te
nünaa e färii noa atu i te ôpuaraa faaora a te Atua, te faaauraa ia o terä
mau huero i maìri i te vähi repo maitaì, e taìtoru àhuru, e taìono àhuru, e
taìhänere roa atu te maitaì ta te reira nünaa e fänaò. Aita paha te mau
nünaa o teie nei ao e hiroà maitaì nei i te faufaa rahi e fänaòhia ia färii
anaè i te parau maitaì a te Atua ; aita atoà ihoä ia e hiroà nei i te faufaa
rahi e èrehia atu ia òre ia färii i te ôpuaraa faaora a te Atua. Te
märamarama ra ia tätou i te faufaa rahi no ta Ioane tuhaa, òia te
ueueraa i te parau, mä te òre e mäìtiìti i te taata, e mä te òre e täôtià i te
parau i te tahi noa pae taata. E märamarama atoà ia tätou i te tumu i
mäìti ai te Atua ia Ioane i te mea, ta te Atua i haamata i te ueue i roto i te
faaauraa matamua, ta Ioane ia e püòi nei i roto i te faaauraa âpï. I teie
nei, e aha ia ta Ietu tuhaa i roto i te faaauraa âpï.
Àpi 16 / 22
No te tauturu i to tätou manaò i te märamaramaraa i ta Ietu tuhaa i roto i
ta te Atua ôpuaraa faaora i te nünaa âti Iuta, ua täpeàhia mai teie parau
no to na mäìtiraa i ta na mau pipi matamua. Mai te peu ta Ioane tuhaa, o
te ueueraa ia i te parau ; âreà ta Ietu tuhaa, te mäìtiraa ia i te feiä i
maìrihia to rätou âau e te parau maitaì i ueuehia. Te tano noa ra terä
faaauraa ta Pauro e nä ô ra e : Na ù hoì i tanu, e na Aporo i faarari i te
pape, na te Atua rä i faatupu. Te auraa, e rave o Ioane i ta na tuhaa, e e
rave hoì Ietu i ta na tuhaa, te mea noa ia e ôhie ai te tupu te ôpuaraa
faaora a te Atua. Te reira ia te uiraa ia tätou i teie mahana : Na vai e
rave i teie tuhaa faufaa roa i te ueueraa i te parau, e na vai e rave i te
tuhaa no te mäìtiraa i te feiä e tano maitaì no te tauaro i te ôpuaraa
faaora a te Atua i teie mahana. Teie hoì mau pipi matamua, eere i te
mea mäìti hänoahia, eere atoà i te mea haapaò mäìti noa. Te vai nei teie
huru to Ietu i te haereraa nä te hiti roto no te hiò i te taata e tano maitaì,
aita e täpura taata tei päpü ê na te iòa i roto i to na rima. Te mea rahi i
tauturu maitaì ia Ietu i te mäìtiraa i te feiä e tano maitaì no te faaineine ia
rätou i te tauaroraa i te arataìraa i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, tei nià ia i te òhipa o ta rätou e rave ra i te
reira taime e i te reira vähi, mai te mea ra ia hiòhia atu, te taata rave e te
òhipa o ta na e rave ra, hoê ä ia. E tuu ûpeà ta te tahi tuhaa, e ene ûpeà
hoì ta te tahi tuhaa, mai te mea ra, e mau taata teie ua î ê na i te ìte e te
paari i nià i ta rätou tuhaa tautai, eita e òhipa rahi ia faaineine ia rätou i
nià i te ôpuaraa faaora a te Atua. Te vähi hau roa atu i roto i ta Ietu
mäìtiraa i ta na mau pipi matamua i te mea ia, e taeaè te tahi no te tahi.
Mai te Atua Metua i te mäìtiraa ia Möte räua o Aarona, e taeaè te tahi no
te tahi, te reira atoà ta Ietu huru mäìtiraa i ta na mau pipi matamua, e
taeaè atoà te tahi no te tahi. Eere ihoä paha i te mea fänau maehaahia
mai, e au mau rä i te maehaa mau i roto i te òhiparaa. Te uiraa i teie
mahana, teie ia : O vai ia te mau maehaa Mäòhi ta te Atua Metua i mäìti
i teie tau, no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e
te faatiàmäraa. Ia haapotohia ta te Atua Metua faaauraa âpï e te nünaa
âti Iuta, mai teie atu ra ia i muri nei : Na Ioane te ueueraa i te parau, na
Ietu te mäìtiraa e te faaineineraa i te feiä i maìrihia to rätou âau i te
parau maitaì, na te mau pipi rä te faahoturaa i te ôpuaraa faaora a te
Atua. Te òhipa mau ia i tupu i muri aè i to Ietu revaraa, òia te tupuraa o
te Ètärëtia matamua i te rahi. No reira, e mea faufaa te faataaraa i te feiä
e mau ra i te tuhaa ueue i te parau maitaì i teie mahana, e mea faufaa
hoì te faataaraa i te feiä mäìti e te faaineine i te feiä e tano maitaì, te
mea anaè ia e hotu rahi ai te ôpuaraa faaora a te Tumu Nui i te nünaa
Mäòhi i teie mahana. Eere änei ua maitaì roa. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, ua faaâpï òe i ta òe
faaauraa e te nünaa âti Iuta, òe ia i mäìti ai i nä tauaro maehaa, ia Ioane
Àpi 17 / 22
räua o Ietu, ei arataì i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e
te faatiàmäraa. Mai ia òe i faataa i ta räua tuhaa ei tauaro i ta òe
ôpuaraa faaora i te nünaa âti Iuta, a faataa atoà mai na òe i nä tauaro
maehaa Mäòhi, ia ueue faahouhia ta òe parau maitaì i Mäòhi Nui nei, te
mea anaè ia e ôhie ai te mäìtiraa i te mau tauaro maehaa Mäòhi âpï, ei
arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i
teie tau no te Hinapaarae. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i
to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i tiàturi ia mätou iho, ta òe rä i
tiàturi hope no te ueue i te huero o ta òe ôpuaraa faaora i Mäòhi Nui nei.
Te tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o mätou i òre i tiàturi i ta òe
mäìtiraa i te mau maehaa Mäòhi, no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i
te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa. E te Atua Metua e, a faaòre mai
i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu.
I te hitu o te mahana : (Mahana mäa 06/09)
- Te tumu parau : E aha ta te Tumu Nui faaauraa e te Mäòhi
- Te taiòraa papa 1 : I aroha mai te Atua i to te ao, e ua tae roa i te
horoà mai i ta na Tamaiti fänau tahi, ia òre ia pohe te faaroo ia na
ra, ia roaa rä te ora mure òre. Aore hoì te Atua i tono mai i ta na
Tamaiti i te ao nei e faahapa mai i to te ao, ia ora rä to te ao ia na
(Ioane 3, 16 – 17).
- Te taiòraa papa 2 : Te ìte nei au, tei mua ia ù nei te auraa o teie
nei peu maere rahi. Tenä mai te fanauà ùnaùna a te Tumu, e
haere mai rätou e hiò i teie nei uru räau i Taputapuatea nei. E tino
ê to rätou, e tino ê to tätou, hoê anaè rä huru no te Tumu mai. E
riro teie nei fenua ia rätou, e e mou te haapaòraa tahito nei. E tae
mai te mau manu moà o te moana e te fenua nei, e haere mai
rätou e taìhaa i ta teie räau i motu e haapii nei ( Te tohu a Vaitä).
- Te faaitoitoraa :
Te èà i arataìhia mai tätou mai te ìritiraa o teie pureraa tau, teie ia : ta
te reo Mäòhi e ta te Atua türamaraa i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, hoê ä ia, e parau no te tïtauraa i te ora, e aore ra e parau
no te ôpuaraa faaora a te Atua i te taata. Ia haapotohia te manaò, te èà
o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, e aore ra te èà o maehaa mä, e
hinaaro no te Tumu Nui ia ora te taata. No teie ôpuaraa faaora, i
haamau na te Atua i te faaauraa matamua i roto ia na e te nünaa
Iteraèra, i mäìti ai o ia i nä maehaa Iteraèra, òia o Möte räua o Aarona,
ei arataì i te nünaa Iteraèra nä nià i te èà o maehaa mä. No te mea rä ua
moèhia te èà, e aore ra ua ätea te nünaa i te èà, ua faaâpï faahou te
Atua i ta na faaauraa e te nünaa âti Iuta, i mäìti ai o ia i nä maehaa âti
Iuta, òia o Ioane räua o Ietu, ei arataì i te nünaa âti Iuta nä nià i te èà o
maehaa mä. Te uiraa i teie mahana, e ta tätou atoà ia tumu parau no
teie ahiahi, teie ia : E aha ta te Tumu Nui faaauraa e te nünaa Mäòhi.
Àpi 18 / 22
Mai te peu paì, ua faaau âfaro te Tumu Nui i ta na ôpuaraa faaora e te
nünaa Iteraèra, aita ihoä ia ta na e faaauraa âfaro e te nünaa Mäòhi.
No te tauturu i to tätou manaò i mua i teie mau haauiuiraa, e tämata na
tätou i te tütonu faahou i nià i te tahi reo o te Tamaiti, terä ia e nä ô ra e :
I aroha mai te Atua i to te ao, e ua tae roa i te horoà mai i ta na Tamaiti
fänau tahi, ia òre ia pohe tei faaroo ia na ra, ia roaa rä te ora mure òre.
Aore hoì te Atua i tono mai i ta na Tamaiti i te ao nei e faahapa mai i to
te ao, ia ora rä to te ao ia na. Te auraa, aita te Atua i täôtià i to na aroha i
nià anaè i te nünaa âti Iuta, i aroha mai rä te Atua i te mau nünaa atoà o
teie nei ao. Ia haapotohia, i aroha atoà mai te Atua i te nünaa Mäòhi no
te mea, tei roto o Mäòhi Nui i teie nei ao, eere änei. Eita ia tätou e hape i
te fäìraa e, ua haamau atoà te Tumu Nui i ta na faaauraa e te nünaa
Mäòhi, papahia teie faaauraa i nià i te aroha o te Atua. Te auraa, no te
aroha o te Atua i te nünaa Mäòhi, i faaau âfaro ai te Atua i ta na ôpuaraa
faaora e te nünaa Mäòhi. No reira, te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa, òia ta te Tumu Nui faaauraa e te nünaa Mäòhi, aore ra ta te
Tumu Nui ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi, eere i te parau âpï no te
Mäòhi no te mea, ua tupu ê na teie parau i roto i te âai o te nünaa
Mäòhi, mai tei tupu atoà na i roto i te âai o te nünaa Iteraèra. E faahau i
to tätou manaò nä mua roa i te mea, aita ta te Tumu Nui faaauraa e te
nünaa Mäòhi i päpaìhia i roto i te pïpïria no te mea, ta te Tumu Nui
faaauraa anaè e te nünaa Iteraèra tei päpaìhia i roto i te pïpïria, tirärä
atu ai. Eiaha rä ia e manaò e, no te mea aita i päpaìhia ra, aita ihoä ia e
faaauraa ta te Tumu Nui e te nünaa Mäòhi. Haamanaò ä i terä fäìraa ta
te Tamaiti e nä ô ra e : I aroha mai te Atua i to te ao, te auraa ra, e
faaauraa atoà ta te Tumu Nui e te nünaa Mäòhi no te mea, tei roto te
nünaa Mäòhi i teie nei ao, eere änei.
Ia hoì mai tätou i nià i ta te Tumu Nui faaauraa e te nünaa Mäòhi, te
haamanaò rii noa ra paha tätou i te revaraa o te ià nui, òia te parau o
Terehëamanu, hoê ä ia auraa e terä fäìraa ta te nünaa Iteraèra no te
Etoto, e aore ra no te Päta. Ia parau te nünaa Iteraèra no te Etoto, terä
ia ta te nünaa Mäòhi i parau na e, o Terehëamanu ; e ia parau hoì te
nünaa Iteraèra no te Päta, te mea ia ta te nünaa Mäòhi i parau na e, te
revaraa o te ià nui. O Möte räua o Aarona nä maehaa Iteraèra ta te Atua
i mäìti no te ìriti i te nünaa Iteraèraa mai roto mai i te faatereraa faatïtï a
to Aifiti ; o Terehë ia räua o Puhi nä maehaa Mäòhi ta te Atua i mäìti no
te ìriti i te nünaa Mäòhi mai roto mai i te faatereraa faatïtï a to Havaii. Te
märamarama ra ia tätou e, te parauraa noa tei taa ê, âreà te ôpuaraa e
te tumu o te ôpuaraa, hoê ä ia, e ôpuaraa faaora na te Tumu Nui. E
ôpuaraa faaora te tahi na te Tumu Nui i te nünaa Iteraèra, e ôpuaraa
faaora te tahi na te Tumu Nui i te nünaa Mäòhi. Ia ìte mai rä tätou, mai te
peu i faaâpï te Tumu Nui i ta na faaauraa e te nünaa âti Iuta, ua faaâpï
atoà te Tumu Nui i ta na faaauraa e te nünaa Mäòhi, terä ia e
Àpi 19 / 22
haapäpühia mai ra e Vaitä, te tävini o te Tumu Nui, i te nä ôraa e : Te ìte
nei au, tei mua ia ù nei te auraa o teie nei peu maere rahi. Tenä mai te
fanauà ùnaùna a te Tumu, e haere mai rätou e hiò i teie nei uru räau i
Taputapuatea nei. E tino ê to rätou, e tino ê to tätou, hoê anaè rä huru
no te Tumu mai. E riro teie nei fenua ia rätou, e e mou te haapaòraa
tahito nei. e tae mai te mau manu moà o te moana e te fenua nei, e
haere mai rätou e taìhaa i ta teie räau i motu e haapii nei. Ua topa ihoä
paha te nünaa Mäòhi i roto i te tahi àti rahi, mai te riroraa to na fenua, e
te mouraa ta na haapaòraa tahito. Aita rä te Tumu Nui i faaruè i te nünaa
Mäòhi, na na i tono mai i nä maehaa manu moà o te moana, no te
faahoì faahou i te nünaa Mäòhi i nià i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa. Teie ta te Tumu Nui faaauraa âpï e te nünaa Mäòhi, teie te
ôpuaraa faaora a te Tumu Nui i te nünaa Mäòhi i teie tau no te
Hinapaarae. O vai rä ia te mau tauaro maehaa Mäòhi ta te Tumu Nui e
tono mai i teie mahana, no te arataì i te nünaa Mäòhi nä nià i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa i teie mahana. Te parau päpü, na te Tumu
Nui hoì te ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi, o na anaè ihoä ia tei ìte o
vai te mau tauaro maehaa Mäòhi ta na e tono mai, e maehaa Mäòhi
ihoä rä te tonohia mai, eere änei. Te auraa, e faaòromaì tätou i te tiaì i ta
te Tumu Nui e tono mai. E no te mea, na te Tumu Nui te ôpuaraa faaora,
te auraa ra, te hinaaro tätou e te òre tätou e hinaaro, e tupu ihoä ta na
ôpuaraa mai ta na i hinaaro. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, mai ia òe i faaau i ta
òe ôpuaraa faaora e te nünaa Iteraèra, i faaau atoà òe i ta òe ôpuaraa
faaora e te nünaa Mâòhi, e te mau nünaa atoà o teie nei ao. I papa òe i
ta òe ôpuaraa faaora i nià i te papa âueue òre o to òe aroha, e no to òe
nei ä aroha Metua i faaâpï ai òe i ta òe faaauraa e te nünaa Mäòhi i teie
mahana. Mai ia òe i mäìti i nä tauaro maehaa Mäòhi i roto i ta òe
faaauraa matamua e te nünaa Mäòhi, òia o Terehë räua o Puhi, ei arataì
i ta òe ôpuaraa faaora mai Hitiraro e tae atu i Hitinià ; a mäìti faahou na
òe i nä tauaro maehaa Mäòhi âpï no teie tau, ia tupu hope ta òe
faaauraa âpï e te nünaa Mäòhi i teie mahana. No reira, te faahaèhaa atu
nei mätou i mua i to òe moà e to òe tura, o mätou i òre i faatura i ta òe
faaauraa matamua e te nünaa Mäòhi. Te tätarahapa atoà atu nei rä
mätou i te mea, aore mätou i tiàturi i ta òe faaauraa âpï e te nünaa
Mäòhi, e o mätou i vahavaha i ta òe faaauraa âpï i nä roto mai i to òe
tävini ia Vaitä. E te Atua Metua e, a faaòre mai i ta mätou hapa, e a
faaòre mai i ta mätou tärahu.
I te vaù o te mahana : (Täpati 07/09)
- Te tumu parau : E nä hea tätou i teie mahana
Àpi 20 / 22
- Te taiòraa papa 1 : Ia tapeàhia rä Ioane, haere atu ra Ietu i
Tarirea, i te parau haereà i te parau maitaì o te patireia o te Atua.
Nä ô atu ra, Ua tae i te tau, te fätata mai nei te pätireia o te Atua ;
a tätarahapa, a faaroo mai i te èvaneria nei (Märeto 1, 14 – 15).
- Te taiòraa papa 2 : (Ruta 15, 11 – 32).
- Te faaitoitoraa :
Te tumu parau i arataì mai ia tätou i roto i teie pureraa tau, te èà ia o
te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, o ta tätou i haapoto mai i te èà o
maehaa mä ; ta te päpaì Tenete i faaìte mai ia tätou e, o te Atua Metua
iho te haamataraa e te faahopeàraa o teie èà, terä atoà ia ta te Tamaiti e
fäì ra e : O vau te èà. I te tanoraa mau ra, no te mea ua faaìtehia tätou i
taua èà ra, ua ìte atoà ia tätou i teie nei i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa. Eiaha rä e manaò, e ua ìte tätou i taua èà ra, ua färii atoà
ia tätou i te haere nä nià i taua èà ra. Te parau päpü, ua ìte tätou i teie
nei e, te èà o te faataa-ê-raa e te faatiàmäraa, te èà ia i hinaarohia e te
Atua Metua ia tae te taata i roto i te ora. I te tanoraa mau ra, e ôuàuà ia
tätou i te òaòa i te mea, ua ineine te Tumu Nui i te faaora i te nünaa
Mäòhi. Te uiraa rä ia tätou, teie ia : E nä hea tätou i teie mahana, e e
aha to tätou manaò i mua i teie ôpuaraa faaora a te Tumu Nui i te nünaa
Mäòhi. Te parau faufaa roa aè rä, teie ia : Ua ineine änei tätou e te
nünaa Mäòhi i te haere e te Tumu Nui nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e
te faatiàmäraa i teie mahana.
Ua ìte maitaì tätou e, aita e faaauraa pae hoê noa, ia tauàti ihoä nä pae
e piti atoà ra, mai te faaauraa maehaa ra te huru. I roto i ta te Tumu Nui
faaauraa âpï e te nünaa Mäòhi, te Tumu Nui i te tahi pae, te nünaa
Mäòhi hoì i te tahi pae, e te parau faaau i röpü i nä maehaa nei. Te
parau päpü, ua ineine te Tumu Nui i to na pae ; te toe nei tätou e te
nünaa Mäòhi ia haapäpü i to tätou manaò. Te auraa, e tuhaa ta te Tumu
Nui, na na e arataì ia tätou ; e tuhaa atoà rä ta tätou, te âpeeraa ia i te
Tumu Nui, te mea noa ia e maitaì ai te tere. No reira, no te tauturu ä i to
tätou manaò, e faaroo faahou na tätou i ta tätou parau papa matamua
no teie mahana. Te nä ô ra te tuhaa matamua : Ia tapeàhia rä Ioane,
haere atu ra Ietu i Tarirea, i te parau haereà i te parau maitaì o te
pätireia o te Atua. O Ioane hoì, te nä mua ia aore ra, te faaineine ia i te
èà o to na maehaa ; i teie nei ua tuuhia tahi maehaa i te fare täpeàraa,
ua tae ia i te taime no te tahi maehaa i te püòi i te ôpuaraa faaora a te
Tumu Nui. Te parau hoì i papa mai i ta Ioane tuhaa, te parau atoà ia e
papa nei i ta Ietu püòiraa òhipa, terä ia parau e nä ô ra e : Ua tae i te
tau, te fätata mai nei te patireia o te Atua ; a tätarahapa, a faaroo mai i te
èvaneria nei. Eere änei teie i te haapäpüraa e, ua tae i te tau no tätou i
te haereraa e to tätou Atua, nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa. Te tuhaa rä e anihia nei tätou ia rave mai te haèhaa i teie
mahana, te tätarahapa ia, eere änei. Aita atu hoì e täpaò hanahana roa
Àpi 21 / 22
aè e faaìte i to tätou âau tätarahapa mau i te Tumu Nui maori rä, te hoì
faahouraa ia na ra, òia hoì, ia färii faahou tätou e na te Tumu Nui e
arataì ia tätou mai teie atu nei, e ia färii faahou tätou i te Faatereraa Hau
a te Tumu Nui. Te auraa ia o terä pure ta te Fatu e nä ô ra e : Ia tae mai
to òe ra Hau, ia haapaòhia to òe hinaaro i te fenua nei, mai tei te raì atoà
na. Ia haapotohia, te hinaaro nei te Tumu Nui ia haamauhia ta na
Faatereraa Hau Mäòhi Nui i Mäòhi Nui nei.
No te tauturu ä i to tätou manaò, ia òre roa atu tätou ia hema faahou i te
reo o te tävaimanino, e ia òre roa atu tätou ia ôtohe, terä ia âamu iti e
faatiàhia ra i roto i te piti no ta tätou taiòraa papa no teie mahana. Te
mea faufaa roa aè rä, eere noa ia i te taiòraa i teie âamu, e ìte änei rä
tätou ia tätou iho i roto i teie âamu, mai te hiòhipa ra te huru, e aore ra
mai to tätou iho maehaa ra te huru. Teie tamaiti i faaruè i te fare metua,
eere änei o tätou te tahi nünaa i faaruè i te fare Metua, eere änei o tätou
te tahi nünaa i faaruè i te Faatereraa Hau a te Tumu Nui, eere änei teie
te tumu rahi o to tätou mau àti rau i teie mahana. Teie hoì metua i mua i
te faaotiraa a te tamarii, aita i täpeà mai i te tamarii, e aita roa atu i
faatïtï ; ua färii hope roa rä i te tuu i te tamarii ia haere na nä nià i te èà o
to na faataa-ê-raa e to na faatiàmäraa. E metua taa ê roa teie no te
mea, e huru tumu teie no te Atua Metua, òia te färiiraa i te faataa-ê-raa e
te faatiàmäraa hinaarohia e te tamarii, eere änei. Te vähi taa ê rä o teie
tamaiti i te mea ia, ua ìte e ua färii o na i to na hape, te auraa ia o te mea
o ta tätou i faahiti aè nei, e tätarahapa, òia te färiiraa e hoì i te fare
metua ra. E tano roa e fäì e, te haamataraa o te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa hinaarohia e te Tumu Nui, te tätarahapa ia.
E no te mea, te tätarahapa te haamataraa o teie èà, eiaha ia e manaò e
ua tae i te fare metua ra. I nià hoì i teie èà hoìraa i te fare metua ra, ua
paraparau atoà teie tamaiti i to na iho âau, i to na iho manaò, i to na iho
värua e hope roa ; òia hoì, ua faahau teie tamaiti ia na iho, e ua tae roa
to na manaò i te faahauraa ia na iho i to na metua, e tae roa atu i to na
Atua. Teie te piti o te tuhaa i tïtauhia tätou ia rave i teie mahana, mai te
haèhaa e mai te hau, te faahauraa ia tätou tätou iho, e te faahauraa ia
tätou e to tätou Atua. Eiaha atoà rä ia e manaò e, ua hau te ôpü, ua tae
ia i te fare metua ra. Te tuhaa hopeà i tïtauhia tätou i nià i te èà o te
faataa-ê-raa e te faatiàmäraa hinaarohia e te Tumu Nui, terä ia huru o
teie tamaiti i te hoì roaraa e färerei i to na metua, e aro e aro, e mata e
mata, no te faaìte âfaro i to na manaò tätarahapa, e to na hinaaro
faahau. Teie hoì tuhaa i ravehia e teie tamaiti, te auraa ia o terä mea ta
te Mäòhi e parau ra e, e faafäite. Te auraa, te mea e faaôhie i te
faafäiteraa, te tätarahaparaa ia e te faahauraa ; e aore ra, te
faahopeàraa o te tätarahapa e te faahau, te faafäite ia. Te haamanaò ra
tätou i terä pö maitaì roa aè no te tanu, ia âpapa e toru fetià i nià i te
âvaè ; e tano roa ia faaauhia teie nä tuhaa e toru i anihia tätou e rave
Àpi 22 / 22
mai te haèhaa o te âau, i nä fetià e toru ia âpapa i nià i te Tumu Nui, òia
te tätarahapa, te faahau, e te faafäite. Teie anaè te mea e hoê ai to tätou
mau haereà e te mau haereà o te Tumu Nui ; òia hoì, teie anaè te mea e
faaôhie i te nünaa Mäòhi ia haere nä nià i te èà o te faataa-ê-raa e te
faatiàmäraa.
Te huru hoì o te metua, eere änei te huru mau ia o te Atua Metua, tei
ineine i te mau taime atoà ra i te färii hope i te tamarii ia hoì atu i te fare
metua ra, aita i tuatäpapa i te òhipa i tupu, e ua tae i te faahoì faahouraa
i te tamarii i nià i to na tiàraa matamua, òia ei tamarii na te Tumu Nui. Ia
haapotohia, ua ineine ê na te Tumu Nui i te faahoì faahou ia tätou e te
nünaa Mäòhi i nià i to tätou tiàraa matamua roa i roto i ta na Faatereraa
Hau Mäòhi Nui, òia to tätou tiàraa matamua roa ei tamarii na na, e to
tätou tiàraa matamua roa ei nünaa no na. Eere änei ua maitaì roa. Teie
te auraa hope o te èà o te faataa-êraa e te faatiàmäraa hinaarohia e te
Tumu Nui ; e teie anaè te mea e hoì faahou mai ai te maitaì, te hau, e te
òaòa i roto i to tätou nei oraraa. Tirärä atu ai. Mäuruuru.
- Te pure tätarahapa :
Haamaitaì mätou ia òe e te Atua Metua i te mea, mai ia òe i faaâpï i
ta òe faaauraa e te nünaa âti Iuta, ua tae atoà òe i te faaâpïraa i ta òe
faaauraa e te nünaa Mäòhi, e te mau nünaa atoà o te ao nei. Haamaitaì
taa ê rä mätou ia òe i te mea, aita mätou i moèhia ia òe, e aita òe i
haamoè ia mätou i roto i ta òe ôpuaraa faaora. I roto i to òe haèhaa rahi,
e to òe faatura rahi i te nünaa Mäòhi, a huri noa ai te tau i to na huriraa,
aita rä òe i fiu i te tiaìraa i te tau e hoì atu ai mätou ia òe na, i te fare
metua na. No reira, te faahaèhaa atu nei mätou i mua i to òe moà e to
òe tura, o mätou i tuu i ta òe ôpuaraa faaora i te nünaa Mäòhi i nià i te
täpura tiaìraa, te tumu ia i taere noa ai ta òe faaauraa âpï i te tupu. Te
tätarahapa atoà atu nei rä mätou, o mätou i faaruè i te fare metua, o
mätou i tiàturi e ora mätou ia mätou iho, e o mätou hoì i haapae i ta òe
Faatereraa Hau Mäòhi Nui. Te ani haèhaa atu nei mätou ia òe e te Atua
Metua, a haamahora faahou mai na òe i to òe rima metua, no te färii
faahou ia mätou ia hoì atu i te fare metua na ; ia riro faahou òe ei Metua
no mätou, e ia riro faahou mätou ei nünaa no òe. E te Atua Metua e, a
faaòre mai i ta mätou hapa, e a faaòre mai i ta mätou tärahu. No òe te
Hau i Mäòhi Nui nei, no òe te Mana, e no òe te Hanahana, mai teie nei e
a tau a hiti noa atu. Mäuruuru.
